<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X63n1231"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1231 心赋注</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 1231 心赋注</title> <author>宋 延寿述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>4卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">63</idno>.<idno type="no">1231</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-06-21 20:18:37 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">心赋注</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05096"> <charName>CBETA CHARACTER CB05096</charName> <mapping cb:dec="988136" type="PUA">U+F13E8</mapping> <mapping type="unicode">U+2D75F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+居]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05577"> <charName>CBETA CHARACTER CB05577</charName> <mapping cb:dec="988617" type="PUA">U+F15C9</mapping> <mapping type="unicode">U+2E30E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>胸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(曷-曰)/月]</value></charProp></char> <char xml:id="CB06078"> <charName>CBETA CHARACTER CB06078</charName> <mapping cb:dec="989118" type="PUA">U+F17BE</mapping> <mapping type="unicode">U+22E42</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>携</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+嶲]</value></charProp></char> <char xml:id="CB07089"> <charName>CBETA CHARACTER CB07089</charName> <mapping cb:dec="990129" type="PUA">U+F1BB1</mapping> <mapping type="unicode">U+2E3DB</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[廿/狗]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB10437"> <charName>CBETA CHARACTER CB10437</charName> <mapping cb:dec="993477" type="PUA">U+F28C5</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>啄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[口*豕]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15072"> <charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName> <mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15092"> <charName>CBETA CHARACTER CB15092</charName> <mapping cb:dec="998132" type="PUA">U+F3AF4</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+6677</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>晷</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[晷-人+卜]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15281"> <charName>CBETA CHARACTER CB15281</charName> <mapping cb:dec="998321" type="PUA">U+F3BB1</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9A10</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>验</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[騇-古+(一/心)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15525"> <charName>CBETA CHARACTER CB15525</charName> <mapping cb:dec="998565" type="PUA">U+F3CA5</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>媸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[媏-而+(乏-之+虫)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16336"> <charName>CBETA CHARACTER CB16336</charName> <mapping cb:dec="999376" type="PUA">U+F3FD0</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+262D0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@(企-止))/卓]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2004-08-05T10:36:29"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0082a" n="0082a"/> <lb ed="X" n="0082a01"/> <lb ed="X" n="0082a02"/><cb:docNumber>No. 1231</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0082a03"/><lb ed="R111" n="0001a01"/><cb:juan fun="open" n="001"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>註心赋卷第一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0082a04"/> <lb ed="X" n="0082a05"/><lb ed="R111" n="0001a02"/><byline cb:type="author">宋杭州<name role="" type="person">慧日永明寺</name>智觉禅师延寿述</byline> <lb ed="X" n="0082a06"/><lb ed="R111" n="0001a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0082a0601">觉王同禀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0082a07"/><lb ed="R111" n="0001a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0082a0701">楞伽经。<persName>佛</persName>语心为宗。无门为法门。又经颂云。如世 <lb ed="X" n="0082a08"/><lb ed="R111" n="0001a05"/>有良医。以妙药救病。诸<persName>佛</persName>亦如是。为物说唯心。问。 <lb ed="X" n="0082a09"/><lb ed="R111" n="0001a06"/><persName>佛</persName>语心为宗。无门为法门。既称心赋。便是标宗。何 <lb ed="X" n="0082a10"/><lb ed="R111" n="0001a07"/>假廣用文言。仍繁註解。且凡论宗旨。唯逗顿機。如 <lb ed="X" n="0082a11"/><lb ed="R111" n="0001a08"/>日出照高山。驶马见鞭影。所以丹霞和尙云。相逢 <lb ed="X" n="0082a12"/><lb ed="R111" n="0001a09"/>不擎出。擧意便知有。首楞严经云。圆明了知。不因 <lb ed="X" n="0082a13"/><lb ed="R111" n="0001a10"/>心念。扬眉动目。早是周遮。如先德颂云。便是犹倍 <lb ed="X" n="0082a14"/><lb ed="R111" n="0001a11"/>句。动目即差违。若问曹溪旨。不更待扬眉。答。今为 <lb ed="X" n="0082a15"/><lb ed="R111" n="0001a12"/>乐<persName>佛</persName>乘人。实未荐者。假以词句。助显真心。虽挂文 <lb ed="X" n="0082a16"/><lb ed="R111" n="0001a13"/>言。妙旨斯在。俯收中下。尽<g ref="#CB16336">罩</g>群機。但任当人。各资 <lb ed="X" n="0082a17"/><lb ed="R111" n="0001a14"/>己利。百川虽润。何妨大海廣含。五嶽自高。不碍太 <lb ed="X" n="0082a18"/><lb ed="R111" n="0001a15"/>阳普照。根機莫等。乐欲匪同。于四门入处虽殊。在 <lb ed="X" n="0082a19"/><lb ed="R111" n="0001a16"/>一真见时无别。如获鸟者罗之一目。不可以一目 <lb ed="X" n="0082a20"/><lb ed="R111" n="0001a17"/>为罗。治国者功在一人。不可以一人为国。如内德 <lb ed="X" n="0082a21"/><lb ed="R111" n="0001a18"/>论云。夫一水无以和羹。一木无以建室。一衣不称 <lb ed="X" n="0082a22"/><lb ed="R111" n="0001b01"/>众体。一药不疗殊疾。一彩无以为纹绣。一声无以 <lb ed="X" n="0082a23"/><lb ed="R111" n="0001b02"/>谐琴瑟。一言无以劝众善。一戒无以防多失。何得 <lb ed="X" n="0082a24"/><lb ed="R111" n="0001b03"/>怪渐顿之异。令法门之专一。故云。如为一人。众多 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0082b" n="0082b"/> <lb ed="X" n="0082b01"/><lb ed="R111" n="0001b04"/>亦然。如为众多。一人亦然。岂同劣解凡情。而生局 <lb ed="X" n="0082b02"/><lb ed="R111" n="0001b05"/>见。我此无碍廣大法门。如虚空非相。不拒诸相发 <lb ed="X" n="0082b03"/><lb ed="R111" n="0001b06"/>挥。似法性无身。匪碍诸身顿现。所以藏法师云。自 <lb ed="X" n="0082b04"/><lb ed="R111" n="0001b07"/>有众生。寻教得真。会理无碍。常观理而不碍持教。 <lb ed="X" n="0082b05"/><lb ed="R111" n="0001b08"/>恒诵习而不碍观空。则理教俱融。合成一观。方为 <lb ed="X" n="0082b06"/><lb ed="R111" n="0001b09"/>究竟博通耳。斯乃教观一如。诠旨同原矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0082b07"/><lb ed="R111" n="0001b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0082b0701">祖胤亲传。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0082b08"/><lb ed="R111" n="0001b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0082b0801">此土初祖达摩大师云。以心传心。不立文字。又云。 <lb ed="X" n="0082b09"/><lb ed="R111" n="0001b12"/>直指人心。见性成<persName>佛</persName>。亦云。默传心印。代代相承。迄 <lb ed="X" n="0082b10"/><lb ed="R111" n="0001b13"/>至今日。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0082b11"/><lb ed="R111" n="0001b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0082b1101">大开真俗之本。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0082b12"/><lb ed="R111" n="0001b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0082b1201">如大乘起信论云。有摩诃衍。能发起一切众生大 <lb ed="X" n="0082b13"/><lb ed="R111" n="0001b16"/>乘信根。所言摩诃衍者。此云大乘。又大乘者。是众 <lb ed="X" n="0082b14"/><lb ed="R111" n="0001b17"/>生心。心体周遍。故名为大。心能运载。故名为乘。立 <lb ed="X" n="0082b15"/><lb ed="R111" n="0001b18"/>心真如门。心生灭门。论云。摩诃衍者。总说有二种。 <lb ed="X" n="0082b16"/><lb ed="R111" n="0002a01"/>一者法。二者義。所言法者。谓众生心。是心则摄一 <lb ed="X" n="0082b17"/><lb ed="R111" n="0002a02"/>切世间出世间法。依于此心。显示摩诃衍義。何以 <lb ed="X" n="0082b18"/><lb ed="R111" n="0002a03"/>故。是心真如相。即示摩诃衍体故。是心生灭因缘 <lb ed="X" n="0082b19"/><lb ed="R111" n="0002a04"/>相。能示摩诃衍自体相用故。所言義者。则有三种。 <lb ed="X" n="0082b20"/><lb ed="R111" n="0002a05"/>一者体大。谓一切法真如平等不增减故。二者相 <lb ed="X" n="0082b21"/><lb ed="R111" n="0002a06"/>大。谓<persName>如来</persName>藏具足无漏性功德故。三者用大。能生 <lb ed="X" n="0082b22"/><lb ed="R111" n="0002a07"/>一切世间出世间善因果故。一切诸<persName>佛</persName>本所乘故。 <lb ed="X" n="0082b23"/><lb ed="R111" n="0002a08"/>一切菩萨皆乘此法到<persName>如来</persName>地故。是知一心。是诸 <lb ed="X" n="0082b24"/><lb ed="R111" n="0002a09"/><persName>佛</persName>本所乘。菩萨因乘此心法。皆到<persName>如来</persName>地故。離此 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0082c" n="0082c"/> <lb ed="X" n="0082c01"/><lb ed="R111" n="0002a10"/>一心外。别无殊勝。故今赋咏。志在于此。藏法师云。 <lb ed="X" n="0082c02"/><lb ed="R111" n="0002a11"/>真俗双泯。二谛恒存。空有两亡。一味常现。所以华 <lb ed="X" n="0082c03"/><lb ed="R111" n="0002a12"/>严疏云。真俗虽相即。而各不壞其相。谓即有之空。 <lb ed="X" n="0082c04"/><lb ed="R111" n="0002a13"/>方是真空。即空之有。方为妙有。空有不二。两相历 <lb ed="X" n="0082c05"/><lb ed="R111" n="0002a14"/>然。如波即水而恒动。俗即真而俗相立。如水即波 <lb ed="X" n="0082c06"/><lb ed="R111" n="0002a15"/>而恒湿。真即俗而真体存。<anchor xml:id="nkr_note_add_0082c0601" n="0082c0601"/><anchor xml:id="beg0082c0601" n="0082c0601"/>已<anchor xml:id="end0082c0601"/>上皆况心之体用。非 <lb ed="X" n="0082c07"/><lb ed="R111" n="0002a16"/>一非异。又云。不壞生灭门说真如门。不隐真如门 <lb ed="X" n="0082c08"/><lb ed="R111" n="0002a17"/>说生灭门。良以二门唯一心故。所以十方诸<persName>佛</persName>。常 <lb ed="X" n="0082c09"/><lb ed="R111" n="0002a18"/>依二谛说法。若不得俗谛。不得第一義谛。以俗谛 <lb ed="X" n="0082c10"/><lb ed="R111" n="0002b01"/>无有自体。即第一義谛故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0082c11"/><lb ed="R111" n="0002b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0082c1101">独标天地之先。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0082c12"/><lb ed="R111" n="0002b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0082c1201">傅大士颂云。有物先天地。无形本寂寥。能为万象 <lb ed="X" n="0082c13"/><lb ed="R111" n="0002b04"/>主。不逐四时凋。老子云。有物浑成。先天地生。寂兮 <lb ed="X" n="0082c14"/><lb ed="R111" n="0002b05"/>寥兮。独立而不改。周行而不殆。可以为天下母。吾 <lb ed="X" n="0082c15"/><lb ed="R111" n="0002b06"/>不知其名。字之曰道。强之曰大。宝藏论云。空可空。 <lb ed="X" n="0082c16"/><lb ed="R111" n="0002b07"/>非真空。色可色。非真色。真色无形。真空无名。无名 <lb ed="X" n="0082c17"/><lb ed="R111" n="0002b08"/>名之父。无色色之母。作万法之根源。为天地之太 <lb ed="X" n="0082c18"/><lb ed="R111" n="0002b09"/>祖。上施玄象。下列冥庭。元气含于大象。大象隐于 <lb ed="X" n="0082c19"/><lb ed="R111" n="0002b10"/>无形。为识物之灵。灵中有神。神中有身。无为变化。 <lb ed="X" n="0082c20"/><lb ed="R111" n="0002b11"/>各禀乎自然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0082c21"/><lb ed="R111" n="0002b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0082c2101">常为诸<persName>佛</persName>之师。能含众妙。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0082c22"/><lb ed="R111" n="0002b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0082c2201">诸<persName>佛</persName>以法为师。起信论云。所言法者。众生心是。又 <lb ed="X" n="0082c23"/><lb ed="R111" n="0002b14"/>知之一字。众妙之门。禅源集云。夫言心者是心之 <lb ed="X" n="0082c24"/><lb ed="R111" n="0002b15"/>名。言知者是心之体。能含众妙者。一心杳冥之内。 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0083a" n="0083a"/> <lb ed="X" n="0083a01"/><lb ed="R111" n="0002b16"/>众妙存焉。淸净法界。杳杳冥冥。以为能含。恒沙妙 <lb ed="X" n="0083a02"/><lb ed="R111" n="0002b17"/>德。微妙相大。以为所含。相依乎性。性无不包。故称 <lb ed="X" n="0083a03"/><lb ed="R111" n="0002b18"/>为含。又云。妄念本寂。尘境本空。空寂之心。灵知不 <lb ed="X" n="0083a04"/><lb ed="R111" n="0003a01"/>昧。即此空寂之知。是前达摩所传淸净心也。任迷 <lb ed="X" n="0083a05"/><lb ed="R111" n="0003a02"/>任悟。心本自知。不籍缘生。不因境起。迷时烦恼。知 <lb ed="X" n="0083a06"/><lb ed="R111" n="0003a03"/>非烦恼。悟时神变。知非神变。然由迷此知。即起我 <lb ed="X" n="0083a07"/><lb ed="R111" n="0003a04"/>相。若了此知。刹那成<persName>佛</persName>。故心要牋云。心法本乎无 <lb ed="X" n="0083a08"/><lb ed="R111" n="0003a05"/>住。无住心体。灵知不昧。又况如一摩尼珠。一灵心 <lb ed="X" n="0083a09"/><lb ed="R111" n="0003a06"/>也。唯圆明净。空寂知也。都无一切差别色相。以体 <lb ed="X" n="0083a10"/><lb ed="R111" n="0003a07"/>明故。对外物时。能现一切差别色相。色相自有差 <lb ed="X" n="0083a11"/><lb ed="R111" n="0003a08"/>别。明珠不曾变易。且如珠现黑时。但云黑等是珠。 <lb ed="X" n="0083a12"/><lb ed="R111" n="0003a09"/>如洪州马大师云。起心动念。弹指瞬目。所作所为。 <lb ed="X" n="0083a13"/><lb ed="R111" n="0003a10"/>皆是<persName>佛</persName>性。此是即妄明真。或拟離黑觅珠。如北宗 <lb ed="X" n="0083a14"/><lb ed="R111" n="0003a11"/>秀大师云。众生本有觉性。如镜有明性。烦恼覆之 <lb ed="X" n="0083a15"/><lb ed="R111" n="0003a12"/>不见。如镜有尘暗。妄念尽则心明。昏尘灭则镜朗。 <lb ed="X" n="0083a16"/><lb ed="R111" n="0003a13"/>此是離妄明真。或云明黑都无者。如牛头融大师 <lb ed="X" n="0083a17"/><lb ed="R111" n="0003a14"/>云。诸法如梦。本来无事。心境本寂。非今始空。宜丧 <lb ed="X" n="0083a18"/><lb ed="R111" n="0003a15"/>己忘情。情忘即绝。此是真妄俱无。初一皆真。次一 <lb ed="X" n="0083a19"/><lb ed="R111" n="0003a16"/>皆妄。後一皆无。皆是未见珠也。如荷泽和尙。于空 <lb ed="X" n="0083a20"/><lb ed="R111" n="0003a17"/>无相处。指示知见。了了常知。不昧心性。见珠黑之 <lb ed="X" n="0083a21"/><lb ed="R111" n="0003a18"/>时。但见珠体明白。不观黑色。及靑黄等杂色。既不 <lb ed="X" n="0083a22"/><lb ed="R111" n="0003b01"/>即黑。亦不離黑。亦不黑白俱拂。了了见心性之时。 <lb ed="X" n="0083a23"/><lb ed="R111" n="0003b02"/>不即不離。无住无著。非一非异。不取不捨。又真心 <lb ed="X" n="0083a24"/><lb ed="R111" n="0003b03"/>本体。有二种用。一者自性本有。二者随缘应用。犹 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0083b" n="0083b"/> <lb ed="X" n="0083b01"/><lb ed="R111" n="0003b04"/>如铜镜。铜之质是自性体。铜之明是自性用。明所 <lb ed="X" n="0083b02"/><lb ed="R111" n="0003b05"/>现影是随缘用。影即对缘方现。现有千差。明即光 <lb ed="X" n="0083b03"/><lb ed="R111" n="0003b06"/>明。明唯一味。以喩心常寂是自性体。心常知是自 <lb ed="X" n="0083b04"/><lb ed="R111" n="0003b07"/>性用。今洪州指示能语言分别等。但是随缘用。阙 <lb ed="X" n="0083b05"/><lb ed="R111" n="0003b08"/>自性用也。又显教。有比量显。现量显。洪州云。心不 <lb ed="X" n="0083b06"/><lb ed="R111" n="0003b09"/>可指示。但以能语言等<g ref="#CB15281">验</g>之。知有<persName>佛</persName>性。是比量显 <lb ed="X" n="0083b07"/><lb ed="R111" n="0003b10"/>也。荷泽直云。心体能知。知即是心。不约知以显心。 <lb ed="X" n="0083b08"/><lb ed="R111" n="0003b11"/>是现量显。洪州阙此。又不变是体。随缘是用。又荷 <lb ed="X" n="0083b09"/><lb ed="R111" n="0003b12"/>泽所宗空寂知者。空寂即是无相。以神解之性。虽 <lb ed="X" n="0083b10"/><lb ed="R111" n="0003b13"/>无形相。而灵知不昧。故云寂知。亦云寂照。亦云无 <lb ed="X" n="0083b11"/><lb ed="R111" n="0003b14"/>相之智。亦云无知之知。如肇论云。放光般若云。般 <lb ed="X" n="0083b12"/><lb ed="R111" n="0003b15"/>若无所有相。无生灭相。道行般若云。般若无所知 <lb ed="X" n="0083b13"/><lb ed="R111" n="0003b16"/>无所见。此辩智照之用。而曰无相无知者。何耶。果 <lb ed="X" n="0083b14"/><lb ed="R111" n="0003b17"/>有无相之知。不知之照。明矣。何者。夫有所知。则有 <lb ed="X" n="0083b15"/><lb ed="R111" n="0003b18"/>所不知。以圣心无知。故无所不知。不知之知。乃曰 <lb ed="X" n="0083b16"/><lb ed="R111" n="0004a01"/>一切知。故经云。圣心无知。无所不知。信矣。空寂即 <lb ed="X" n="0083b17"/><lb ed="R111" n="0004a02"/>是无相。即是无知。论云无所不知。又云。乃曰一切 <lb ed="X" n="0083b18"/><lb ed="R111" n="0004a03"/>知者。此知即是真知。为一切众生自心之体。真性 <lb ed="X" n="0083b19"/><lb ed="R111" n="0004a04"/>灵知。湛然恒照。亦云无念之知。若有念而知。凡夫 <lb ed="X" n="0083b20"/><lb ed="R111" n="0004a05"/>境界。故云知觉乃众生。若无念无知。二乘境界。若 <lb ed="X" n="0083b21"/><lb ed="R111" n="0004a06"/>无念而知。诸<persName>佛</persName>境界。空寂即是无念。亦云无住之 <lb ed="X" n="0083b22"/><lb ed="R111" n="0004a07"/>知。若有所住。如人入暗。则无所见。若无所住。如日 <lb ed="X" n="0083b23"/><lb ed="R111" n="0004a08"/>月光明。照见种种色。花严锦冠云。含众妙而有馀 <lb ed="X" n="0083b24"/><lb ed="R111" n="0004a09"/>者。谓一切事。皆不改本相。不離本位。法法皆能为 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0083c" n="0083c"/> <lb ed="X" n="0083c01"/><lb ed="R111" n="0004a10"/>大为小。为一为多。为主为伴。即此即彼。即隐即显。 <lb ed="X" n="0083c02"/><lb ed="R111" n="0004a11"/>即延即促。互相摄入。褈褈无尽。如帝网天珠。以要 <lb ed="X" n="0083c03"/><lb ed="R111" n="0004a12"/>言之。随一一事。念念皆具十玄之義。同时具足。无 <lb ed="X" n="0083c04"/><lb ed="R111" n="0004a13"/>有前後。如海一滴。即具百川。滴滴皆尔。故名为妙。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0083c05"/><lb ed="R111" n="0004a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0083c0501">恒作群贤之母。可谓幽玄。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0083c06"/><lb ed="R111" n="0004a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0083c0601">夫般若者。是诸<persName>佛</persName>之母。故净名经颂云。智度菩萨 <lb ed="X" n="0083c07"/><lb ed="R111" n="0004a16"/>母。能生一切导师。所言般若者。即一切众生自心 <lb ed="X" n="0083c08"/><lb ed="R111" n="0004a17"/>灵知之性耳。如宝藏论云。夫天地之内。宇宙之间。 <lb ed="X" n="0083c09"/><lb ed="R111" n="0004a18"/>中有一宝。秘在形山。识物灵照。内外空然。寂寞难 <lb ed="X" n="0083c10"/><lb ed="R111" n="0004b01"/>见。其谓玄玄。巧出于紫微之表。用在于虚无之间。 <lb ed="X" n="0083c11"/><lb ed="R111" n="0004b02"/>端化不动。独而无双。声出妙响。色吐华容。穷睹无 <lb ed="X" n="0083c12"/><lb ed="R111" n="0004b03"/>所。寄号空空。谁留其声。不见其形。唯留其功。不见 <lb ed="X" n="0083c13"/><lb ed="R111" n="0004b04"/>其容。幽显朗照。物理虚通。森罗宝印。万象真宗。其 <lb ed="X" n="0083c14"/><lb ed="R111" n="0004b05"/>为也形。其寂也冥。本净非莹。法尔圆成。光超日月。 <lb ed="X" n="0083c15"/><lb ed="R111" n="0004b06"/>德越太淸。万物无作。一切无名。能转变天地。自在 <lb ed="X" n="0083c16"/><lb ed="R111" n="0004b07"/>纵横。恒沙妙用。混沌而成。谁闻不喜。谁闻不惊。如 <lb ed="X" n="0083c17"/><lb ed="R111" n="0004b08"/>何以无價之宝。隐于阴入之坑。哀哉哀哉。其谓自 <lb ed="X" n="0083c18"/><lb ed="R111" n="0004b09"/>轻。悲哉悲哉。晦何由明。其宝也。焕焕煌煌。朗照十 <lb ed="X" n="0083c19"/><lb ed="R111" n="0004b10"/>方。阒寂无物。圆应堂堂。应声应色。应阴应阳。奇特 <lb ed="X" n="0083c20"/><lb ed="R111" n="0004b11"/>无根。妙用常存。瞬目不见。侧耳不闻。其本也冥。其 <lb ed="X" n="0083c21"/><lb ed="R111" n="0004b12"/>化也形。其为也圣。其用也灵。可谓大道之真精。其 <lb ed="X" n="0083c22"/><lb ed="R111" n="0004b13"/>精甚灵。万有之因。凝然常住。与道同伦。故经云。随 <lb ed="X" n="0083c23"/><lb ed="R111" n="0004b14"/>其心净。则<persName>佛</persName>土净。任用森罗。其名曰圣。又若证此 <lb ed="X" n="0083c24"/><lb ed="R111" n="0004b15"/>一心。则解一切法门。如止观云。譬如良医。有一秘 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0084a" n="0084a"/> <lb ed="X" n="0084a01"/><lb ed="R111" n="0004b16"/>方。总摄诸方。阿伽陀药。功兼诸药。如食乳糜。更无 <lb ed="X" n="0084a02"/><lb ed="R111" n="0004b17"/>所需。一切具足。如如意珠。乃至此一心。是大中大。 <lb ed="X" n="0084a03"/><lb ed="R111" n="0004b18"/>上中上。圆中圆。满中满。实中实。真中真。了義中了 <lb ed="X" n="0084a04"/><lb ed="R111" n="0005a01"/>義。玄中玄。妙中妙。不可思议中不可思议。若能如 <lb ed="X" n="0084a05"/><lb ed="R111" n="0005a02"/>此简非显是。体权实而发心者。是一切诸<persName>佛</persName>种。譬 <lb ed="X" n="0084a06"/><lb ed="R111" n="0005a03"/>如金刚。从金性生。<persName>佛</persName>菩提心。从大悲起。是诸行先。 <lb ed="X" n="0084a07"/><lb ed="R111" n="0005a04"/>如服阿婆罗药。先用淸水。诸行中最。如诸根中。命 <lb ed="X" n="0084a08"/><lb ed="R111" n="0005a05"/>根为最。<persName>佛</persName>正法正行中。此心为最。如太子生。具王 <lb ed="X" n="0084a09"/><lb ed="R111" n="0005a06"/>仪相。大臣恭敬。有大声名。如迦陵频伽鸟。壳中鸣 <lb ed="X" n="0084a10"/><lb ed="R111" n="0005a07"/>声<anchor xml:id="nkr_note_add_0084a1001" n="0084a1001"/><anchor xml:id="beg0084a1001" n="0084a1001"/>已<anchor xml:id="end0084a1001"/>勝诸鸟。此菩提心有大势力。如狮子筋絃。如 <lb ed="X" n="0084a11"/><lb ed="R111" n="0005a08"/>狮子乳。如金刚锤。如那罗延箭。具足众宝。能除贫 <lb ed="X" n="0084a12"/><lb ed="R111" n="0005a09"/>苦。如如意珠。虽小懈怠。小失威仪。犹勝二乘功德。 <lb ed="X" n="0084a13"/><lb ed="R111" n="0005a10"/>擧要言之。此心即具一切菩萨功德。能成三世无 <lb ed="X" n="0084a14"/><lb ed="R111" n="0005a11"/>上正觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0084a15"/><lb ed="R111" n="0005a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0084a1501">灵性有珠。赅通匪一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0084a16"/><lb ed="R111" n="0005a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0084a1601">此一心灵台之性。最灵最妙。作万法之王。为群有 <lb ed="X" n="0084a17"/><lb ed="R111" n="0005a14"/>之体。竖彻三世。横亘十方。大智度论云。在有情数 <lb ed="X" n="0084a18"/><lb ed="R111" n="0005a15"/>中为<persName>佛</persName>性。在无情数中为法性。所以花严经颂云。 <lb ed="X" n="0084a19"/><lb ed="R111" n="0005a16"/>法性遍在一切处。一切众生及国土。三世悉在无 <lb ed="X" n="0084a20"/><lb ed="R111" n="0005a17"/>有馀。亦无形相而可得。如肇论離微体净品云。夫 <lb ed="X" n="0084a21"/><lb ed="R111" n="0005a18"/>性離微者。则非取非捨。非修非学。非本无今有。非 <lb ed="X" n="0084a22"/><lb ed="R111" n="0005b01"/>本有今无。乃至一法不生。一法不灭。非三界所摄。 <lb ed="X" n="0084a23"/><lb ed="R111" n="0005b02"/>非六趣所变。非愚智所改。非真妄所转。平等普遍。 <lb ed="X" n="0084a24"/><lb ed="R111" n="0005b03"/>一切圆满。总为一大法界幻化灵宅。迷之者历劫 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0084b" n="0084b"/> <lb ed="X" n="0084b01"/><lb ed="R111" n="0005b04"/>浪修。悟之者当体凝寂。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0084b02"/><lb ed="R111" n="0005b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0084b0201">千途尽向于彼生。万象皆从于此出。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0084b03"/><lb ed="R111" n="0005b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0084b0301">净名经云。一切法以无住为本。无住者。一切众生 <lb ed="X" n="0084b04"/><lb ed="R111" n="0005b07"/>第八识心。此心无住无本。故云从无住本。立一切 <lb ed="X" n="0084b05"/><lb ed="R111" n="0005b08"/>法。如花严经云。不離于心。所见淸净。又云。不離于 <lb ed="X" n="0084b06"/><lb ed="R111" n="0005b09"/>心无处所。是知心生一切法。如地出水。如谷孕风。 <lb ed="X" n="0084b07"/><lb ed="R111" n="0005b10"/>如石生雲。如木出火。是知離心无法。離法无心。如 <lb ed="X" n="0084b08"/><lb ed="R111" n="0005b11"/>长者论云。若直说第八种子识为<persName>如来</persName>藏者。即业 <lb ed="X" n="0084b09"/><lb ed="R111" n="0005b12"/>种恒真。生怖难信。以法如是之力。何一含识而不 <lb ed="X" n="0084b10"/><lb ed="R111" n="0005b13"/>具神通。承本觉性之功。岂一刹尘而靡含道迹。故 <lb ed="X" n="0084b11"/><lb ed="R111" n="0005b14"/>花严经云法如是力者。本合如然。又云<persName>佛</persName>神力者。 <lb ed="X" n="0084b12"/><lb ed="R111" n="0005b15"/>应真曰神。所以古德云。自力与<persName>佛</persName>力无别。自智与 <lb ed="X" n="0084b13"/><lb ed="R111" n="0005b16"/><persName>佛</persName>智无差。又云。一身即以法界为量。自他之境都 <lb ed="X" n="0084b14"/><lb ed="R111" n="0005b17"/>亡。法界即自身遍周。能所之情见绝。如大海之滴。 <lb ed="X" n="0084b15"/><lb ed="R111" n="0005b18"/>滴滴之中皆得大海。比众生之心。心心皆含<persName>佛</persName>智。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0084b16"/><lb ed="R111" n="0006a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0084b1601">事廓恒沙。理标精实。吞沧溟于毛孔。唯是自因。卷法 <lb ed="X" n="0084b17"/><lb ed="R111" n="0006a02"/>界于尘中。匪求他術。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0084b18"/><lb ed="R111" n="0006a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0084b1801">首楞严经云。众生迷闷。偝觉合尘。故发尘劳。有世 <lb ed="X" n="0084b19"/><lb ed="R111" n="0006a04"/>间相。我以妙明不生不灭合<persName>如来</persName>藏。而<persName>如来</persName>藏。唯 <lb ed="X" n="0084b20"/><lb ed="R111" n="0006a05"/>妙觉明圆照法界。是故于中。一为无量。无量为一。 <lb ed="X" n="0084b21"/><lb ed="R111" n="0006a06"/>小中现大。大中现小。不动道场现十方界。身含十 <lb ed="X" n="0084b22"/><lb ed="R111" n="0006a07"/>方无尽虚空。于一毛端现宝王刹。坐微尘裡转大 <lb ed="X" n="0084b23"/><lb ed="R111" n="0006a08"/>法轮。是知背境观心。自然大明相含。不为物转。亦 <lb ed="X" n="0084b24"/><lb ed="R111" n="0006a09"/>如芥纳须弥等。百门義海云。且如见山高廣。是自 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0084c" n="0084c"/> <lb ed="X" n="0084c01"/><lb ed="R111" n="0006a10"/>心现作大。今见尘小时。亦是自心现作小。今由见 <lb ed="X" n="0084c02"/><lb ed="R111" n="0006a11"/>尘。全以见山高之心。而今现尘也。是故即小容大。 <lb ed="X" n="0084c03"/><lb ed="R111" n="0006a12"/>如云万象如须弥。净心如芥子。故云森罗及万象。 <lb ed="X" n="0084c04"/><lb ed="R111" n="0006a13"/>一法之所印。即是万法一心。一心万法。故称毛吞 <lb ed="X" n="0084c05"/><lb ed="R111" n="0006a14"/>巨海。芥纳须弥。非干神通变化之力。真心具德法 <lb ed="X" n="0084c06"/><lb ed="R111" n="0006a15"/>性如是。如花严记云。如经一毛端中一切世界差 <lb ed="X" n="0084c07"/><lb ed="R111" n="0006a16"/>别性者。谓一毛端性。即是一切世界差别性。今一 <lb ed="X" n="0084c08"/><lb ed="R111" n="0006a17"/>切世界即事。随其法性即一毛端。以性即毛端。诸 <lb ed="X" n="0084c09"/><lb ed="R111" n="0006a18"/>界即性故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0084c10"/><lb ed="R111" n="0006b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0084c1001">任機启号。应物成名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0084c11"/><lb ed="R111" n="0006b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0084c1101">一切法本无名。<anchor xml:id="nkr_note_add_0084c1101" n="0084c1101"/><anchor xml:id="beg0084c1101" n="0084c1101"/>但<anchor xml:id="end0084c1101"/>是心为名。故般若经云。六尘钝 <lb ed="X" n="0084c12"/><lb ed="R111" n="0006b03"/>故。不自名。不自立。皆是因心立名。故云万法本闲。 <lb ed="X" n="0084c13"/><lb ed="R111" n="0006b04"/>而人自闹。又云三阿僧祇名字。皆是心之异号。如 <lb ed="X" n="0084c14"/><lb ed="R111" n="0006b05"/>天台净名疏云。一法异名者。诸经异名。说真性实 <lb ed="X" n="0084c15"/><lb ed="R111" n="0006b06"/>相。或言一实谛。或言自性淸净心。或言<persName>如来</persName>藏。或 <lb ed="X" n="0084c16"/><lb ed="R111" n="0006b07"/>言如如。或言实际。或言实相般若。或言一乘。或言 <lb ed="X" n="0084c17"/><lb ed="R111" n="0006b08"/>即是首楞严。或言法性。或言法身。或言中道。或言 <lb ed="X" n="0084c18"/><lb ed="R111" n="0006b09"/>毕竟空。或言正因<persName>佛</persName>性。性净涅槃。如是等种种异 <lb ed="X" n="0084c19"/><lb ed="R111" n="0006b10"/>名。此皆是实相之异称。故大智论偈言。般若是一 <lb ed="X" n="0084c20"/><lb ed="R111" n="0006b11"/>法。<persName>佛</persName>说种种名。随诸众生类。为之立异字。大涅槃 <lb ed="X" n="0084c21"/><lb ed="R111" n="0006b12"/>经云。如天帝释有千种名。解脱亦尔。多诸名字。又 <lb ed="X" n="0084c22"/><lb ed="R111" n="0006b13"/>云<persName>佛</persName>性者有五种名故。皆是赴機利物。为立异名 <lb ed="X" n="0084c23"/><lb ed="R111" n="0006b14"/>也。而法体是一。未曾有异。如帝释千名。名虽不同。 <lb ed="X" n="0084c24"/><lb ed="R111" n="0006b15"/>终是目于天主。岂有闻异名故。而言非实相理。如 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0085a" n="0085a"/> <lb ed="X" n="0085a01"/><lb ed="R111" n="0006b16"/>人供养帝释。毁憍尸迦。供养憍尸迦。毁于帝释。如 <lb ed="X" n="0085a02"/><lb ed="R111" n="0006b17"/>此供养。未必得福。末代执法者亦尔。或信赖耶自 <lb ed="X" n="0085a03"/><lb ed="R111" n="0006b18"/>性淸净心。而毁毕竟空。或信毕竟空无所有。毁赖 <lb ed="X" n="0085a04"/><lb ed="R111" n="0007a01"/>耶识自性淸净心。或言般若明实相。法花明一乘。 <lb ed="X" n="0085a05"/><lb ed="R111" n="0007a02"/>皆非<persName>佛</persName>性。此之求福。岂不虑祸。若知名异体一。则 <lb ed="X" n="0085a06"/><lb ed="R111" n="0007a03"/>随喜之善。遍于法界。何所诤乎。又诸经内。逗缘称 <lb ed="X" n="0085a07"/><lb ed="R111" n="0007a04"/>機。更有多名。随处安立。以廣大義边。目之为海。以 <lb ed="X" n="0085a08"/><lb ed="R111" n="0007a05"/>圆明理显。称之曰珠。以万法所宗。号之曰王。以能 <lb ed="X" n="0085a09"/><lb ed="R111" n="0007a06"/>生一切。詺之曰母。但是无義之真義。多亦不多。无 <lb ed="X" n="0085a10"/><lb ed="R111" n="0007a07"/>心之真心。一亦不一。故花严私记云。取决断義。以 <lb ed="X" n="0085a11"/><lb ed="R111" n="0007a08"/>智言之。取能生长。以地言之。取其高显。以山言之。 <lb ed="X" n="0085a12"/><lb ed="R111" n="0007a09"/>取其深廣。以海言之。取其圆净。以珠言之。此上约 <lb ed="X" n="0085a13"/><lb ed="R111" n="0007a10"/>有名。尙乃无数。更有无名。岂可测量。如大法炬陀 <lb ed="X" n="0085a14"/><lb ed="R111" n="0007a11"/>罗尼经云。<persName>佛</persName>告诸菩萨。汝等勿谓天定天也。人定 <lb ed="X" n="0085a15"/><lb ed="R111" n="0007a12"/>人也。饿鬼定饿鬼也。乃至如一事有种种名。如一 <lb ed="X" n="0085a16"/><lb ed="R111" n="0007a13"/>人有种种名。如一天。乃至饿鬼畜牲有种种名。亦 <lb ed="X" n="0085a17"/><lb ed="R111" n="0007a14"/>复如是。亦有多饿鬼。全无名字。于一弹指顷。转变 <lb ed="X" n="0085a18"/><lb ed="R111" n="0007a15"/>身体作种种形。如是众生于一时间现无量色身。 <lb ed="X" n="0085a19"/><lb ed="R111" n="0007a16"/>云何可得呼其名也。若饿鬼等。有生处名字。受食 <lb ed="X" n="0085a20"/><lb ed="R111" n="0007a17"/>名字。及寿命名字。若地狱众生。无有名字生处者。 <lb ed="X" n="0085a21"/><lb ed="R111" n="0007a18"/>则其形亦无定。彼中恶业因缘未尽。故于一念中 <lb ed="X" n="0085a22"/><lb ed="R111" n="0007b01"/>种种变身。释曰。如地狱中。一日一夜之中万生万 <lb ed="X" n="0085a23"/><lb ed="R111" n="0007b02"/>死。岂可名其名字耶。又无间狱中。一一身无间。各 <lb ed="X" n="0085a24"/><lb ed="R111" n="0007b03"/>各尽遍八万四千由旬。地狱之量不相障碍。是知 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0085b" n="0085b"/> <lb ed="X" n="0085b01"/><lb ed="R111" n="0007b04"/>业果不可思议。非独圣果。如云淸净妙法身。湛然 <lb ed="X" n="0085b02"/><lb ed="R111" n="0007b05"/>应一切。今时人将谓诸<persName>佛</persName>法身能分能遍。不信众 <lb ed="X" n="0085b03"/><lb ed="R111" n="0007b06"/>生亦一身无量身。以众生业果不可思议故。是以 <lb ed="X" n="0085b04"/><lb ed="R111" n="0007b07"/>经云。<persName>佛</persName>界不可思议。众生界亦不可思议。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0085b05"/><lb ed="R111" n="0007b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0085b0501">大士修之而行立。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0085b06"/><lb ed="R111" n="0007b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0085b0601">菩萨所行十波罗蜜。四摄。万行。皆从真慈悲心起。 <lb ed="X" n="0085b07"/><lb ed="R111" n="0007b10"/>故金刚三昧经云。空心不动。具足六波罗蜜。又般 <lb ed="X" n="0085b08"/><lb ed="R111" n="0007b11"/>若经云。一心具足万行十波罗蜜者。檀因心捨。经 <lb ed="X" n="0085b09"/><lb ed="R111" n="0007b12"/>云。无可与者。名为佈施。是名真施。若心外有法。即 <lb ed="X" n="0085b10"/><lb ed="R111" n="0007b13"/>名住相佈施。如人入暗。即无所见。戒因心持。经云。 <lb ed="X" n="0085b11"/><lb ed="R111" n="0007b14"/>戒性如虚空。持者为迷倒。自性之律岂执事相。妄 <lb ed="X" n="0085b12"/><lb ed="R111" n="0007b15"/>分持犯耶。忍因心受。经云。云何菩萨能行忍辱。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0085b13"/><lb ed="R111" n="0007b16"/>言。见心相念念灭。岂可将心对治前境。为忍受耶。 <lb ed="X" n="0085b14"/><lb ed="R111" n="0007b17"/>进因心作。经云。若能心不起。精进无有涯。寧著有 <lb ed="X" n="0085b15"/><lb ed="R111" n="0007b18"/>为。妄兴劳虑耶。禅因心发。经云。能观心性。名为上 <lb ed="X" n="0085b16"/><lb ed="R111" n="0008a01"/>定。岂避喧杂。而守静尘耶。般若从心起。经云。不求 <lb ed="X" n="0085b17"/><lb ed="R111" n="0008a02"/>诸法性相因缘。是名正慧。寧外徇文言。强生知解 <lb ed="X" n="0085b18"/><lb ed="R111" n="0008a03"/>耶。方便从心生。经云。菩萨以无所得而为方便。则 <lb ed="X" n="0085b19"/><lb ed="R111" n="0008a04"/>心外无法。方能行菩萨之道。力从心运。四大之力 <lb ed="X" n="0085b20"/><lb ed="R111" n="0008a05"/>皆不如心。心无形故力最无上。神通变化入不思 <lb ed="X" n="0085b21"/><lb ed="R111" n="0008a06"/>议。心之力也。愿从心布。一切意愿尽从心生。一切 <lb ed="X" n="0085b22"/><lb ed="R111" n="0008a07"/>行门。皆从愿起。智从心达。<persName>如来</persName>灵智。是众生心。此 <lb ed="X" n="0085b23"/><lb ed="R111" n="0008a08"/>心念念具足十波罗蜜。乃至八万四千法门。皆从 <lb ed="X" n="0085b24"/><lb ed="R111" n="0008a09"/>心出。如众生心中有体大。今日修行引出法身。心 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0085c" n="0085c"/> <lb ed="X" n="0085c01"/><lb ed="R111" n="0008a10"/>中有相大。今日修行引出报身。心中有用大。今日 <lb ed="X" n="0085c02"/><lb ed="R111" n="0008a11"/>修行引出化身。故知三身四智。皆自心中出。心外 <lb ed="X" n="0085c03"/><lb ed="R111" n="0008a12"/>更无一事一法而能建立。如还源观云。一体起二 <lb ed="X" n="0085c04"/><lb ed="R111" n="0008a13"/>用。一者海印森罗常住用。海印者。真如本觉也。妄 <lb ed="X" n="0085c05"/><lb ed="R111" n="0008a14"/>尽心澄。万象齐现。犹如大海。因风起浪。若风止息。 <lb ed="X" n="0085c06"/><lb ed="R111" n="0008a15"/>海水澄淸。无像而不现。故云森罗及万象。一法之 <lb ed="X" n="0085c07"/><lb ed="R111" n="0008a16"/>所印。一法者。所谓一心。是心则摄一切世间出世 <lb ed="X" n="0085c08"/><lb ed="R111" n="0008a17"/>间法。则是一法界大总相法门。体唯是一。依妄念 <lb ed="X" n="0085c09"/><lb ed="R111" n="0008a18"/>而有差别。若離妄念。唯一真如。故云海印三昧。二 <lb ed="X" n="0085c10"/><lb ed="R111" n="0008b01"/>者法界圆明自在用。是花严三昧也。谓廣修万行。 <lb ed="X" n="0085c11"/><lb ed="R111" n="0008b02"/>称理成德。普同法界。而证菩提。良以非真流之行。 <lb ed="X" n="0085c12"/><lb ed="R111" n="0008b03"/>无以契真。何有饰真之行。不从真起。此则真该妄 <lb ed="X" n="0085c13"/><lb ed="R111" n="0008b04"/>末。行无不修。妄彻真源。相无不寂。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0085c14"/><lb ed="R111" n="0008b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0085c1401">觉帝体之而圆成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0085c15"/><lb ed="R111" n="0008b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0085c1501">诸<persName>佛</persName>了一切法。皆是真心圆成实性。众生迷于自 <lb ed="X" n="0085c16"/><lb ed="R111" n="0008b07"/>心。但是遍计所执性。情有理无。如还源观云。良以 <lb ed="X" n="0085c17"/><lb ed="R111" n="0008b08"/>法无分剂。起必同时。真理不碍万差。显应无非一 <lb ed="X" n="0085c18"/><lb ed="R111" n="0008b09"/>际。用即波腾海沸。全真体以运行。体即镜净水澄。 <lb ed="X" n="0085c19"/><lb ed="R111" n="0008b10"/>擧随缘而会寂。若曦光之流彩。无心而朗十方。如 <lb ed="X" n="0085c20"/><lb ed="R111" n="0008b11"/>明镜之端形。不动而呈万象。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0085c21"/><lb ed="R111" n="0008b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0085c2101">声闻证之为四谛。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0085c22"/><lb ed="R111" n="0008b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0085c2201">声闻不了自心。但见人空。证作苦谛集谛灭谛道 <lb ed="X" n="0085c23"/><lb ed="R111" n="0008b14"/>谛。生灭四谛。为<g ref="#CB01926">灰</g>断之果。不达一心圆教无作四 <lb ed="X" n="0085c24"/><lb ed="R111" n="0008b15"/>谛。具廣大神通。所以舍利弗。于法花会中得见心 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0086a" n="0086a"/> <lb ed="X" n="0086a01"/><lb ed="R111" n="0008b16"/>性。亲受<persName>佛</persName>记。後方忏悔云。同共一法中。而不得此 <lb ed="X" n="0086a02"/><lb ed="R111" n="0008b17"/>事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0086a03"/><lb ed="R111" n="0008b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0086a0301">支<persName>佛</persName>悟之詺缘生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0086a04"/><lb ed="R111" n="0009a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0086a0401">辟支<persName>佛</persName>但于自心境内。见因缘性離。证十二因缘 <lb ed="X" n="0086a05"/><lb ed="R111" n="0009a02"/>法门。亦成<g ref="#CB01926">灰</g>断之果。皆不能一心圆具十法界之 <lb ed="X" n="0086a06"/><lb ed="R111" n="0009a03"/>体用。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0086a07"/><lb ed="R111" n="0009a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0086a0701">天女之花无著。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0086a08"/><lb ed="R111" n="0009a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0086a0801">净名经中。天女散花之菩萨身上即无著。于声闻 <lb ed="X" n="0086a09"/><lb ed="R111" n="0009a06"/>身上即花著身。大凡一切菩萨施为。皆是自心作 <lb ed="X" n="0086a10"/><lb ed="R111" n="0009a07"/>用。以心无著故。华亦无著。是以声闻执为心外之 <lb ed="X" n="0086a11"/><lb ed="R111" n="0009a08"/>华。妄起厌離。云不如法。乃随拂随生。故知万法。随 <lb ed="X" n="0086a12"/><lb ed="R111" n="0009a09"/>自心生。随自心灭。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0086a13"/><lb ed="R111" n="0009a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0086a1301">海慧之水澄淸。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0086a14"/><lb ed="R111" n="0009a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0086a1401">大集经中。海慧菩萨初来之时。不见四众。尽见为 <lb ed="X" n="0086a15"/><lb ed="R111" n="0009a12"/>水。以法外无法故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0086a16"/><lb ed="R111" n="0009a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0086a1601">执谬解而外道门开。边邪网密。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0086a17"/><lb ed="R111" n="0009a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0086a1701">西天九十六种外道。皆不达自心。唯苦其身。行投 <lb ed="X" n="0086a18"/><lb ed="R111" n="0009a15"/>巖赴火无益苦行。但心外见法。理外别求。皆是外 <lb ed="X" n="0086a19"/><lb ed="R111" n="0009a16"/>道尽成邪见。如密网自围。不能得出三界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0086a20"/><lb ed="R111" n="0009a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0086a2001">役妄念而凡途业起。生死波横。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0086a21"/><lb ed="R111" n="0009a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0086a2101">一切诸业。皆从有心起。无心即无业。故经颂云。诸 <lb ed="X" n="0086a22"/><lb ed="R111" n="0009b01"/>法不牢固。但立在于念。善解见空者。一切无想念。 <lb ed="X" n="0086a23"/><lb ed="R111" n="0009b02"/>又云。一念中有九十刹那。一刹那中有九百生灭。 <lb ed="X" n="0086a24"/><lb ed="R111" n="0009b03"/>故知生死即念。念即生死。所以经颂云。有念即生 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0086b" n="0086b"/> <lb ed="X" n="0086b01"/><lb ed="R111" n="0009b04"/>死。无念即泥洹。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0086b02"/><lb ed="R111" n="0009b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0086b0201">括古搜今。深含独占。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0086b03"/><lb ed="R111" n="0009b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0086b0301">此一心法。诸教同诠。无不指归传通于此。如大乘 <lb ed="X" n="0086b04"/><lb ed="R111" n="0009b07"/>本生心地观经观心品云。尔时<name role="" type="person">文殊师利</name>菩萨摩 <lb ed="X" n="0086b05"/><lb ed="R111" n="0009b08"/>诃萨白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。如<persName>佛</persName>所说。告妙德等五百长者。 <lb ed="X" n="0086b06"/><lb ed="R111" n="0009b09"/>我为汝等敷演心地微妙法门。我今为是启问如 <lb ed="X" n="0086b07"/><lb ed="R111" n="0009b10"/>来。云何为心。云何为地。乃至<persName>薄伽梵</persName>告诸<persName>佛</persName>母无 <lb ed="X" n="0086b08"/><lb ed="R111" n="0009b11"/>垢大圣<name role="" type="person">文殊师利</name>菩萨摩诃萨言。大善男子。此法 <lb ed="X" n="0086b09"/><lb ed="R111" n="0009b12"/>名为十方<persName>如来</persName>最勝秘密心地法门。此法名为一 <lb ed="X" n="0086b10"/><lb ed="R111" n="0009b13"/>切凡夫入<persName>如来</persName>地顿悟法门。此法名为一切菩萨 <lb ed="X" n="0086b11"/><lb ed="R111" n="0009b14"/>趣大菩提真实正路。此法名为三世诸<persName>佛</persName>自受法 <lb ed="X" n="0086b12"/><lb ed="R111" n="0009b15"/>乐微妙宝宫。此法名为一切饶益有情无尽宝藏。 <lb ed="X" n="0086b13"/><lb ed="R111" n="0009b16"/>此法能引诸菩萨众到色究竟自在智处。此法能 <lb ed="X" n="0086b14"/><lb ed="R111" n="0009b17"/>引诣菩提树後身菩萨真实导师。此法能雨世出 <lb ed="X" n="0086b15"/><lb ed="R111" n="0009b18"/>世财。如摩尼宝满众生愿。此法能生十方三世一 <lb ed="X" n="0086b16"/><lb ed="R111" n="0010a01"/>切诸<persName>佛</persName>功德本原。此法能消一切众生诸恶业果。 <lb ed="X" n="0086b17"/><lb ed="R111" n="0010a02"/>此法能与一切众生所求愿印。此法能度一切众 <lb ed="X" n="0086b18"/><lb ed="R111" n="0010a03"/>生生死险难。此法能息一切众生苦海波浪。此法 <lb ed="X" n="0086b19"/><lb ed="R111" n="0010a04"/>能救苦恼众生而作急难。此法能竭一切众生老 <lb ed="X" n="0086b20"/><lb ed="R111" n="0010a05"/>病死海。此法善能出生诸<persName>佛</persName>因缘种子。此法能与 <lb ed="X" n="0086b21"/><lb ed="R111" n="0010a06"/>生死长夜为大智炬。此法能破四魔兵众而作甲 <lb ed="X" n="0086b22"/><lb ed="R111" n="0010a07"/>䩜。此法即是正勇猛军战勝旌旗。此法即是一切 <lb ed="X" n="0086b23"/><lb ed="R111" n="0010a08"/>诸<persName>佛</persName>无上法轮。此法即是最勝法幢。此法即是击 <lb ed="X" n="0086b24"/><lb ed="R111" n="0010a09"/>大法鼓。此法即是吹大法螺。此法即是大狮子王。 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0086c" n="0086c"/> <lb ed="X" n="0086c01"/><lb ed="R111" n="0010a10"/>此法即是大狮子吼。此法犹如国大圣王。善能正 <lb ed="X" n="0086c02"/><lb ed="R111" n="0010a11"/>法。若顺王化获大安乐。若违王化寻被诛灭。善男 <lb ed="X" n="0086c03"/><lb ed="R111" n="0010a12"/>子。三界之中。以心为主。能观心者。究竟解脱。不能 <lb ed="X" n="0086c04"/><lb ed="R111" n="0010a13"/>观者。究竟沉沦。众生之心。犹如大地。五穀五果。从 <lb ed="X" n="0086c05"/><lb ed="R111" n="0010a14"/>大地生。如是心法。生世出世善恶五趣。有学无学。 <lb ed="X" n="0086c06"/><lb ed="R111" n="0010a15"/>独觉菩萨。及于<persName>如来</persName>。以是因缘。三界唯心。心名为 <lb ed="X" n="0086c07"/><lb ed="R111" n="0010a16"/>地。一切凡夫。亲近善友。闻心地法。如理观察。如说 <lb ed="X" n="0086c08"/><lb ed="R111" n="0010a17"/>修行。自利教他。赞励庆慰。如是之人。能断二障。速 <lb ed="X" n="0086c09"/><lb ed="R111" n="0010a18"/>圆众行。疾得阿耨多罗三藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0086c10"/><lb ed="R111" n="0010b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0086c1001">五乘道。炼出于冲襟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0086c11"/><lb ed="R111" n="0010b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0086c1101">五乘者。一持五戒。得人乘。二行十善。得天乘。三修 <lb ed="X" n="0086c12"/><lb ed="R111" n="0010b03"/>四谛。得声闻乘。四悟十二因缘法。得缘觉乘。五具 <lb ed="X" n="0086c13"/><lb ed="R111" n="0010b04"/>六度行。得菩萨乘。此五乘法。皆从一念善心熏炼 <lb ed="X" n="0086c14"/><lb ed="R111" n="0010b05"/>而出。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0086c15"/><lb ed="R111" n="0010b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0086c1501">十法界。孕成于初念。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0086c16"/><lb ed="R111" n="0010b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0086c1601">十法界者。一天法界修十善业。二人法界。持五戒 <lb ed="X" n="0086c17"/><lb ed="R111" n="0010b08"/>业。三修罗法界。行憍慢业。四地狱法界。造十恶业。 <lb ed="X" n="0086c18"/><lb ed="R111" n="0010b09"/>五饿鬼法界。造悭贪业。六畜牲法界。造愚痴业。七 <lb ed="X" n="0086c19"/><lb ed="R111" n="0010b10"/>声闻法界。证四谛法。八缘觉法界。悟十二因缘法。 <lb ed="X" n="0086c20"/><lb ed="R111" n="0010b11"/>九菩萨法界。行六度门。十<persName>佛</persName>法界。行平等一乘法。 <lb ed="X" n="0086c21"/><lb ed="R111" n="0010b12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0086c2101" n="0086c2101"/><anchor xml:id="beg0086c2101" n="0086c2101"/>已<anchor xml:id="end0086c2101"/>上凡圣。共成十法界。陞降虽殊。皆从最初一念 <lb ed="X" n="0086c22"/><lb ed="R111" n="0010b13"/>发起。尔後念念相续成事。善因乐果。恶因若果。前 <lb ed="X" n="0086c23"/><lb ed="R111" n="0010b14"/>後相酬。未曾遗失。故经云。心能天堂。心能地狱。且 <lb ed="X" n="0086c24"/><lb ed="R111" n="0010b15"/>约地狱界。法花中十如唯心。上九界亦然。如观音 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0087a" n="0087a"/> <lb ed="X" n="0087a01"/><lb ed="R111" n="0010b16"/>玄義云。地狱界具十如。性相体力作因缘果报本 <lb ed="X" n="0087a02"/><lb ed="R111" n="0010b17"/>末究竟等。一如是地狱性者。性名不改。如竹中有 <lb ed="X" n="0087a03"/><lb ed="R111" n="0010b18"/>火性。若其无者。不应从竹求火。从地求水。从扇求 <lb ed="X" n="0087a04"/><lb ed="R111" n="0011a01"/>风。心有地狱界性。亦复如是。二地狱相者。揽而可 <lb ed="X" n="0087a05"/><lb ed="R111" n="0011a02"/>别。名之为相。善观心者。即识地狱之相。如善相师。 <lb ed="X" n="0087a06"/><lb ed="R111" n="0011a03"/>占相无谬。三地狱体者。以心为体。心觉苦乐。故以 <lb ed="X" n="0087a07"/><lb ed="R111" n="0011a04"/>当体。譬如钗铛环玔之珠。终以银为体质。六道之 <lb ed="X" n="0087a08"/><lb ed="R111" n="0011a05"/>色虽异。只是约心。故心为体也。四地狱力者。运御 <lb ed="X" n="0087a09"/><lb ed="R111" n="0011a06"/>名力。缘刀山。入火聚。皆是其心力也。五地狱作者。 <lb ed="X" n="0087a10"/><lb ed="R111" n="0011a07"/>发动曰作。既能有力。即有所作。或作善作恶。皆是 <lb ed="X" n="0087a11"/><lb ed="R111" n="0011a08"/>心作也。六地狱因者。业是心因也。七地狱缘者。缘 <lb ed="X" n="0087a12"/><lb ed="R111" n="0011a09"/>者假藉为缘也。如贪爱润业。即因缘会合也。八地 <lb ed="X" n="0087a13"/><lb ed="R111" n="0011a10"/>狱果者。习果也。如地狱人。前世多婬。生地狱中。还 <lb ed="X" n="0087a14"/><lb ed="R111" n="0011a11"/>约多婬。见可爱境。即往亲附。如见美女。近前抱之。 <lb ed="X" n="0087a15"/><lb ed="R111" n="0011a12"/>即是铜柱。名习果也。九地狱报者。报者果也。昔有 <lb ed="X" n="0087a16"/><lb ed="R111" n="0011a13"/>婬罪。今堕地狱。受烧炙之苦。昔行婬罪。名为欲火。 <lb ed="X" n="0087a17"/><lb ed="R111" n="0011a14"/>後受其报。即受火车铁床之苦。初後相等。报应无 <lb ed="X" n="0087a18"/><lb ed="R111" n="0011a15"/>善。名为报果也。十本末者。地狱本者。性德法也。地 <lb ed="X" n="0087a19"/><lb ed="R111" n="0011a16"/>狱末者。修德法也。究竟等者。览修德即等有性德。 <lb ed="X" n="0087a20"/><lb ed="R111" n="0011a17"/>览性德即具有修德。初後相在。故言等也。馀九法 <lb ed="X" n="0087a21"/><lb ed="R111" n="0011a18"/>界亦然。虽逐界行相各别。都不出一心。如性相体 <lb ed="X" n="0087a22"/><lb ed="R111" n="0011b01"/>力作因缘果报本末等。十界十如。皆从心体而起。 <lb ed="X" n="0087a23"/><lb ed="R111" n="0011b02"/>先因心造作善恶等业因缘。後受凡圣苦乐等果 <lb ed="X" n="0087a24"/><lb ed="R111" n="0011b03"/>报。初後是心。本末皆等。故云本末究竟等。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0087b" n="0087b"/> <lb ed="X" n="0087b01"/><lb ed="R111" n="0011b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0087b0101">虚声顿息。法空之正信旋生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0087b02"/><lb ed="R111" n="0011b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0087b0201">高僧传云。法空禅师初栖兰若。每至中宵。庵外常 <lb ed="X" n="0087b03"/><lb ed="R111" n="0011b06"/>有淸声所召。屡呼空禅。及至开关。又无踪迹。後乃 <lb ed="X" n="0087b04"/><lb ed="R111" n="0011b07"/>悟云。乃是自心境界。尔後其声永绝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0087b05"/><lb ed="R111" n="0011b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0087b0501">猛<g ref="#CB08504">焰</g>俄消。灵润之真诚立验。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0087b06"/><lb ed="R111" n="0011b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0087b0601">高僧传云。释灵润。常与四僧共遊山谷。忽遇野火 <lb ed="X" n="0087b07"/><lb ed="R111" n="0011b10"/>四合。三僧逬走。其灵润独不动。乃曰。心外无火。火 <lb ed="X" n="0087b08"/><lb ed="R111" n="0011b11"/>是自心。为火可逃。焉能免火。言讫。火至身自敛。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0087b09"/><lb ed="R111" n="0011b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0087b0901">陞沉表用。体具灵知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0087b10"/><lb ed="R111" n="0011b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0087b1001">此知是一切众生心体。不同虚空。性自神解。亦不 <lb ed="X" n="0087b11"/><lb ed="R111" n="0011b14"/>作意。任运而知。禅源集云。此言知者。不是证知。意 <lb ed="X" n="0087b12"/><lb ed="R111" n="0011b15"/>说真性不同木石。故云知也。非如缘境分别之识。 <lb ed="X" n="0087b13"/><lb ed="R111" n="0011b16"/>非如照礼了达之智。直是真如之性自然常知。又 <lb ed="X" n="0087b14"/><lb ed="R111" n="0011b17"/>不同虚空者。灵然觉知。觉知即神解義。阴阳不测 <lb ed="X" n="0087b15"/><lb ed="R111" n="0011b18"/>谓之神。解即是智。智即是知。知即一心也。故祖师 <lb ed="X" n="0087b16"/><lb ed="R111" n="0012a01"/>云。空寂体上。自有本智能知。于一切染净法中。有 <lb ed="X" n="0087b17"/><lb ed="R111" n="0012a02"/>真实之体。了然鉴觉。目之为心。如是无漏无明种 <lb ed="X" n="0087b18"/><lb ed="R111" n="0012a03"/>种业幻。皆同真如性相。盖为真如随缘成于一切。 <lb ed="X" n="0087b19"/><lb ed="R111" n="0012a04"/>一切不離真如。以理融之。唯是一味。此是通相。相 <lb ed="X" n="0087b20"/><lb ed="R111" n="0012a05"/>即无相。若约别显。染净施为造作。即是真心不守 <lb ed="X" n="0087b21"/><lb ed="R111" n="0012a06"/>自性。随缘之相用。隐显不定。陞降一差。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0087b22"/><lb ed="R111" n="0012a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0087b2201">惺惺不昧。了了何亏。湛尔而无依无住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0087b23"/><lb ed="R111" n="0012a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0087b2301">一切法依虚空。虚空无所依。一切法依真智。真智 <lb ed="X" n="0087b24"/><lb ed="R111" n="0012a09"/>无所依。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0087c" n="0087c"/> <lb ed="X" n="0087c01"/><lb ed="R111" n="0012a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0087c0101">萧然而非合非離。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0087c02"/><lb ed="R111" n="0012a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0087c0201">祖师偈云。汝言与心亲。父母非可比。汝行与道合。 <lb ed="X" n="0087c03"/><lb ed="R111" n="0012a12"/>诸<persName>佛</persName>心即是。外求有相<persName>佛</persName>。与汝不相似。欲识汝本 <lb ed="X" n="0087c04"/><lb ed="R111" n="0012a13"/>心。非合亦非離。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0087c05"/><lb ed="R111" n="0012a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0087c0501">一字宝王。演出难思之法海。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0087c06"/><lb ed="R111" n="0012a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0087c0601">心为一字中王。经云。一句能训诲八万四千之国 <lb ed="X" n="0087c07"/><lb ed="R111" n="0012a16"/>邑。又一切法中。心最为勝。万象含于一字。千训备 <lb ed="X" n="0087c08"/><lb ed="R111" n="0012a17"/>于一言。如云依境教理行果五。唯识中。一明境唯 <lb ed="X" n="0087c09"/><lb ed="R111" n="0012a18"/>识。捨離心外无境。一切境不離心故。二教唯识。成 <lb ed="X" n="0087c10"/><lb ed="R111" n="0012b01"/>论本教。释彼唯识说故。三理唯识。成立本教所说 <lb ed="X" n="0087c11"/><lb ed="R111" n="0012b02"/>之理。分别唯识性相義故。四行唯识。明五位修唯 <lb ed="X" n="0087c12"/><lb ed="R111" n="0012b03"/>识行故。五果唯识。求大果亦证唯识性故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0087c13"/><lb ed="R111" n="0012b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0087c1301">群生慈父。训成莫测之宗师。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0087c14"/><lb ed="R111" n="0012b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0087c1401">净名经颂云。方便以为父。一切诸圣。皆从一心方 <lb ed="X" n="0087c15"/><lb ed="R111" n="0012b06"/>便门入。得成祖<persName>佛</persName>。为人天之师。故花严经云。以少 <lb ed="X" n="0087c16"/><lb ed="R111" n="0012b07"/>方便。疾得菩提。以即心是故。所以疾证。又般若经 <lb ed="X" n="0087c17"/><lb ed="R111" n="0012b08"/>云。以无所得为方便。心外无法。岂有得耶。是以菩 <lb ed="X" n="0087c18"/><lb ed="R111" n="0012b09"/>萨亲证自心。方能入世间幻化之纲。自利利他。无 <lb ed="X" n="0087c19"/><lb ed="R111" n="0012b10"/>有断绝。是知十方<persName>如来</persName>。皆悟心成<persName>佛</persName>。故花严经颂 <lb ed="X" n="0087c20"/><lb ed="R111" n="0012b11"/>曰。若人欲了知。三世一切<persName>佛</persName>。应观法界性。一切唯 <lb ed="X" n="0087c21"/><lb ed="R111" n="0012b12"/>心造。是以经中所说西方阿弥陀等诸<persName>佛</persName>。皆是释 <lb ed="X" n="0087c22"/><lb ed="R111" n="0012b13"/>迦。如古释云。以理推之。结成正義。皆我本师海印 <lb ed="X" n="0087c23"/><lb ed="R111" n="0012b14"/>顿现。且法花分身有多净土。<persName>如来</persName>何不指<anchor xml:id="nkr_note_add_0087c2301" n="0087c2301"/><anchor xml:id="beg0087c2301" n="0087c2301"/>己<anchor xml:id="end0087c2301"/>净土。 <lb ed="X" n="0087c24"/><lb ed="R111" n="0012b15"/>而令别往弥陀妙喜。思之。故知贤首弥陀等<persName>佛</persName>。皆 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0088a" n="0088a"/> <lb ed="X" n="0088a01"/><lb ed="R111" n="0012b16"/>本师矣。复何怪哉。言贤首者。即寿量品中。过百万 <lb ed="X" n="0088a02"/><lb ed="R111" n="0012b17"/>阿僧祇刹。最後勝莲花世界之<persName>如来</persName>也。经中偈云。 <lb ed="X" n="0088a03"/><lb ed="R111" n="0012b18"/>或见莲花勝妙刹。贤首<persName>如来</persName>住其中。若此不是歎 <lb ed="X" n="0088a04"/><lb ed="R111" n="0013a01"/>本师者。说他<persName>如来</persName>在他国土。为何用耶。且如总持 <lb ed="X" n="0088a05"/><lb ed="R111" n="0013a02"/>教中。亦说三十七尊。皆遮那一<persName>佛</persName>所现。谓毘卢遮 <lb ed="X" n="0088a06"/><lb ed="R111" n="0013a03"/>那<persName>如来</persName>。内心证自受用。成于五智。从四智流出四 <lb ed="X" n="0088a07"/><lb ed="R111" n="0013a04"/>方四<persName>如来</persName>。谓大圆镜智。流出东方阿閦<persName>如来</persName>。平等 <lb ed="X" n="0088a08"/><lb ed="R111" n="0013a05"/>性智。流出南方宝生<persName>如来</persName>。妙观察智。流出西方无 <lb ed="X" n="0088a09"/><lb ed="R111" n="0013a06"/>量寿<persName>如来</persName>。成所作智。流出北方不空成就<persName>如来</persName>。法 <lb ed="X" n="0088a10"/><lb ed="R111" n="0013a07"/>界淸净智。即自当毘卢遮那<persName>如来</persName>。言三十七者。五 <lb ed="X" n="0088a11"/><lb ed="R111" n="0013a08"/>方<persName>如来</persName>。各有四大菩萨在于左右。复成二十。谓中 <lb ed="X" n="0088a12"/><lb ed="R111" n="0013a09"/>方毘卢遮那<persName>如来</persName>四大菩萨者。一金刚波罗蜜菩 <lb ed="X" n="0088a13"/><lb ed="R111" n="0013a10"/>萨。二宝波罗蜜菩萨。三法波罗蜜菩萨。四羯磨波 <lb ed="X" n="0088a14"/><lb ed="R111" n="0013a11"/>罗蜜菩萨。东方阿閦<persName>如来</persName>四菩萨者。一<name role="" type="person">金刚萨埵</name> <lb ed="X" n="0088a15"/><lb ed="R111" n="0013a12"/>菩萨。二金刚王菩萨。三金刚爱菩萨。四金刚善哉 <lb ed="X" n="0088a16"/><lb ed="R111" n="0013a13"/>菩萨。南方宝生<persName>如来</persName>四菩萨者。一金刚宝菩萨。二 <lb ed="X" n="0088a17"/><lb ed="R111" n="0013a14"/>金刚威光菩萨。三金刚幢菩萨。四金刚笑菩萨。西 <lb ed="X" n="0088a18"/><lb ed="R111" n="0013a15"/>方无量寿<persName>如来</persName>。亦名观自在王<persName>如来</persName>。四菩萨者。一 <lb ed="X" n="0088a19"/><lb ed="R111" n="0013a16"/>金刚法菩萨。二金刚剑菩萨。三金刚因菩萨。四金 <lb ed="X" n="0088a20"/><lb ed="R111" n="0013a17"/>刚利菩萨。北方不空成就<persName>如来</persName>四菩萨者。一金刚 <lb ed="X" n="0088a21"/><lb ed="R111" n="0013a18"/>业菩萨。二金刚法菩萨。三金刚夜叉菩萨。四金刚 <lb ed="X" n="0088a22"/><lb ed="R111" n="0013b01"/>拳菩萨。<anchor xml:id="nkr_note_add_0088a2201" n="0088a2201"/><anchor xml:id="beg0088a2201" n="0088a2201"/>已<anchor xml:id="end0088a2201"/>具二十五。及四摄八供养。故成三十七。 <lb ed="X" n="0088a23"/><lb ed="R111" n="0013b02"/>言四摄者。即钩索锁铃。八供养者。即烧散灯涂华 <lb ed="X" n="0088a24"/><lb ed="R111" n="0013b03"/>鬘歌舞。皆上有金刚。下有菩萨。然此三十七尊。各 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0088b" n="0088b"/> <lb ed="X" n="0088b01"/><lb ed="R111" n="0013b04"/>有种子。皆是本师智用流出。与今经中海印顿现 <lb ed="X" n="0088b02"/><lb ed="R111" n="0013b05"/>大意同也。问。若依此義。岂不违于平等意趣。平等 <lb ed="X" n="0088b03"/><lb ed="R111" n="0013b06"/>意趣云定即我者。依于平等意趣而说。非即我身。 <lb ed="X" n="0088b04"/><lb ed="R111" n="0013b07"/>如何皆说为本师耶。答中平等之定。乃是一義。唯 <lb ed="X" n="0088b05"/><lb ed="R111" n="0013b08"/>识尙说一切众生中有属多<persName>佛</persName>。多<persName>佛</persName>共化以为一 <lb ed="X" n="0088b06"/><lb ed="R111" n="0013b09"/><persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>能示现以为多身。十方<persName>如来</persName>一一皆尔。今正 <lb ed="X" n="0088b07"/><lb ed="R111" n="0013b10"/>一<persName>佛</persName>能为多身。依此而赞本师。又本师者。即我心 <lb ed="X" n="0088b08"/><lb ed="R111" n="0013b11"/>耳。我摄归自心。无法不备。岂止他耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0088b09"/><lb ed="R111" n="0013b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0088b0901">任性捲舒。随缘出没。挺一真之元始。总万有之纲骨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0088b10"/><lb ed="R111" n="0013b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0088b1001">原始该终。唯一心道。大教至理。皆同所诠。如花严 <lb ed="X" n="0088b11"/><lb ed="R111" n="0013b14"/>经云。<persName>佛</persName>子。诸菩萨初住地时。应善观察。随其所有 <lb ed="X" n="0088b12"/><lb ed="R111" n="0013b15"/>一切法门。随其所有甚深智慧。随所修因。随所得 <lb ed="X" n="0088b13"/><lb ed="R111" n="0013b16"/>果。随其境界。随其力用。随其示现。随其分别。随其 <lb ed="X" n="0088b14"/><lb ed="R111" n="0013b17"/>所得。悉善观察。知一切法皆是自心。而无所著。如 <lb ed="X" n="0088b15"/><lb ed="R111" n="0013b18"/>是知<anchor xml:id="nkr_note_add_0088b1501" n="0088b1501"/><anchor xml:id="beg0088b1501" n="0088b1501"/>已<anchor xml:id="end0088b1501"/>。入菩萨地。能善安住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0088b16"/><lb ed="R111" n="0014a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0088b1601">十二因缘之大树。产自玄根。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0088b17"/><lb ed="R111" n="0014a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0088b1701">此十二因缘法。皆从众生心中建立。云何称树。若 <lb ed="X" n="0088b18"/><lb ed="R111" n="0014a03"/>众生界中。即以无明为根。爱水漑注。抽名色芽。开 <lb ed="X" n="0088b19"/><lb ed="R111" n="0014a04"/>有漏华。结生死果。生住异灭四相常迁。无有断绝。 <lb ed="X" n="0088b20"/><lb ed="R111" n="0014a05"/>若诸圣界中。发正觉芽。开万行华。成菩提果。尽未 <lb ed="X" n="0088b21"/><lb ed="R111" n="0014a06"/>来际供<persName>佛</persName>利生。无有休息。幷从一心十二因缘大 <lb ed="X" n="0088b22"/><lb ed="R111" n="0014a07"/>树生起。故云十二因缘即是<persName>佛</persName>性。又一心十二因 <lb ed="X" n="0088b23"/><lb ed="R111" n="0014a08"/>缘者。如眼见色时。心不了名无明。心于色生爱恶 <lb ed="X" n="0088b24"/><lb ed="R111" n="0014a09"/>名行。是中心意名识。色共识行即名色。眼与色等 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0088c" n="0088c"/> <lb ed="X" n="0088c01"/><lb ed="R111" n="0014a10"/>六处生贪名六入。色与眼作对名触。心见色时领 <lb ed="X" n="0088c02"/><lb ed="R111" n="0014a11"/>纳名受。心于色缠绵不断名爱。心想像色相名取。 <lb ed="X" n="0088c03"/><lb ed="R111" n="0014a12"/>念色心起名有。一念心生名生。一念心灭名灭。如 <lb ed="X" n="0088c04"/><lb ed="R111" n="0014a13"/>花严经云。三界所有。唯是一心。<persName>如来</persName>于此分别演 <lb ed="X" n="0088c05"/><lb ed="R111" n="0014a14"/>说十二有支。皆依一心如是而立。又颂云。了达三 <lb ed="X" n="0088c06"/><lb ed="R111" n="0014a15"/>界依心有。十二因缘亦复然。生死皆由心所作。心 <lb ed="X" n="0088c07"/><lb ed="R111" n="0014a16"/>若灭者生死尽。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0088c08"/><lb ed="R111" n="0014a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0088c0801">五千教典之圆诠。终归理窟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0088c09"/><lb ed="R111" n="0014a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0088c0901">诸<persName>佛</persName>案一切众生心。宣说诸法。花严经颂云。诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0088c10"/><lb ed="R111" n="0014b01"/>不说法。<persName>佛</persName>于何有说。但随其自心。为说如是法。如 <lb ed="X" n="0088c11"/><lb ed="R111" n="0014b02"/>普贤行愿疏云。指其源也。情尘有经。智海无外。妄 <lb ed="X" n="0088c12"/><lb ed="R111" n="0014b03"/>惑非取。重玄不空。四句之火莫焚。万法之门皆入。 <lb ed="X" n="0088c13"/><lb ed="R111" n="0014b04"/>冥二际而不一。动千变而非多。事理交彻而两亡。 <lb ed="X" n="0088c14"/><lb ed="R111" n="0014b05"/>性相融通而无尽。若秦镜之互照。犹帝珠之相含。 <lb ed="X" n="0088c15"/><lb ed="R111" n="0014b06"/>褈褈交光。历历齐现。故得圆至功于顷刻。见<persName>佛</persName>境 <lb ed="X" n="0088c16"/><lb ed="R111" n="0014b07"/>于尘毛。诸<persName>佛</persName>心内众生。新新作<persName>佛</persName>。众生心中诸<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0088c17"/><lb ed="R111" n="0014b08"/>念念证真。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0088c18"/><lb ed="R111" n="0014b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0088c1801">孤标寂寂。独立堂堂。若花中之灵瑞。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0088c19"/><lb ed="R111" n="0014b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0088c1901">此花三千年一现。当<persName>佛</persName>出世。表说圆教一心法门 <lb ed="X" n="0088c20"/><lb ed="R111" n="0014b11"/>时。难闻难遇。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0088c21"/><lb ed="R111" n="0014b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0088c2101">犹照内之神光。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0088c22"/><lb ed="R111" n="0014b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0088c2201">于众光中。神光为最。祖师云。众明之中。心明为上。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0088c23"/><lb ed="R111" n="0014b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0088c2301">截琼枝而寸寸是宝。析栴檀而片片皆香。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0088c24"/><lb ed="R111" n="0014b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0088c2401">此明法法是心。尘尘合道。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0089a" n="0089a"/> <lb ed="X" n="0089a01"/><lb ed="R111" n="0014b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089a0101">剋从凡夫之身。便登觉位。类在白衣之地。直坐龙床。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089a02"/><lb ed="R111" n="0014b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089a0201">若信入花严一心无尽宗趣。长者论云。如将宝位。 <lb ed="X" n="0089a03"/><lb ed="R111" n="0014b18"/>直授凡庸。似夜梦千秋。觉<anchor xml:id="nkr_note_add_0089a0301" n="0089a0301"/><anchor xml:id="beg0089a0301" n="0089a0301"/>已<anchor xml:id="end0089a0301"/>随灭。花严疏云。顿教 <lb ed="X" n="0089a04"/><lb ed="R111" n="0015a01"/>之人一念不生即是<persName>佛</persName>者。即一切众生心。未是<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0089a05"/><lb ed="R111" n="0015a02"/>体。妄念起故为众生。一念妄心不生。何为不得名 <lb ed="X" n="0089a06"/><lb ed="R111" n="0015a03"/><persName>佛</persName>。故花严经颂云。法性本空寂。无取亦无见。性空 <lb ed="X" n="0089a07"/><lb ed="R111" n="0015a04"/>即是<persName>佛</persName>。不可得思量。又颂云。法性如虚空。诸<persName>佛</persName>于 <lb ed="X" n="0089a08"/><lb ed="R111" n="0015a05"/>中住。又般若经云。以本性空为<persName>佛</persName>眼。若论性空。皆 <lb ed="X" n="0089a09"/><lb ed="R111" n="0015a06"/>是凡圣之体。只为不觉。忽起妄念。随境流转。所以 <lb ed="X" n="0089a10"/><lb ed="R111" n="0015a07"/>云法身流转五道。号曰众生。设一念起时亦是<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0089a11"/><lb ed="R111" n="0015a08"/>以妄念无体。不出性空故。但要直下信解圆明。不 <lb ed="X" n="0089a12"/><lb ed="R111" n="0015a09"/>在更思量推𢜬也。花严疏云。众生心中<persName>佛</persName>。为<persName>佛</persName>心 <lb ed="X" n="0089a13"/><lb ed="R111" n="0015a10"/>中众生说法。此明众生称性普周。而<persName>佛</persName>不壞相在 <lb ed="X" n="0089a14"/><lb ed="R111" n="0015a11"/>众生心内。又<persName>佛</persName>心称性普周。而众生不壞相在<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0089a15"/><lb ed="R111" n="0015a12"/>心内。喩如水乳和同一处。而互为能和所和。且约 <lb ed="X" n="0089a16"/><lb ed="R111" n="0015a13"/>说听解释。以能和为说。所和为听。且将水喩于<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0089a17"/><lb ed="R111" n="0015a14"/>乳喩众生。应言乳中之水。和水中之乳。水中之乳。 <lb ed="X" n="0089a18"/><lb ed="R111" n="0015a15"/>受乳中之水。虽一味。能所宛然。虽能所宛然。而互 <lb ed="X" n="0089a19"/><lb ed="R111" n="0015a16"/>相在相遍相摄。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089a20"/><lb ed="R111" n="0015a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089a2001">听而不闻。观之莫见。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089a21"/><lb ed="R111" n="0015a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089a2101">法身无像。真听无声。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089a22"/><lb ed="R111" n="0015b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089a2201">常在而莫更推寻。本莹而何劳熏炼。三界之门无体。 <lb ed="X" n="0089a23"/><lb ed="R111" n="0015b02"/>谷裡传声。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089a24"/><lb ed="R111" n="0015b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089a2401">首楞严经云。三界之法。捏所成故。是知无体。犹如 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0089b" n="0089b"/> <lb ed="X" n="0089b01"/><lb ed="R111" n="0015b04"/>谷响。皆是我声。长者论云。一切法如谷响。以表万 <lb ed="X" n="0089b02"/><lb ed="R111" n="0015b05"/>法唯心故。花严经云。一念之间悉包法界。又云。一 <lb ed="X" n="0089b03"/><lb ed="R111" n="0015b06"/>念三世毕无馀。又云。一念现于无尽相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089b04"/><lb ed="R111" n="0015b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089b0401">六尘之境本空。镜中写面。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089b05"/><lb ed="R111" n="0015b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089b0501">六尘之境。皆从妄念而生。如人照镜。自见其面。非 <lb ed="X" n="0089b06"/><lb ed="R111" n="0015b09"/>有别影。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089b07"/><lb ed="R111" n="0015b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089b0701">寂寞虚冲。无事不融。弥勒阁而普现。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089b08"/><lb ed="R111" n="0015b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089b0801">花严经云。善财童子入弥勒阁时。见其楼阁廣博 <lb ed="X" n="0089b09"/><lb ed="R111" n="0015b12"/>无量。同于虚空。阿僧祇宝以为其地。乃至见弥勒 <lb ed="X" n="0089b10"/><lb ed="R111" n="0015b13"/>菩萨初发心。行菩萨道。八相成<persName>佛</persName>。三生之事耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089b11"/><lb ed="R111" n="0015b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089b1101">摩耶腹而无穷。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089b12"/><lb ed="R111" n="0015b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089b1201">花严经云。<name role="" type="person">摩耶夫人</name>腹中。悉现三千大千世界一 <lb ed="X" n="0089b13"/><lb ed="R111" n="0015b16"/>切形像。其百亿<name role="" type="person">阎浮提</name>内。各有都邑。各有园林。名 <lb ed="X" n="0089b14"/><lb ed="R111" n="0015b17"/>号不同。皆有<name role="" type="person">摩耶夫人</name>于中止住。天众围绕。为显 <lb ed="X" n="0089b15"/><lb ed="R111" n="0015b18"/>现菩萨将生不可思议神变之相。又廣大如法界。 <lb ed="X" n="0089b16"/><lb ed="R111" n="0016a01"/>究竟若虚空。是处胎義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089b17"/><lb ed="R111" n="0016a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089b1701">文殊宝冠之内。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089b18"/><lb ed="R111" n="0016a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089b1801">文殊般泥洹经云。文殊身如<name role="" type="person">紫金山</name>等。其文殊冠。 <lb ed="X" n="0089b19"/><lb ed="R111" n="0016a04"/>毘楞伽宝之所严饰。有五百种色。一一色中。日月 <lb ed="X" n="0089b20"/><lb ed="R111" n="0016a05"/>星辰。诸天龙宫。世间众生。所稀有事。皆于中现。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089b21"/><lb ed="R111" n="0016a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089b2101">净名方丈之中。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089b22"/><lb ed="R111" n="0016a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089b2201">净名经云。东方度三十六恒河沙国。有世界名须 <lb ed="X" n="0089b23"/><lb ed="R111" n="0016a08"/>弥相。其<persName>佛</persName>号<name role="" type="person">须弥灯王</name>。今现在。彼<persName>佛</persName>身长八万四 <lb ed="X" n="0089b24"/><lb ed="R111" n="0016a09"/>千由旬。其狮子座。高八万四千由旬。严饰第一。于 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0089c" n="0089c"/> <lb ed="X" n="0089c01"/><lb ed="R111" n="0016a10"/>是长者维摩诘现神通力。即时彼<persName>佛</persName>遣三万二千 <lb ed="X" n="0089c02"/><lb ed="R111" n="0016a11"/>狮子座。高廣严净。来入维摩诘室。乃至其室廣博 <lb ed="X" n="0089c03"/><lb ed="R111" n="0016a12"/>悉包容三万二千狮子座。无所妨碍。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089c04"/><lb ed="R111" n="0016a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089c0401">芥子针锋而不窄。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089c05"/><lb ed="R111" n="0016a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089c0501">净名经云。以须弥之高廣。纳芥子中。而不迫窄。涅 <lb ed="X" n="0089c06"/><lb ed="R111" n="0016a15"/>槃经云。于针锋上。立无边身菩萨等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089c07"/><lb ed="R111" n="0016a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089c0701">近尘远刹而全通。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089c08"/><lb ed="R111" n="0016a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089c0801">花严经颂云。一一微尘中。能证一切法。如是无所 <lb ed="X" n="0089c09"/><lb ed="R111" n="0016a18"/>碍。周行十方国。又云。于一微尘中。一切国土旷然 <lb ed="X" n="0089c10"/><lb ed="R111" n="0016b01"/>安住。古德云。一切不思议事。于一切处悉能普现。 <lb ed="X" n="0089c11"/><lb ed="R111" n="0016b02"/>其唯一毘卢淸净法身之应用耳。此法身者。即是 <lb ed="X" n="0089c12"/><lb ed="R111" n="0016b03"/>心也。心是法家之身。所以言若能谛观心不二。方 <lb ed="X" n="0089c13"/><lb ed="R111" n="0016b04"/>见毘卢淸净身。一念起恶。法身亦随现。一念起善。 <lb ed="X" n="0089c14"/><lb ed="R111" n="0016b05"/>法身亦随现。名为处处互现。乃至色处现。空处现。 <lb ed="X" n="0089c15"/><lb ed="R111" n="0016b06"/>自在无碍。更莫远推诸<persName>佛</persName>。唯一念空心是。花严疏 <lb ed="X" n="0089c16"/><lb ed="R111" n="0016b07"/>云。犹如海印顿现。经云。一念现故。谓无前後。如印 <lb ed="X" n="0089c17"/><lb ed="R111" n="0016b08"/>顿成。又常现。非如明镜有现不现时。又非现现。如 <lb ed="X" n="0089c18"/><lb ed="R111" n="0016b09"/>明镜对至方现。以不待对。是故常现。该三际故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0089c1801" n="0089c1801"/><anchor xml:id="beg0089c1801" n="0089c1801"/>已<anchor xml:id="end0089c1801"/> <lb ed="X" n="0089c19"/><lb ed="R111" n="0016b10"/>上俱是一真心寂照普现之義耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089c20"/><lb ed="R111" n="0016b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0089c2001">靡减靡增。绵绵而常凝妙体。非成非壞。续续而不坠 <lb ed="X" n="0089c21"/><lb ed="R111" n="0016b12"/>玄风。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0089c22"/><lb ed="R111" n="0016b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0089c2201">亘古垂今。通凡彻圣。更无异法。唯是一心。得时不 <lb ed="X" n="0089c23"/><lb ed="R111" n="0016b14"/>增。失时不减。陞时不成。坠时不壞。如花严锦冠云。 <lb ed="X" n="0089c24"/><lb ed="R111" n="0016b15"/>大方廣<persName>佛</persName>花严经者。大者即是心体。心体无边。故 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0090a" n="0090a"/> <lb ed="X" n="0090a01"/><lb ed="R111" n="0016b16"/>名为大。方是心相。心具德相之法。故名为方。廣是 <lb ed="X" n="0090a02"/><lb ed="R111" n="0016b17"/>心用。心有称体之用。故名为廣。<persName>佛</persName>是心果。心解脱 <lb ed="X" n="0090a03"/><lb ed="R111" n="0016b18"/>处。名之为<persName>佛</persName>。华是心因。心所行行。喩之以华。严是 <lb ed="X" n="0090a04"/><lb ed="R111" n="0017a01"/>心之功用。心能善巧严饰。目之为严。经是心教。心 <lb ed="X" n="0090a05"/><lb ed="R111" n="0017a02"/>起名言。诠显于此。故名为经。斯即大等七字。幷不 <lb ed="X" n="0090a06"/><lb ed="R111" n="0017a03"/>離心。然心之一字。非体非用。非因非果。非義非教。 <lb ed="X" n="0090a07"/><lb ed="R111" n="0017a04"/>虽非一切。能为一切。何以故。谓一法界心是体。若 <lb ed="X" n="0090a08"/><lb ed="R111" n="0017a05"/>能依此悟解。念念即是花严法界。念念即是毘卢 <lb ed="X" n="0090a09"/><lb ed="R111" n="0017a06"/>法身。如花严经云。若与如是观行相应。于诸法中 <lb ed="X" n="0090a10"/><lb ed="R111" n="0017a07"/>不生二解。一切<persName>佛</persName>法疾得现前。初发心时即成正 <lb ed="X" n="0090a11"/><lb ed="R111" n="0017a08"/>觉。得阿耨多罗三藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0090a12"/><lb ed="R111" n="0017a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0090a1201">大业機关。金轮种族。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0090a13"/><lb ed="R111" n="0017a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0090a1301">释迦<persName>佛</persName>是金轮王之种。一钵和尙歌云。万代金轮 <lb ed="X" n="0090a14"/><lb ed="R111" n="0017a11"/>圣王子。祇这真如灵觉是。所以祖代相传。但示即 <lb ed="X" n="0090a15"/><lb ed="R111" n="0017a12"/>心是<persName>佛</persName>。纔生信解。即绍祖位矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0090a16"/><lb ed="R111" n="0017a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0090a1601">如频伽鸟而韵压群音。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0090a17"/><lb ed="R111" n="0017a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0090a1701">频伽鸟未出壳时。于壳中发声。<anchor xml:id="nkr_note_add_0090a1701" n="0090a1701"/><anchor xml:id="beg0090a1701" n="0090a1701"/>已<anchor xml:id="end0090a1701"/>勝众鸟之音。此 <lb ed="X" n="0090a18"/><lb ed="R111" n="0017a15"/>况一切生死最初际底下凡夫。未脱烦恼壳。便能 <lb ed="X" n="0090a19"/><lb ed="R111" n="0017a16"/>识心。我当作<persName>佛</persName>。<anchor xml:id="nkr_note_add_0090a1901" n="0090a1901"/><anchor xml:id="beg0090a1901" n="0090a1901"/>已<anchor xml:id="end0090a1901"/>超过一切声闻辟支<persName>佛</persName>上。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0090a20"/><lb ed="R111" n="0017a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0090a2001">犹好坚树而高陞众木。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0090a21"/><lb ed="R111" n="0017a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0090a2101">西天有好坚树。出土便高百尺。超过群木之上。此 <lb ed="X" n="0090a22"/><lb ed="R111" n="0017b01"/>况圆教之人。知心即具法界。圆解圆修。出过二乘 <lb ed="X" n="0090a23"/><lb ed="R111" n="0017b02"/>藏通别教修行之人。若论功程。日劫相倍。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0090a24"/><lb ed="R111" n="0017b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0090a2401">一翳初起。缤纷而华影騈空。瞥念纔兴。纵横而森罗 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0090b" n="0090b"/> <lb ed="X" n="0090b01"/><lb ed="R111" n="0017b04"/>满目。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0090b02"/><lb ed="R111" n="0017b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0090b0201">首楞严经云。由汝无始心性狂乱。知见妄发。发妄 <lb ed="X" n="0090b03"/><lb ed="R111" n="0017b06"/>不息。劳见发尘。如劳目睛。则有狂花。于湛精明无 <lb ed="X" n="0090b04"/><lb ed="R111" n="0017b07"/>因乱起。一切世间山河大地生死涅槃。皆即狂劳 <lb ed="X" n="0090b05"/><lb ed="R111" n="0017b08"/>顚倒华相。是知万法因想而生。随念而至。故璎珞 <lb ed="X" n="0090b06"/><lb ed="R111" n="0017b09"/>经云。<persName>佛</persName>言。我从本来。不得一法。究竟定意。如今始 <lb ed="X" n="0090b07"/><lb ed="R111" n="0017b10"/>知。所谓无念。若得无念者。观一切法悉皆无形。因 <lb ed="X" n="0090b08"/><lb ed="R111" n="0017b11"/>此得成无上正真之道。又如起信论云。是故三界 <lb ed="X" n="0090b09"/><lb ed="R111" n="0017b12"/>虚伪。唯心所作。離心即无六尘境界。此義云何。以 <lb ed="X" n="0090b10"/><lb ed="R111" n="0017b13"/>一切法。皆从心起妄念而生。一切分别。即分别自 <lb ed="X" n="0090b11"/><lb ed="R111" n="0017b14"/>心。心不见心。无相可得。当知世间一切境界。皆依 <lb ed="X" n="0090b12"/><lb ed="R111" n="0017b15"/>众生无明妄念而得住持。是故一切法。如镜中像。 <lb ed="X" n="0090b13"/><lb ed="R111" n="0017b16"/>无体可得。唯心虚妄。以心生则种种法生。心灭则 <lb ed="X" n="0090b14"/><lb ed="R111" n="0017b17"/>种种法灭故。又云。一切境界。唯心妄动。心若不动。 <lb ed="X" n="0090b15"/><lb ed="R111" n="0017b18"/>则一切境相灭。唯一真心遍一切处。是知心外见 <lb ed="X" n="0090b16"/><lb ed="R111" n="0018a01"/>有境界。皆自妄念情想而生。故云。情生智隔。想变 <lb ed="X" n="0090b17"/><lb ed="R111" n="0018a02"/>体殊。情生智隔者。失正智而成妄想故。想变体殊 <lb ed="X" n="0090b18"/><lb ed="R111" n="0018a03"/>者。迷真如以成名相故。还源观云。真空滞于心首。 <lb ed="X" n="0090b19"/><lb ed="R111" n="0018a04"/>恒为缘虑之场。实际居在目前。翻成名相之境。唯 <lb ed="X" n="0090b20"/><lb ed="R111" n="0018a05"/>识枢要云。起自心相有二。一者影像相。万法是心 <lb ed="X" n="0090b21"/><lb ed="R111" n="0018a06"/>之影像。二者所执相。诸境无体。随执而生。因自心 <lb ed="X" n="0090b22"/><lb ed="R111" n="0018a07"/>生。还与心为相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0090b23"/><lb ed="R111" n="0018a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0090b2301">道绝浮言。至妙难论。出生死而无别路。登涅槃而唯 <lb ed="X" n="0090b24"/><lb ed="R111" n="0018a09"/>一门。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0090c" n="0090c"/> <lb ed="X" n="0090c01"/><lb ed="R111" n="0018a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0090c0101">花严经云。一切无碍人。一道出生死。首楞严经云。 <lb ed="X" n="0090c02"/><lb ed="R111" n="0018a11"/>十方<persName>薄伽梵</persName>。一路涅槃门。此二教。唯宗一心法而 <lb ed="X" n="0090c03"/><lb ed="R111" n="0018a12"/>求出離。是以既了一心而出。亦不住生死涅槃。谓 <lb ed="X" n="0090c04"/><lb ed="R111" n="0018a13"/>大悲故。常处生死。谓大智故。常处涅槃。是俱住義。 <lb ed="X" n="0090c05"/><lb ed="R111" n="0018a14"/>二大悲故不住涅槃。大智故不住生死。即二俱不 <lb ed="X" n="0090c06"/><lb ed="R111" n="0018a15"/>住。又一明俱不住者。有二義故。不住生死。一见生 <lb ed="X" n="0090c07"/><lb ed="R111" n="0018a16"/>死过患故不可住。二由见生死本空故无可住。上 <lb ed="X" n="0090c08"/><lb ed="R111" n="0018a17"/>二皆约智故不住。有二義故。不住涅槃。一见涅槃 <lb ed="X" n="0090c09"/><lb ed="R111" n="0018a18"/>本自有故不住。二由不异生死故不可住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0090c10"/><lb ed="R111" n="0018b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0090c1001">须臾而即俗归真。莫俦兹旨。顷刻而从凡入圣。难报 <lb ed="X" n="0090c11"/><lb ed="R111" n="0018b02"/>斯恩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0090c12"/><lb ed="R111" n="0018b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0090c1201">禅宗门下。从上<anchor xml:id="nkr_note_add_0090c1201" n="0090c1201"/><anchor xml:id="beg0090c1201" n="0090c1201"/>已<anchor xml:id="end0090c1201"/>来。但了即心是<persName>佛</persName>。便入祖位。即 <lb ed="X" n="0090c13"/><lb ed="R111" n="0018b04"/>坐道场。<anchor xml:id="nkr_note_add_0090c1301" n="0090c1301"/><anchor xml:id="beg0090c1301" n="0090c1301"/>但<anchor xml:id="end0090c1301"/>信之。凡圣不隔一念。若不信。天地悬殊。 <lb ed="X" n="0090c14"/><lb ed="R111" n="0018b05"/>如经颂云。诸<persName>佛</persName>从心得解脱。心者淸净名无垢。五 <lb ed="X" n="0090c15"/><lb ed="R111" n="0018b06"/>道鲜洁不受染。有解此者成大道。直饶未信自心 <lb ed="X" n="0090c16"/><lb ed="R111" n="0018b07"/>是<persName>佛</persName>。虽沦五道。心性常净。染不能染。故云五道鲜 <lb ed="X" n="0090c17"/><lb ed="R111" n="0018b08"/>洁不受染。以众生法身。即诸<persName>佛</persName>法身。不增不减。虽 <lb ed="X" n="0090c18"/><lb ed="R111" n="0018b09"/>随流返流。其性不改。是以随流作众生时不灭。返 <lb ed="X" n="0090c19"/><lb ed="R111" n="0018b10"/>流成<persName>佛</persName>时不增。以一切众生。垢深障重。设遇善友 <lb ed="X" n="0090c20"/><lb ed="R111" n="0018b11"/>开发。亦不信受。唯逐情生。不见自性。故先德云。妄 <lb ed="X" n="0090c21"/><lb ed="R111" n="0018b12"/>情牵引何年了。辜负灵台一点光。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0090c22"/><lb ed="R111" n="0018b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0090c2201">群籍共推。罕逾深理。吞蛇得病而皆是疑生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0090c23"/><lb ed="R111" n="0018b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0090c2301">晋书乐廣传。廣有亲客。久隔阔不复来。廣问其故。 <lb ed="X" n="0090c24"/><lb ed="R111" n="0018b15"/>答曰。前在座。蒙赐酒。见杯中有蛇。意甚恶之。既饮 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0091a" n="0091a"/> <lb ed="X" n="0091a01"/><lb ed="R111" n="0018b16"/>而疾。于时河南厅署。壁上有角弓。上画作蛇。廣意 <lb ed="X" n="0091a02"/><lb ed="R111" n="0018b17"/>杯中蛇。即角影也。复置酒前处。客见如初。豁然意 <lb ed="X" n="0091a03"/><lb ed="R111" n="0018b18"/>解。沉疴顿愈。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0091a04"/><lb ed="R111" n="0019a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0091a0401">悬沙止饥而悉从思起。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0091a05"/><lb ed="R111" n="0019a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0091a0501">如律中四食章云。思食者。如饑馑之岁。小儿从母 <lb ed="X" n="0091a06"/><lb ed="R111" n="0019a03"/>求食。啼而不止。母遂悬沙囊。诳云此是饭。儿七日 <lb ed="X" n="0091a07"/><lb ed="R111" n="0019a04"/>谛视其囊。特为是食。其母七日後。解下示之。其儿 <lb ed="X" n="0091a08"/><lb ed="R111" n="0019a05"/>见是沙。绝望。因此命终。方验生老病死。皆是自心。 <lb ed="X" n="0091a09"/><lb ed="R111" n="0019a06"/>地水火风。终无别体。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0091a10"/><lb ed="R111" n="0019a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0091a1001">乃至笋拔寒林。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0091a11"/><lb ed="R111" n="0019a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0091a1101">孟宗父病。冬中索笋。宗遂抱竹而泣。笋乃随生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0091a12"/><lb ed="R111" n="0019a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0091a1201">鱼跳冰沚。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0091a13"/><lb ed="R111" n="0019a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0091a1301">晋王祥至孝。早丧所亲。後母朱氏喜食生鱼。时寒。 <lb ed="X" n="0091a14"/><lb ed="R111" n="0019a11"/>祥乃解衣冰上。冰忽自释。双鲤跃出。时人以为孝 <lb ed="X" n="0091a15"/><lb ed="R111" n="0019a12"/>感。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0091a16"/><lb ed="R111" n="0019a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0091a1601">酒变河中。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0091a17"/><lb ed="R111" n="0019a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0091a1701">越王单醪投河。三军告醉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0091a18"/><lb ed="R111" n="0019a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0091a1801">箭穿石裡。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0091a19"/><lb ed="R111" n="0019a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0091a1901">李廣少失殳。问母。父安在。母云。汝父早被虎所伤。 <lb ed="X" n="0091a20"/><lb ed="R111" n="0019a17"/>廣遂<g ref="#CB06078">携</g>弓捉虎。至山向晚。见石似虎。挽弓射之没 <lb ed="X" n="0091a21"/><lb ed="R111" n="0019a18"/>羽。近前观看。乃知是石。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0091a22"/><lb ed="R111" n="0019b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0091a2201">非曲<anchor xml:id="nkr_note_add_0091a2201" n="0091a2201"/><anchor xml:id="beg0091a2201" n="0091a2201"/>糵<anchor xml:id="end0091a2201"/>之所成。岂功力之能恃。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0091a23"/><lb ed="R111" n="0019b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0091a2301">上四事。皆从孝心及平等心所感。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0091a24"/><lb ed="R111" n="0019b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0091a2401">无纤尘而不因识变。道理昭然。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0091b" n="0091b"/> <lb ed="X" n="0091b01"/><lb ed="R111" n="0019b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0091b0101">此八识心有四分。一见分。二相分。三自证分。四证 <lb ed="X" n="0091b02"/><lb ed="R111" n="0019b05"/>自证分。花严记云。如契经说。一切唯有觉。所觉義 <lb ed="X" n="0091b03"/><lb ed="R111" n="0019b06"/>皆无。能觉所觉分。各自然而转。释曰。此即花严经。 <lb ed="X" n="0091b04"/><lb ed="R111" n="0019b07"/>上半明无外境。下半明有见相二分。各各自从因 <lb ed="X" n="0091b05"/><lb ed="R111" n="0019b08"/>缘所生。名自然而转。下结正義。论云。达无離识所 <lb ed="X" n="0091b06"/><lb ed="R111" n="0019b09"/>缘境者。则所变相分是所缘。见分名自行相。相见 <lb ed="X" n="0091b07"/><lb ed="R111" n="0019b10"/>所依自体名事。即自证分。释曰。此中虽是立二分 <lb ed="X" n="0091b08"/><lb ed="R111" n="0019b11"/>家。義<anchor xml:id="nkr_note_add_0091b0801" n="0091b0801"/><anchor xml:id="beg0091b0801" n="0091b0801"/>已<anchor xml:id="end0091b0801"/>有三。故次论云。若无自证分。此者应不自 <lb ed="X" n="0091b09"/><lb ed="R111" n="0019b12"/>忆心所法。如不曾更境。必不能忆。故释曰。此明有 <lb ed="X" n="0091b10"/><lb ed="R111" n="0019b13"/>自证分。意云。相離于见。无别自体。但二功能。故应 <lb ed="X" n="0091b11"/><lb ed="R111" n="0019b14"/>别有一所依体。若无自证。应不自忆。心心所法如 <lb ed="X" n="0091b12"/><lb ed="R111" n="0019b15"/>不曾更境。必不能忆。谓如见分不更相分之境。则 <lb ed="X" n="0091b13"/><lb ed="R111" n="0019b16"/>不能忆。要曾更之。方能忆之。若无自证。<anchor xml:id="nkr_note_add_0091b1301" n="0091b1301"/><anchor xml:id="beg0091b1301" n="0091b1301"/>已<anchor xml:id="end0091b1301"/>灭心所。 <lb ed="X" n="0091b14"/><lb ed="R111" n="0019b17"/>则不能忆。以曾不为自证缘故。则如见分不曾更 <lb ed="X" n="0091b15"/><lb ed="R111" n="0019b18"/>忆。今能忆之。明先有自证<anchor xml:id="nkr_note_add_0091b1501" n="0091b1501"/><anchor xml:id="beg0091b1501" n="0091b1501"/>已<anchor xml:id="end0091b1501"/>曾缘故。如于见分忆 <lb ed="X" n="0091b16"/><lb ed="R111" n="0020a01"/>曾更境故。次下立三分。论云。然心心所一一生时。 <lb ed="X" n="0091b17"/><lb ed="R111" n="0020a02"/>以理推征。各有三分。所量。能量。量果。别故。相见必 <lb ed="X" n="0091b18"/><lb ed="R111" n="0020a03"/>有所依体故。释曰。所量是相分。能量是见分。量果 <lb ed="X" n="0091b19"/><lb ed="R111" n="0020a04"/>是自证分。自证分与相见为所依故。论如集量论 <lb ed="X" n="0091b20"/><lb ed="R111" n="0020a05"/>伽陀中说。似境相所量。能取相自证。即能量及果。 <lb ed="X" n="0091b21"/><lb ed="R111" n="0020a06"/>此三体无别。释曰。所量如绢。能量如人。量果如解 <lb ed="X" n="0091b22"/><lb ed="R111" n="0020a07"/>数智。果是何義。成满因義。言无别体者。唯一识故。 <lb ed="X" n="0091b23"/><lb ed="R111" n="0020a08"/>则離心无境。次立四分。论云。又心心所。若细分别。 <lb ed="X" n="0091b24"/><lb ed="R111" n="0020a09"/>应有四分。见分。相分。自证分。如前。第四证自证分。 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0091c" n="0091c"/> <lb ed="X" n="0091c01"/><lb ed="R111" n="0020a10"/>若无此者。谁证第三。心分别既同。应皆证故。释曰。 <lb ed="X" n="0091c02"/><lb ed="R111" n="0020a11"/>见分是心分。说有自证分。自证分应无有果。诸能 <lb ed="X" n="0091c03"/><lb ed="R111" n="0020a12"/>量者皆有果故。释曰。见分是能量。须有自证量见 <lb ed="X" n="0091c04"/><lb ed="R111" n="0020a13"/>分。说有第四果。恐被救云。却用见分为第三果。故 <lb ed="X" n="0091c05"/><lb ed="R111" n="0020a14"/>次论云。不应见分是第三果。见分或则非量摄故。 <lb ed="X" n="0091c06"/><lb ed="R111" n="0020a15"/>因此见分不证第三。证自体者必现量故。释曰。意 <lb ed="X" n="0091c07"/><lb ed="R111" n="0020a16"/>明见分通于三量。三量者。谓现量。比量。非量。即明 <lb ed="X" n="0091c08"/><lb ed="R111" n="0020a17"/>见缘相时。或量非量。不可非量法。为现量果。或见 <lb ed="X" n="0091c09"/><lb ed="R111" n="0020a18"/>缘相。是于比量。及缘自证。复是现量。故自证是心 <lb ed="X" n="0091c10"/><lb ed="R111" n="0020b01"/>体。得与比量非量而为果。见分非心体。不得与自 <lb ed="X" n="0091c11"/><lb ed="R111" n="0020b02"/>证而为其量果。故不得见分证于第三。证自体者 <lb ed="X" n="0091c12"/><lb ed="R111" n="0020b03"/>必现量故。第三四分既是现量。故得相证无穷过 <lb ed="X" n="0091c13"/><lb ed="R111" n="0020b04"/>矣。意云。若以见分为能量。但用三分亦得足矣。若 <lb ed="X" n="0091c14"/><lb ed="R111" n="0020b05"/>以见分为所量。必须第四为量果。若通作喩者。绢 <lb ed="X" n="0091c15"/><lb ed="R111" n="0020b06"/>如所量。尺如能量。智所量果。是自证分。若人为所 <lb ed="X" n="0091c16"/><lb ed="R111" n="0020b07"/>使。智为能使。何物用智。即是于人。如证自证分。人 <lb ed="X" n="0091c17"/><lb ed="R111" n="0020b08"/>能用智。智能使人。故能更证。亦如明镜。镜像为相 <lb ed="X" n="0091c18"/><lb ed="R111" n="0020b09"/>分。镜明为见分。镜面如自证分。镜背如证自证分。 <lb ed="X" n="0091c19"/><lb ed="R111" n="0020b10"/>面依于背。背复依面。故得互证。亦可以铜为证自 <lb ed="X" n="0091c20"/><lb ed="R111" n="0020b11"/>证分。镜依于铜。铜依于镜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0091c21"/><lb ed="R111" n="0020b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0091c2101">非一种而罔赖心成。言思绝矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0091c22"/><lb ed="R111" n="0020b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0091c2201">心识变者。如密严经颂云。汝等诸<persName>佛</persName>子。云何不见 <lb ed="X" n="0091c23"/><lb ed="R111" n="0020b14"/>闻。藏识体淸净。众或所依止。或具三十二。<persName>佛</persName>相及 <lb ed="X" n="0091c24"/><lb ed="R111" n="0020b15"/>轮王。或为种种形。世间皆悉见。譬如净空月。众星 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0092a" n="0092a"/> <lb ed="X" n="0092a01"/><lb ed="R111" n="0020b16"/>所环绕。诸识阿赖耶。如是身中住。譬如欲天主。侍 <lb ed="X" n="0092a02"/><lb ed="R111" n="0020b17"/>卫遊宝宫。江海等诸神。水中而自在。藏识处于世。 <lb ed="X" n="0092a03"/><lb ed="R111" n="0020b18"/>当知亦复然。如地生众物。是心多所现。譬如日天 <lb ed="X" n="0092a04"/><lb ed="R111" n="0021a01"/>子。赫奕乘宝宫。旋绕<name role="" type="person">须弥山</name>。周流照天下。诸天世 <lb ed="X" n="0092a05"/><lb ed="R111" n="0021a02"/>人等。见之而礼敬。藏识<persName>佛</persName>地中。其相亦如是。十地 <lb ed="X" n="0092a06"/><lb ed="R111" n="0021a03"/>行众行。显发大乘法。普与众生乐。常赞于<persName>如来</persName>。在 <lb ed="X" n="0092a07"/><lb ed="R111" n="0021a04"/>于菩萨身。是即名菩萨。<persName>佛</persName>与诸菩萨。皆是赖耶名。 <lb ed="X" n="0092a08"/><lb ed="R111" n="0021a05"/><persName>佛</persName>及诸<persName>佛</persName>子。<anchor xml:id="nkr_note_add_0092a0801" n="0092a0801"/><anchor xml:id="beg0092a0801" n="0092a0801"/>已<anchor xml:id="end0092a0801"/>受当受记。廣大阿赖耶。而成于正 <lb ed="X" n="0092a09"/><lb ed="R111" n="0021a06"/>觉。密严诸定者。与妙定相应。能于阿赖耶。明了而 <lb ed="X" n="0092a10"/><lb ed="R111" n="0021a07"/>观见。<persName>佛</persName>及辟支<persName>佛</persName>。声闻诸异道。见理无怯人。所观 <lb ed="X" n="0092a11"/><lb ed="R111" n="0021a08"/>皆此识。种种诸识境。皆从心所变。甁衣等众物。如 <lb ed="X" n="0092a12"/><lb ed="R111" n="0021a09"/>是性皆无。悉依阿赖耶。众生迷惑见。以诸习气故。 <lb ed="X" n="0092a13"/><lb ed="R111" n="0021a10"/>所取能取转。此性非如幻。阳<g ref="#CB08504">焰</g>及毛轮。非生非不 <lb ed="X" n="0092a14"/><lb ed="R111" n="0021a11"/>生。非空亦非有。譬如长短等。離一即皆无。智者观 <lb ed="X" n="0092a15"/><lb ed="R111" n="0021a12"/>幻事。此皆唯幻術。未曾有一物。与幻而同起。幻<g ref="#CB08504">焰</g> <lb ed="X" n="0092a16"/><lb ed="R111" n="0021a13"/>毛轮等。在在诸物相。此皆心变异。无体亦无名。世 <lb ed="X" n="0092a17"/><lb ed="R111" n="0021a14"/>中迷惑人。其心不自在。妄说有能幻。幻成种种名。 <lb ed="X" n="0092a18"/><lb ed="R111" n="0021a15"/>去来皆非实。如铁因磁石。所向而转移。藏识亦如 <lb ed="X" n="0092a19"/><lb ed="R111" n="0021a16"/>是。随于分别转。一切诸世间。无处不周遍。如日摩 <lb ed="X" n="0092a20"/><lb ed="R111" n="0021a17"/>尼宝。无思及分别。此识遍诸处。见之谓流转。不死 <lb ed="X" n="0092a21"/><lb ed="R111" n="0021a18"/>亦不生。本非流转法。定者勤观察。生死犹如梦。是 <lb ed="X" n="0092a22"/><lb ed="R111" n="0021b01"/>时即转依。说名为解脱。此即是诸<persName>佛</persName>。最上之教理。 <lb ed="X" n="0092a23"/><lb ed="R111" n="0021b02"/>审量一切法。如秤如明镜。若以此一心。为一切法 <lb ed="X" n="0092a24"/><lb ed="R111" n="0021b03"/>之定量者。如秤称物。斤两无差。似镜照像。妍醜皆 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0092b" n="0092b"/> <lb ed="X" n="0092b01"/><lb ed="R111" n="0021b04"/>现。又心成者。古释一心有四。一纥利陀耶。此云肉 <lb ed="X" n="0092b02"/><lb ed="R111" n="0021b05"/>团心。身中五脏心也。如黄庭经所明。二缘虑心。此 <lb ed="X" n="0092b03"/><lb ed="R111" n="0021b06"/>是八识。俱能缘虑自分境故。色是眼识境。根身种 <lb ed="X" n="0092b04"/><lb ed="R111" n="0021b07"/>子器世界。阿赖耶识之境。各缘一分。故云自分。三 <lb ed="X" n="0092b05"/><lb ed="R111" n="0021b08"/>质多耶。此云集起心。唯第八识。积集种子。生起现 <lb ed="X" n="0092b06"/><lb ed="R111" n="0021b09"/>行。四乾栗陀耶。此云坚实心。亦云贞实心。此是真 <lb ed="X" n="0092b07"/><lb ed="R111" n="0021b10"/>心也。故祖<persName>佛</persName>法中。皆以心为印。楷定万法故。若能 <lb ed="X" n="0092b08"/><lb ed="R111" n="0021b11"/>决定信入。请各收疑。離此别无奇特。故云言思绝 <lb ed="X" n="0092b09"/><lb ed="R111" n="0021b12"/>矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0092b10"/><lb ed="R111" n="0021b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0092b1001">动静之境。皆我缘持。如雲驶而月运。似舟行而岸移。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0092b11"/><lb ed="R111" n="0021b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0092b1101">圆觉经云。<persName>佛</persName>言。善男子。一切世界。始终生灭。前後 <lb ed="X" n="0092b12"/><lb ed="R111" n="0021b15"/>有无。聚散起止。念念相续。循环往复。种种取捨。皆 <lb ed="X" n="0092b13"/><lb ed="R111" n="0021b16"/>是轮迴。未出轮迴而辩圆觉。彼圆觉性即同流转。 <lb ed="X" n="0092b14"/><lb ed="R111" n="0021b17"/>若免轮迴无有是处。譬如动目能摇湛水。又如定 <lb ed="X" n="0092b15"/><lb ed="R111" n="0021b18"/>眼犹迴转火。雲驶月运。舟行岸移。亦复如是。善男 <lb ed="X" n="0092b16"/><lb ed="R111" n="0022a01"/>子。诸旋未息。彼物先住。尙不可得。何况轮转生死 <lb ed="X" n="0092b17"/><lb ed="R111" n="0022a02"/>垢心曾未淸净。观<persName>佛</persName>圆觉而不旋复。譬如动目能 <lb ed="X" n="0092b18"/><lb ed="R111" n="0022a03"/>摇湛水者。古释云。以眼劳观水。见水有动。眼若不 <lb ed="X" n="0092b19"/><lb ed="R111" n="0022a04"/>瞬。池水则不摇。妄见若除。亦无草木成壞之相。若 <lb ed="X" n="0092b20"/><lb ed="R111" n="0022a05"/>擧眼见色。由有色阴。擧身受苦乐。由有受阴。擧心 <lb ed="X" n="0092b21"/><lb ed="R111" n="0022a06"/>即乱。由有想阴。擧眼见生灭。由有行阴。精明湛不 <lb ed="X" n="0092b22"/><lb ed="R111" n="0022a07"/>摇处。即识阴。又若以遍身针刺俱知。不带分别。则 <lb ed="X" n="0092b23"/><lb ed="R111" n="0022a08"/>是识阴。若次第分别。则馀识阴。故知一念纔起。五 <lb ed="X" n="0092b24"/><lb ed="R111" n="0022a09"/>阴俱生。微识未亡。六尘不灭。若唯识之義灯常照。 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0092c" n="0092c"/> <lb ed="X" n="0092c01"/><lb ed="R111" n="0022a10"/>妄何由生。一心之智镜恒明。旨终不昧。又如定眼 <lb ed="X" n="0092c02"/><lb ed="R111" n="0022a11"/>犹迴转火者。如定目看旋火轮之时。眼亦迴转。前 <lb ed="X" n="0092c03"/><lb ed="R111" n="0022a12"/>因眼动而水动。即是因心动而境动。後因火动而 <lb ed="X" n="0092c04"/><lb ed="R111" n="0022a13"/>眼动。即是因境动而心动。故知心即是境。境即是 <lb ed="X" n="0092c05"/><lb ed="R111" n="0022a14"/>心。能所虽分。一体常现。故花严疏云。往复无际。动 <lb ed="X" n="0092c06"/><lb ed="R111" n="0022a15"/>静一源。雲驶月运舟行岸移者。亦复如是。故知真 <lb ed="X" n="0092c07"/><lb ed="R111" n="0022a16"/>心不动。妄念成差。如起信论云。复次显示从生灭 <lb ed="X" n="0092c08"/><lb ed="R111" n="0022a17"/>门即入真如门。所谓推求五阴。色之与心。六尘境 <lb ed="X" n="0092c09"/><lb ed="R111" n="0022a18"/>界。毕竟无念。以心无形相。十方求之终不可得。如 <lb ed="X" n="0092c10"/><lb ed="R111" n="0022b01"/>人迷故谓东为西。方实不转。众生亦尔。无明迷故 <lb ed="X" n="0092c11"/><lb ed="R111" n="0022b02"/>谓心为念。心实不动。若能观察知心无念。即得随 <lb ed="X" n="0092c12"/><lb ed="R111" n="0022b03"/>顺入真如门故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0092c13"/><lb ed="R111" n="0022b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0092c1301">鱼母忆而鱼子长。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0092c14"/><lb ed="R111" n="0022b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0092c1401">如鱼散子。鱼母不忆持。其子即烂壞。鱼母若忆。子 <lb ed="X" n="0092c15"/><lb ed="R111" n="0022b06"/>即生长。如独影境。过去等诸法。心若不缘。境不现 <lb ed="X" n="0092c16"/><lb ed="R111" n="0022b07"/>前。一切诸法。皆是心缘识变。若无心。即无法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0092c17"/><lb ed="R111" n="0022b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0092c1701">蜂王起而蜂众随。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0092c18"/><lb ed="R111" n="0022b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0092c1801">大智度论云。诸法入<persName>佛</persName>心中。唯一寂灭三昧门。摄 <lb ed="X" n="0092c19"/><lb ed="R111" n="0022b10"/>无量三昧。如牵衣一角。擧衣皆得。亦如得蜜蜂王。 <lb ed="X" n="0092c20"/><lb ed="R111" n="0022b11"/>馀蜂尽摄。心王若起。从心所有善恶等法。悉皆随 <lb ed="X" n="0092c21"/><lb ed="R111" n="0022b12"/>起。况如王出。百司尽随。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0092c22"/><lb ed="R111" n="0022b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0092c2201">印前後而无差。诸贤共仰。揩初终而不谬。千圣同推。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0092c23"/><lb ed="R111" n="0022b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0092c2301">如王宝印。其文顿现。无前後际。又印定天下。如<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0092c24"/><lb ed="R111" n="0022b15"/>法中。若无心印。不成<persName>佛</persName>法。是知前亦是心。後亦是 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0093a" n="0093a"/> <lb ed="X" n="0093a01"/><lb ed="R111" n="0022b16"/>心。古亦是心。今亦是心。故云。非古盛而今衰。匪愚 <lb ed="X" n="0093a02"/><lb ed="R111" n="0022b17"/>亡而智现。又云。万法不出一心矣。花严经颂云。众 <lb ed="X" n="0093a03"/><lb ed="R111" n="0022b18"/>生心行无有量。能令平等入一心。以智慧门悉开 <lb ed="X" n="0093a04"/><lb ed="R111" n="0023a01"/>悟。于所修行不退转。又云。如是一切人中主。随其 <lb ed="X" n="0093a05"/><lb ed="R111" n="0023a02"/>所有诸境界。于一念中皆了悟。而亦不捨菩提行。 <lb ed="X" n="0093a06"/><lb ed="R111" n="0023a03"/>又云。诸<persName>佛</persName>随宜所作业。无量无边等法界。智者能 <lb ed="X" n="0093a07"/><lb ed="R111" n="0023a04"/>以一方便。一切了知无不尽。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0093a08"/><lb ed="R111" n="0023a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0093a0801">是以眹迹纔生。皆从此建。快马见鞭而鹙子先知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0093a09"/><lb ed="R111" n="0023a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0093a0901">经云。外道问<persName>佛</persName>。不问有语不问无言时如何。<persName>佛</persName>默 <lb ed="X" n="0093a10"/><lb ed="R111" n="0023a07"/>然而坐。外道赞曰。快哉。瞿昙。开我迷雲。令我得入。 <lb ed="X" n="0093a11"/><lb ed="R111" n="0023a08"/>礼拜而出。後阿难问<persName>佛</persName>。外道得何道理而称赞之。 <lb ed="X" n="0093a12"/><lb ed="R111" n="0023a09"/><persName>佛</persName>言如快马见鞭影。疾入正道。鹙子先知者。舍利 <lb ed="X" n="0093a13"/><lb ed="R111" n="0023a10"/>弗亦名鹙子。于法花会上。初周法说。最先领解。前 <lb ed="X" n="0093a14"/><lb ed="R111" n="0023a11"/>得授记。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0093a15"/><lb ed="R111" n="0023a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0093a1501">香象迴旋而龙女亲献。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0093a16"/><lb ed="R111" n="0023a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0093a1601">象王迴旋者。<name role="" type="person">文殊师利</name>于觉城东畔。如象王迴。顾 <lb ed="X" n="0093a17"/><lb ed="R111" n="0023a14"/>示四众。最初善财童子得入。法花会上龙女献珠。 <lb ed="X" n="0093a18"/><lb ed="R111" n="0023a15"/>此是实报畜牲女。以不得人身。是戒缓。得悟大乘 <lb ed="X" n="0093a19"/><lb ed="R111" n="0023a16"/>心宗。是乘急。如净名经云。于念知一切法是道场。 <lb ed="X" n="0093a20"/><lb ed="R111" n="0023a17"/>成就一切智故。又处胎经云。释梵女。皆不受身不 <lb ed="X" n="0093a21"/><lb ed="R111" n="0023a18"/>捨身。皆现身成<persName>佛</persName>。又偈云。法性如大海。不说有是 <lb ed="X" n="0093a22"/><lb ed="R111" n="0023b01"/>非。凡愚贤圣人。平等无高下。唯在心垢灭。取证如 <lb ed="X" n="0093a23"/><lb ed="R111" n="0023b02"/>返掌。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0093a24"/><lb ed="R111" n="0023b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0093a2401">得果而荣枯<anchor xml:id="nkr_note_add_0093a2401" n="0093a2401"/><anchor xml:id="beg0093a2401" n="0093a2401"/>已<anchor xml:id="end0093a2401"/>定。尽合前因。擧念而苦乐随生。悉谐 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0093b" n="0093b"/> <lb ed="X" n="0093b01"/><lb ed="R111" n="0023b04"/>初愿。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0093b02"/><lb ed="R111" n="0023b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0093b0201">唯识变定。豐俭由心。饮<g ref="#CB10437">啄</g>有分。追身受报。未曾遗 <lb ed="X" n="0093b03"/><lb ed="R111" n="0023b06"/>失。不唯人间报应随心。一切出世功德。皆在初心 <lb ed="X" n="0093b04"/><lb ed="R111" n="0023b07"/>圆满。如花严演義记云。初发心时。得<persName>如来</persName>一身无 <lb ed="X" n="0093b05"/><lb ed="R111" n="0023b08"/>量身。则法身开显。得究竟智慧。得一切智慧光明。 <lb ed="X" n="0093b06"/><lb ed="R111" n="0023b09"/>则般若开显。以心離妄取。寂照双流。故解脱开显。 <lb ed="X" n="0093b07"/><lb ed="R111" n="0023b10"/>故此心中无德不摄。因赅果海。幷在初心。从初发 <lb ed="X" n="0093b08"/><lb ed="R111" n="0023b11"/>心时便成正觉。即梵行品。又言初後圆融者。以初 <lb ed="X" n="0093b09"/><lb ed="R111" n="0023b12"/>是即後之初。後是即初之後。以缘起法。離初无後。 <lb ed="X" n="0093b10"/><lb ed="R111" n="0023b13"/>離後无初。故擧初摄後。若约法性融通。一切因果。 <lb ed="X" n="0093b11"/><lb ed="R111" n="0023b14"/>不離心性。契同心性。无德不收。以一切法随所依 <lb ed="X" n="0093b12"/><lb ed="R111" n="0023b15"/>住。皆于初心顿圆满故。如梵行品云。若诸菩萨。能 <lb ed="X" n="0093b13"/><lb ed="R111" n="0023b16"/>与如是观行相应。于诸法中不生二解。一切<persName>佛</persName>法 <lb ed="X" n="0093b14"/><lb ed="R111" n="0023b17"/>疾得现前。初发心时。即得阿耨多罗三藐三菩提。 <lb ed="X" n="0093b15"/><lb ed="R111" n="0023b18"/>知一切法即心自性。成就慧身不由他悟。十善业 <lb ed="X" n="0093b16"/><lb ed="R111" n="0024a01"/>道经云。尔时<persName>世尊</persName>告龙王言。一切众生心想异故。 <lb ed="X" n="0093b17"/><lb ed="R111" n="0024a02"/>造业亦异。由是故有诸趣轮转。龙王。汝见此会及 <lb ed="X" n="0093b18"/><lb ed="R111" n="0024a03"/>大海中形色种类各别不耶。如是一切靡不由心 <lb ed="X" n="0093b19"/><lb ed="R111" n="0024a04"/>造。乃至又观此诸大菩萨妙色严净。一切皆由修 <lb ed="X" n="0093b20"/><lb ed="R111" n="0024a05"/>集善业福德而生。又诸天龙八部众等大威势者。 <lb ed="X" n="0093b21"/><lb ed="R111" n="0024a06"/>亦因善业福德所生。今大海中所有众生。形色粗 <lb ed="X" n="0093b22"/><lb ed="R111" n="0024a07"/>鄙。或大或小。皆由自心种种想念。作身语意诸不 <lb ed="X" n="0093b23"/><lb ed="R111" n="0024a08"/>善业。是故随业各自受报。是知境随业识转。是故 <lb ed="X" n="0093b24"/><lb ed="R111" n="0024a09"/>说唯心。不净之财变为脓血。非分之宝化作毒蛇。 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0093c" n="0093c"/> <lb ed="X" n="0093c01"/><lb ed="R111" n="0024a10"/>如昔有娼姬。捨钱造普光王寺。主者不受。遂令<anchor xml:id="nkr_note_add_0093c0101" n="0093c0101"/><anchor xml:id="beg0093c0101" n="0093c0101"/>埋<anchor xml:id="end0093c0101"/> <lb ed="X" n="0093c02"/><lb ed="R111" n="0024a11"/>于寺东北上。迩後寻掘。悉变为血。所亦有屠羊之 <lb ed="X" n="0093c03"/><lb ed="R111" n="0024a12"/>人。聚钱于竹筒之内。死後。母开之。亦成赤血。如古 <lb ed="X" n="0093c04"/><lb ed="R111" n="0024a13"/>德云。众生世界海。依住形相。苦乐净秽。皆是众生 <lb ed="X" n="0093c05"/><lb ed="R111" n="0024a14"/>自业果报之所莊严。不从他有。诸<persName>佛</persName>菩萨世界海。 <lb ed="X" n="0093c06"/><lb ed="R111" n="0024a15"/>皆依大愿力。自体淸净法性力。大慈悲智力。不思 <lb ed="X" n="0093c07"/><lb ed="R111" n="0024a16"/>议变化力。之所成就。故知染净缘起。不出自心。世 <lb ed="X" n="0093c08"/><lb ed="R111" n="0024a17"/>界果成。更无别体。如经颂云。或从心海生。随心所 <lb ed="X" n="0093c09"/><lb ed="R111" n="0024a18"/>解住。如幻无处所。一切是分别。又颂云。始从一念 <lb ed="X" n="0093c10"/><lb ed="R111" n="0024b01"/>终成劫。悉依众生心想生。一切刹海劫无边。以一 <lb ed="X" n="0093c11"/><lb ed="R111" n="0024b02"/>方便皆淸净。又唯识变定。报应无差。千驷一瓢。各 <lb ed="X" n="0093c12"/><lb ed="R111" n="0024b03"/>任其分。朱门华户。尽逐其缘。随善恶现行之心。感 <lb ed="X" n="0093c13"/><lb ed="R111" n="0024b04"/>豐俭等流之境。如前定录云。韩晋公在中书。因召 <lb ed="X" n="0093c14"/><lb ed="R111" n="0024b05"/>一吏。不时而至。公怒。将挞之。吏曰。某有所属。不得 <lb ed="X" n="0093c15"/><lb ed="R111" n="0024b06"/>遽至。乞宥其罪。晋公曰。宰相之吏。更属何人。吏曰。 <lb ed="X" n="0093c16"/><lb ed="R111" n="0024b07"/>某不幸。兼属阴司。晋公以为不诚。怒曰。既属阴司。 <lb ed="X" n="0093c17"/><lb ed="R111" n="0024b08"/>有何所绾。吏曰。某主三品<anchor xml:id="nkr_note_add_0093c1701" n="0093c1701"/><anchor xml:id="beg0093c1701" n="0093c1701"/>已<anchor xml:id="end0093c1701"/>上食料。晋公曰。若然。 <lb ed="X" n="0093c18"/><lb ed="R111" n="0024b09"/>某明日当以何食。吏曰。此非细事。不可显之。请疏 <lb ed="X" n="0093c19"/><lb ed="R111" n="0024b10"/>于纸。过後为验。乃如之。而繫其吏。明旦。遽有诏命。 <lb ed="X" n="0093c20"/><lb ed="R111" n="0024b11"/>既对。适遇大官进食。有糕糜一器。上以一半赐晋 <lb ed="X" n="0093c21"/><lb ed="R111" n="0024b12"/>公。食之美。又以赐之。既而腹胀。归私第。召医者视 <lb ed="X" n="0093c22"/><lb ed="R111" n="0024b13"/>之。曰食物所拥。宜服少橘皮汤。至夜可啖浆水粥。 <lb ed="X" n="0093c23"/><lb ed="R111" n="0024b14"/>明日愈。思前夕吏言。召之。视其书。则皆如其说。公 <lb ed="X" n="0093c24"/><lb ed="R111" n="0024b15"/>固复问。人间之食。皆有籍也。答曰。三品<anchor xml:id="nkr_note_add_0093c2401" n="0093c2401"/><anchor xml:id="beg0093c2401" n="0093c2401"/>已<anchor xml:id="end0093c2401"/>上。日支。 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0094a" n="0094a"/> <lb ed="X" n="0094a01"/><lb ed="R111" n="0024b16"/>五品<anchor xml:id="nkr_note_add_0094a0101" n="0094a0101"/><anchor xml:id="beg0094a0101" n="0094a0101"/>已<anchor xml:id="end0094a0101"/>上而有权位者。旬支。凡六品者。季支。其有 <lb ed="X" n="0094a02"/><lb ed="R111" n="0024b17"/>不食禄者。岁支。又云。京兆府赵郡李敏求。应进士。 <lb ed="X" n="0094a03"/><lb ed="R111" n="0024b18"/>入就礼部试不利。太和九年秋。旅居宣平里。日晚 <lb ed="X" n="0094a04"/><lb ed="R111" n="0025a01"/>拥膝愁坐。忽如沉醉。俄而精魂去身。约行六七十 <lb ed="X" n="0094a05"/><lb ed="R111" n="0025a02"/>里。至一城门之外。有数百千人。忽有一人出拜之。 <lb ed="X" n="0094a06"/><lb ed="R111" n="0025a03"/>敏求曰。何人也。答曰。某李岸也。敏求曰。汝前年随 <lb ed="X" n="0094a07"/><lb ed="R111" n="0025a04"/>吾旅遊。𣨛于泾州。何得在此。对曰。某自離二十二 <lb ed="X" n="0094a08"/><lb ed="R111" n="0025a05"/>郞後。事柳十八郞。职甚雄盛。二十二郞既至此。亦 <lb ed="X" n="0094a09"/><lb ed="R111" n="0025a06"/>须一见。遂于稠人中引入通见。入门。两廊多有衣 <lb ed="X" n="0094a10"/><lb ed="R111" n="0025a07"/>冠。或有愁立者。或白衣者。或简板者。或有将通状 <lb ed="X" n="0094a11"/><lb ed="R111" n="0025a08"/>者。其服率多黪紫。或绿色。既至厅。柳揖坐。与之言 <lb ed="X" n="0094a12"/><lb ed="R111" n="0025a09"/>曰。公何为到此。得非为他物所诱乎。某力及。公宜 <lb ed="X" n="0094a13"/><lb ed="R111" n="0025a10"/>速去。非久驻之所也。敏求具如此答。柳命吏送出。 <lb ed="X" n="0094a14"/><lb ed="R111" n="0025a11"/>将去。恳求知将来之事。柳曰。人生在世。一食一宿。 <lb ed="X" n="0094a15"/><lb ed="R111" n="0025a12"/>无不前定。所不欲人知。虑君子不进德修业。小人 <lb ed="X" n="0094a16"/><lb ed="R111" n="0025a13"/>惰于农耳。君固欲见。亦不难尔。乃命一吏。引敏求 <lb ed="X" n="0094a17"/><lb ed="R111" n="0025a14"/>至东院。约有屋一百馀间。从地至屋。书架满文簿。 <lb ed="X" n="0094a18"/><lb ed="R111" n="0025a15"/>籤帖一一可观。吏取一卷。出三行。第一行云。太和 <lb ed="X" n="0094a19"/><lb ed="R111" n="0025a16"/>二年罢擧。第二行云。其年得伊宰宅钱二十万。其 <lb ed="X" n="0094a20"/><lb ed="R111" n="0025a17"/>第三行云。受官于张平子。馀不复见。敏求既醒。具 <lb ed="X" n="0094a21"/><lb ed="R111" n="0025a18"/>书于标帙之间。明年客遊西京。过时不赴擧。明年 <lb ed="X" n="0094a22"/><lb ed="R111" n="0025b01"/>遂娶韦氏。韦氏之外祖伊宰。将鬻别第。召敏求而 <lb ed="X" n="0094a23"/><lb ed="R111" n="0025b02"/>售之。敏求因访所亲。得價钱二百万。伊宰乃以二 <lb ed="X" n="0094a24"/><lb ed="R111" n="0025b03"/>十万贶敏求。既而当用之<anchor xml:id="nkr_note_add_0094a2401" n="0094a2401"/><anchor xml:id="beg0094a2401" n="0094a2401"/>券<anchor xml:id="end0094a2401"/>头。以四万为货。时敏 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0094b" n="0094b"/> <lb ed="X" n="0094b01"/><lb ed="R111" n="0025b04"/>求与万年尉户曹善。因请之九十君用所资伊亦 <lb ed="X" n="0094b02"/><lb ed="R111" n="0025b05"/>贶焉。累为二十四万。明年以荫调授河北县。有张 <lb ed="X" n="0094b03"/><lb ed="R111" n="0025b06"/>平子墓。时说者失其县名。以俟知者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0094b04"/><lb ed="R111" n="0025b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0094b0401">美恶无体。因念所持。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0094b05"/><lb ed="R111" n="0025b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0094b0501">一切万法。因第八识之所持。一切好恶。是第六意 <lb ed="X" n="0094b06"/><lb ed="R111" n="0025b09"/>识分别之所起。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0094b07"/><lb ed="R111" n="0025b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0094b0701">声响冥合。形影相随。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0094b08"/><lb ed="R111" n="0025b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0094b0801">心直事直。心邪法邪。一一法但随心开合。更无别 <lb ed="X" n="0094b09"/><lb ed="R111" n="0025b12"/>旨。或正杀误杀。实报虚报。丝毫匪滥。<g ref="#CB15092">晷</g>刻不移。既 <lb ed="X" n="0094b10"/><lb ed="R111" n="0025b13"/>自心口所为。还自心口所受。如自镜录云。昔月氏 <lb ed="X" n="0094b11"/><lb ed="R111" n="0025b14"/>国城西有大山。是離越辟支<persName>佛</persName>住处。去此不远。有 <lb ed="X" n="0094b12"/><lb ed="R111" n="0025b15"/>人失牛。寻到此山。値此辟支燃火染衣。夙业力故。 <lb ed="X" n="0094b13"/><lb ed="R111" n="0025b16"/>当于尔时。钵变为牛头。法衣变为牛皮。染汁变为 <lb ed="X" n="0094b14"/><lb ed="R111" n="0025b17"/>血。染滓变为肉。柴变为骨。其迹既尔。遂为牛主执 <lb ed="X" n="0094b15"/><lb ed="R111" n="0025b18"/>入狱中。弟子推觅。莫知所在。从是荏苒经十二年。 <lb ed="X" n="0094b16"/><lb ed="R111" n="0026a01"/>後遇因缘。知在狱中。便向王说。我师在狱。愿王放 <lb ed="X" n="0094b17"/><lb ed="R111" n="0026a02"/>赦。王问狱典。有僧否。典曰。无僧。白王。愿唤狱中沙 <lb ed="X" n="0094b18"/><lb ed="R111" n="0026a03"/>门者出。我师自出。狱典寻唤。辟支<persName>佛</persName>即出。此辟支 <lb ed="X" n="0094b19"/><lb ed="R111" n="0026a04"/><persName>佛</persName>在狱既久。发长衣壞。沙门形灭。诸弟子等。礼而 <lb ed="X" n="0094b20"/><lb ed="R111" n="0026a05"/>问曰。师何在此。师于尔时答以上事。弟子复问。宿 <lb ed="X" n="0094b21"/><lb ed="R111" n="0026a06"/>世造何因。今令致此。师答曰。吾于昔时谤他人偷 <lb ed="X" n="0094b22"/><lb ed="R111" n="0026a07"/>牛。致使如此耳。故经云。假使百千劫。所作业不亡。 <lb ed="X" n="0094b23"/><lb ed="R111" n="0026a08"/>因缘会遇时。果报还自受。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0094b24"/><lb ed="R111" n="0026a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0094b2401">本性稀奇。莫可思议。似服伽陀之药。如餐真乳之糜。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0094c" n="0094c"/> <lb ed="X" n="0094c01"/><lb ed="R111" n="0026a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0094c0101">经云。阿伽陀药。功兼诸药。能治一切病。又经云。如 <lb ed="X" n="0094c02"/><lb ed="R111" n="0026a11"/>食乳糜。更无所需。况了心之人。一切悉皆具足。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0094c03"/><lb ed="R111" n="0026a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0094c0301">同如意树。雨无尽之宝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0094c04"/><lb ed="R111" n="0026a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0094c0401">此如意树。随一切众生心所念。悉皆雨宝。心亦如 <lb ed="X" n="0094c05"/><lb ed="R111" n="0026a14"/>是。随念出生万法。无有穷尽。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0094c06"/><lb ed="R111" n="0026a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0094c0601">类水淸珠。澄众浊之池。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0094c07"/><lb ed="R111" n="0026a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0094c0701">大水淸珠。能淸浊水。如悟一心。能破一切尘劳境 <lb ed="X" n="0094c08"/><lb ed="R111" n="0026a17"/>界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0094c09"/><lb ed="R111" n="0026a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0094c0901">陞第一義天。正会大仙之日。登<name role="" type="person">普光明殿</name>。当朝法界 <lb ed="X" n="0094c10"/><lb ed="R111" n="0026b01"/>之时。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0094c11"/><lb ed="R111" n="0026b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0094c1101">教中有第一義天。故号<persName>佛</persName>为天中天。又号<persName>佛</persName>为大 <lb ed="X" n="0094c12"/><lb ed="R111" n="0026b03"/>仙。<name role="" type="person">普光明殿</name>者。花严经中。<persName>佛</persName>登<name role="" type="person">普光明殿</name>。说花严 <lb ed="X" n="0094c13"/><lb ed="R111" n="0026b04"/>经。花严经以法界为宗。如法花经云。以禅定智慧 <lb ed="X" n="0094c14"/><lb ed="R111" n="0026b05"/>力。得法国土。王于三界。又普光明智者。若说等觉 <lb ed="X" n="0094c15"/><lb ed="R111" n="0026b06"/>说妙觉是约位。普光明智不属因果。赅通因果。其 <lb ed="X" n="0094c16"/><lb ed="R111" n="0026b07"/>由自觉圣智超绝因果故。七卷楞伽。妙觉位外。更 <lb ed="X" n="0094c17"/><lb ed="R111" n="0026b08"/>立自觉圣智之位。亦犹<persName>佛</persName>性。有因有果。有因因。有 <lb ed="X" n="0094c18"/><lb ed="R111" n="0026b09"/>果果。以因取之。是因<persName>佛</persName>性。以果取之。是果<persName>佛</persName>性。然 <lb ed="X" n="0094c19"/><lb ed="R111" n="0026b10"/>则<persName>佛</persName>性非因非果。普光明智亦复如是。体绝因果。 <lb ed="X" n="0094c20"/><lb ed="R111" n="0026b11"/>为因果依。果方究竟。故云<persName>如来</persName>普光明智。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0094c21"/><lb ed="R111" n="0026b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0094c2101">冥真寂照。含虚吐耀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0094c22"/><lb ed="R111" n="0026b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0094c2201">肇论云。玄道在乎妙悟。妙悟在乎即真。即真则有 <lb ed="X" n="0094c23"/><lb ed="R111" n="0026b14"/>无齐观。有无齐观则彼己莫二。所以天地与我同 <lb ed="X" n="0094c24"/><lb ed="R111" n="0026b15"/>根。万物与我一体。同我则非复有无。异我则乖于 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0095a" n="0095a"/> <lb ed="X" n="0095a01"/><lb ed="R111" n="0026b16"/>会通。所以不出不在。而道存乎其中。又云。至人虚 <lb ed="X" n="0095a02"/><lb ed="R111" n="0026b17"/>心冥照。理无不统。怀六合于<g ref="#CB05577">胸</g>中。而灵鉴有馀。镜 <lb ed="X" n="0095a03"/><lb ed="R111" n="0026b18"/>万有于方寸。而其神常虚。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0095a04"/><lb ed="R111" n="0027a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0095a0401">罔象兮获明珠。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0095a05"/><lb ed="R111" n="0027a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0095a0501">黄帝于赤水求玄珠。有臣離娄。百步能观毫末。求 <lb ed="X" n="0095a06"/><lb ed="R111" n="0027a03"/>之不得。乃罔象而得之。罔象即无心也。故弄珠吟 <lb ed="X" n="0095a07"/><lb ed="R111" n="0027a04"/>云。罔象无心却得珠。能见能闻是虚伪。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0095a08"/><lb ed="R111" n="0027a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0095a0801">希夷兮宗法要。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0095a09"/><lb ed="R111" n="0027a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0095a0901">眼不见谓之希。耳不闻谓之夷。故云无心道现。又 <lb ed="X" n="0095a10"/><lb ed="R111" n="0027a07"/>真心无形。非见闻觉知之所能解。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0095a11"/><lb ed="R111" n="0027a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0095a1101">恩覆群生而无得。不作不为。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0095a12"/><lb ed="R111" n="0027a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0095a1201">肇论云。夫圣人功高二仪而不仁。明逾日月而弥 <lb ed="X" n="0095a13"/><lb ed="R111" n="0027a10"/>昏。註云。是以圣人不仁。以百姓为刍<g ref="#CB07089">𮏛</g>。天地不仁。 <lb ed="X" n="0095a14"/><lb ed="R111" n="0027a11"/>以万物为刍<g ref="#CB07089">𮏛</g>。刍<g ref="#CB07089">𮏛</g>者。无吠守之功也。不仁者。施 <lb ed="X" n="0095a15"/><lb ed="R111" n="0027a12"/>恩不望报。弥昏者。照而无照也。即无心矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0095a16"/><lb ed="R111" n="0027a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0095a1601">光含万象而绝思。忘知忘照。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0095a17"/><lb ed="R111" n="0027a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0095a1701">永嘉集云。若以知知寂。此非无缘知。如手执如意。 <lb ed="X" n="0095a18"/><lb ed="R111" n="0027a15"/>非无如意手。若以自知知。亦非无缘知。如手自作 <lb ed="X" n="0095a19"/><lb ed="R111" n="0027a16"/>拳。非是不拳手。亦不知知寂。亦不自知知。不可为 <lb ed="X" n="0095a20"/><lb ed="R111" n="0027a17"/>无知。以性了然故。不同于木石。如手不执物。亦不 <lb ed="X" n="0095a21"/><lb ed="R111" n="0027a18"/>自作拳。不可为无手。以手安然故。不同于兔角。斯 <lb ed="X" n="0095a22"/><lb ed="R111" n="0027b01"/>为禅宗之妙。故今用之。而复小异。以彼但显无缘 <lb ed="X" n="0095a23"/><lb ed="R111" n="0027b02"/>真智。以为真道。若夺之者。但显本心。不随妄心。未 <lb ed="X" n="0095a24"/><lb ed="R111" n="0027b03"/>有智慧照了心原。故云直须能所平等。等不失照。 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0095b" n="0095b"/> <lb ed="X" n="0095b01"/><lb ed="R111" n="0027b04"/>为无知之知。此知知于空寂无生<persName>如来</persName>藏性。方为 <lb ed="X" n="0095b02"/><lb ed="R111" n="0027b05"/>妙耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0095b03"/><lb ed="R111" n="0027b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0095b0301">如是则尘成<persName>佛</persName>国。念契圆音。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0095b04"/><lb ed="R111" n="0027b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0095b0401">心要牋云。心心作<persName>佛</persName>。无一心而非<persName>佛</persName>心。处处道成。 <lb ed="X" n="0095b05"/><lb ed="R111" n="0027b08"/>无一尘而非<persName>佛</persName>国。又唯心诀云。巖树庭莎。各挺无 <lb ed="X" n="0095b06"/><lb ed="R111" n="0027b09"/>边之妙相。猿吟鸟噪。皆谈不二之圆音。又<persName>佛</persName>以一 <lb ed="X" n="0095b07"/><lb ed="R111" n="0027b10"/>音演说法。众生随类各得解。犹如满月唯一圆形。 <lb ed="X" n="0095b08"/><lb ed="R111" n="0027b11"/>随器差别而现多影。谓多即是一。若多不即一。则 <lb ed="X" n="0095b09"/><lb ed="R111" n="0027b12"/>非一音。一复即多。若一不即多。即非圆音矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0095b10"/><lb ed="R111" n="0027b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0095b1001">但显金色之世界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0095b11"/><lb ed="R111" n="0027b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0095b1101">花严经云。一切处<name role="" type="person">文殊师利</name>。从金色世界来。金色 <lb ed="X" n="0095b12"/><lb ed="R111" n="0027b15"/>者。即一切众生自心白净之色。文殊者。即信自心 <lb ed="X" n="0095b13"/><lb ed="R111" n="0027b16"/>无依住性妙慧解脱。是自文殊。若人若法。皆是自 <lb ed="X" n="0095b14"/><lb ed="R111" n="0027b17"/>心所表之法。如法花经云。入<persName>如来</persName>室者。即众生大 <lb ed="X" n="0095b15"/><lb ed="R111" n="0027b18"/>慈悲心是。岂可入于有相屋宅乎。所以牛头第一 <lb ed="X" n="0095b16"/><lb ed="R111" n="0028a01"/>祖融大师。天台智者大师。所释<persName>佛</persName>经。皆作观心之 <lb ed="X" n="0095b17"/><lb ed="R111" n="0028a02"/>释。如是即深契祖<persName>佛</persName>之本怀矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0095b18"/><lb ed="R111" n="0028a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0095b1801">唯闻薝蔔之园林。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0095b19"/><lb ed="R111" n="0028a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0095b1901">如净名经云。方丈之内。唯谈大乘一心之旨。故云。 <lb ed="X" n="0095b20"/><lb ed="R111" n="0028a05"/>唯闻薝蔔之香。不嗅馀香三乘之气。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0095b21"/><lb ed="R111" n="0028a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0095b2101">莫比商人之宝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0095b22"/><lb ed="R111" n="0028a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0095b2201">任商人採宝。设获骊珠。皆是世珍。徒劳功力。如管 <lb ed="X" n="0095b23"/><lb ed="R111" n="0028a08"/>子云。利之所在。虽千仞之山。无所不上。深源之下。 <lb ed="X" n="0095b24"/><lb ed="R111" n="0028a09"/>无所不入。商人通贾。倍道兼行。夜以续日。千里不 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0095c" n="0095c"/> <lb ed="X" n="0095c01"/><lb ed="R111" n="0028a10"/>远。利在前也。渔人入海。海水百仞。衝波逆流。宿夜 <lb ed="X" n="0095c02"/><lb ed="R111" n="0028a11"/>不出。利在水也。此乃世间勤苦求利之耳。如或坚 <lb ed="X" n="0095c03"/><lb ed="R111" n="0028a12"/>求志道。晓夕忘疲。不向外求。虚襟澄虑。密室静坐。 <lb ed="X" n="0095c04"/><lb ed="R111" n="0028a13"/>端拱寧神。利在心也。如利之所在。求无不获。况道 <lb ed="X" n="0095c05"/><lb ed="R111" n="0028a14"/>之在心。信无不得矣。故知训格之言。不得暂捨。可 <lb ed="X" n="0095c06"/><lb ed="R111" n="0028a15"/>以镂于骨。书于绅。染于神。熏于识。所以楚莊轻千 <lb ed="X" n="0095c07"/><lb ed="R111" n="0028a16"/>乘之国。而重申叔一言。范献贱万亩之田。以贵舟 <lb ed="X" n="0095c08"/><lb ed="R111" n="0028a17"/>人片说。此乃成家立国。尙轻珍重言。况称扬心地 <lb ed="X" n="0095c09"/><lb ed="R111" n="0028a18"/>法门。诸<persName>佛</persName>秘密。言下契无生。闻之成大道。寧容轻 <lb ed="X" n="0095c10"/><lb ed="R111" n="0028b01"/>慢乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0095c11"/><lb ed="R111" n="0028b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0095c1101">寧齐樵客之金。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0095c12"/><lb ed="R111" n="0028b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0095c1201">如採樵人。负薪而归。路逢黄金。即弃薪拾金。價逾 <lb ed="X" n="0095c13"/><lb ed="R111" n="0028b04"/>万倍。况捨伪归真。不依权渐不了義教。直入一心 <lb ed="X" n="0095c14"/><lb ed="R111" n="0028b05"/>实教之门。则所学功程。日劫相倍。如孤寂吟云。不 <lb ed="X" n="0095c15"/><lb ed="R111" n="0028b06"/>迷须有不迷心。看时浅浅用时深。此个珍珠若採 <lb ed="X" n="0095c16"/><lb ed="R111" n="0028b07"/>得。岂同樵客负黄金。黄金烹炼转为新。此珠含光 <lb ed="X" n="0095c17"/><lb ed="R111" n="0028b08"/>未示人。了则毛端吞巨海。始知大地一微尘。一滴 <lb ed="X" n="0095c18"/><lb ed="R111" n="0028b09"/>一尘幷擧喩一心包含廣大矣。岂比人间之宝。此 <lb ed="X" n="0095c19"/><lb ed="R111" n="0028b10"/>乃出世之珍。标万化之原。统一真之本。随缘应用。 <lb ed="X" n="0095c20"/><lb ed="R111" n="0028b11"/>犹如意珠。对物现形。若大圆镜。是以能包万象。是 <lb ed="X" n="0095c21"/><lb ed="R111" n="0028b12"/>大法藏。出生无尽。是无尽藏。妙慧无穷。是大智藏。 <lb ed="X" n="0095c22"/><lb ed="R111" n="0028b13"/>法法恒如。是<persName>如来</persName>藏。本性无形。是净法身。体合真 <lb ed="X" n="0095c23"/><lb ed="R111" n="0028b14"/>空。是虚空身。相好虚玄。是妙色身。妙辩无穷。是智 <lb ed="X" n="0095c24"/><lb ed="R111" n="0028b15"/>慧身。隐显无碍。是应化身。万行莊严。是功德身。念 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0096a" n="0096a"/> <lb ed="X" n="0096a01"/><lb ed="R111" n="0028b16"/>念无滞。是入解脱法门。心心寥廓。是入空寂法门。 <lb ed="X" n="0096a02"/><lb ed="R111" n="0028b17"/>六根自在。是入无碍法门。一念不生。是入无相法 <lb ed="X" n="0096a03"/><lb ed="R111" n="0028b18"/>门。又此中旨趣。若相资。则唯廣唯大。演之无际。若 <lb ed="X" n="0096a04"/><lb ed="R111" n="0029a01"/>相夺。则唯微唯细。究之无踪。斯乃離有无而不壞 <lb ed="X" n="0096a05"/><lb ed="R111" n="0029a02"/>有无。标一异而非一异。则四边之火莫能烧。百非 <lb ed="X" n="0096a06"/><lb ed="R111" n="0029a03"/>之垢焉能染。但随缘显现。如空谷响。故大涅槃经 <lb ed="X" n="0096a07"/><lb ed="R111" n="0029a04"/>云。譬如一人。多有所能。若其走时。则名走者。若收 <lb ed="X" n="0096a08"/><lb ed="R111" n="0029a05"/>刈时。复名刈者。若作饮食。名作食者。若治材木。则 <lb ed="X" n="0096a09"/><lb ed="R111" n="0029a06"/>名工匠。锻金银时。言金银师。如是一人。有多名字。 <lb ed="X" n="0096a10"/><lb ed="R111" n="0029a07"/>法亦如是。其实是一。而有多名。故知约用分多。体 <lb ed="X" n="0096a11"/><lb ed="R111" n="0029a08"/>恒冥一。庐山远大师云。唯一知心随用分多。非全 <lb ed="X" n="0096a12"/><lb ed="R111" n="0029a09"/>心外别有诸数。譬如一金作种种器。非是金外别 <lb ed="X" n="0096a13"/><lb ed="R111" n="0029a10"/>有器体。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0096a14"/><lb ed="R111" n="0029a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0096a1401">厌异欣同而情自隔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0096a15"/><lb ed="R111" n="0029a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0096a1501">摩诃衍释论云。厌异捨别。唯一真如。譬如有人避 <lb ed="X" n="0096a16"/><lb ed="R111" n="0029a13"/>影畏空。终不得離。任九十六种外道。常合圆宗。纵 <lb ed="X" n="0096a17"/><lb ed="R111" n="0029a14"/>八万四千尘劳。恒当正位。以各不離心故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0096a18"/><lb ed="R111" n="0029a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0096a1801">捨此取彼而理恒任。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0096a19"/><lb ed="R111" n="0029a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0096a1901">任偝觉合尘。遗心骤境。且一心真如之理。未尝移 <lb ed="X" n="0096a20"/><lb ed="R111" n="0029a17"/>易。如释摩诃衍论云。一心真如体大。通于五人。平 <lb ed="X" n="0096a21"/><lb ed="R111" n="0029a18"/>等平等。无差别故。云何名为五种假人。一者凡夫。 <lb ed="X" n="0096a22"/><lb ed="R111" n="0029b01"/>二者声闻。三者缘觉。四者菩萨。五者<persName>如来</persName>。是名为 <lb ed="X" n="0096a23"/><lb ed="R111" n="0029b02"/>五。如是五人。名自是五。真自唯一。所以者何。真如 <lb ed="X" n="0096a24"/><lb ed="R111" n="0029b03"/>自体。无有增减。亦无大小。亦无有无。亦无中边。亦 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0096b" n="0096b"/> <lb ed="X" n="0096b01"/><lb ed="R111" n="0029b04"/>无去来。从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0096b0101" n="0096b0101"/><anchor xml:id="beg0096b0101" n="0096b0101"/>已<anchor xml:id="end0096b0101"/>来。一自成一。同自作同。厌异捨别。 <lb ed="X" n="0096b02"/><lb ed="R111" n="0029b05"/>唯一真如。是故诸法。真如一相。三昧契经中作如 <lb ed="X" n="0096b03"/><lb ed="R111" n="0029b06"/>是说。譬如金刚作五趣像。五人平等亦复如是。于 <lb ed="X" n="0096b04"/><lb ed="R111" n="0029b07"/>诸人中无有增减。故起信论云。心真如者。即是一 <lb ed="X" n="0096b05"/><lb ed="R111" n="0029b08"/>法界大总相法门体。所谓心性不生不灭相。一切 <lb ed="X" n="0096b06"/><lb ed="R111" n="0029b09"/>诸法。皆由妄念而有差别。若離妄念。则无一切境 <lb ed="X" n="0096b07"/><lb ed="R111" n="0029b10"/>界差别之相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0096b08"/><lb ed="R111" n="0029b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0096b0801">绳上生蛇而惊悸。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0096b09"/><lb ed="R111" n="0029b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0096b0901">论颂云。白日看绳绳是麻。夜裡看绳绳是蛇。麻上 <lb ed="X" n="0096b10"/><lb ed="R111" n="0029b13"/>生绳犹是妄。岂堪绳上更生蛇。此况迷心作境之 <lb ed="X" n="0096b11"/><lb ed="R111" n="0029b14"/>人。如绳上生蛇。若麻上生绳。是依他起性。若绳上 <lb ed="X" n="0096b12"/><lb ed="R111" n="0029b15"/>生蛇。是遍计所执性。无名无体。情有理无。例观万 <lb ed="X" n="0096b13"/><lb ed="R111" n="0029b16"/>境。亦复如是。悉落周遍计度之心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0096b14"/><lb ed="R111" n="0029b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0096b1401">杌中见鬼而沉吟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0096b15"/><lb ed="R111" n="0029b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0096b1501">如夜看杌。疑为是鬼。虽无真实。而起怖心。亦如梦 <lb ed="X" n="0096b16"/><lb ed="R111" n="0030a01"/>中所见。以万法体虚成事。此亦喩迷心作境。自起 <lb ed="X" n="0096b17"/><lb ed="R111" n="0030a02"/>怖心。若了一心。无境作对。自然欣厌不生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0096b18"/><lb ed="R111" n="0030a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0096b1801">痴猿捉月而费力。渴鹿逐<g ref="#CB08504">焰</g>而虚寻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0096b19"/><lb ed="R111" n="0030a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0096b1901">幷喩心外取法。无有得理。故证道歌云。不離当处 <lb ed="X" n="0096b20"/><lb ed="R111" n="0030a05"/>常湛然。觅即知君不可见。宝藏论云。察察精勤。徒 <lb ed="X" n="0096b21"/><lb ed="R111" n="0030a06"/>兴梦虑。遑遑外觅。转失玄路。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0096b22"/><lb ed="R111" n="0030a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0096b2201">饮狂药而情随转日。食蒗荡而眼布华针。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0096b23"/><lb ed="R111" n="0030a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0096b2301">大涅槃经云。如人醉时。见有转日。此况妄心纔动。 <lb ed="X" n="0096b24"/><lb ed="R111" n="0030a09"/>幻境旋生。又经云。如人服蒗荡子。眼见针华。幷况 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0096c" n="0096c"/> <lb ed="X" n="0096c01"/><lb ed="R111" n="0030a10"/>不达一心。妄生境界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0096c02"/><lb ed="R111" n="0030a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0096c0201">皆自想生。万品而始终常寂。尽因念起。一真而境界 <lb ed="X" n="0096c03"/><lb ed="R111" n="0030a12"/>恒深。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0096c04"/><lb ed="R111" n="0030a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0096c0401">经云。一切国土。皆想持之。若无想。即无法。又一切 <lb ed="X" n="0096c05"/><lb ed="R111" n="0030a14"/>境界。随念而至。若无念。诸境不生。如还源观云。摄 <lb ed="X" n="0096c06"/><lb ed="R111" n="0030a15"/>境归心真空观者。谓三界所有法。唯是一心。心外 <lb ed="X" n="0096c07"/><lb ed="R111" n="0030a16"/>更无一法可得。故曰归心。谓一切分别。但由自心。 <lb ed="X" n="0096c08"/><lb ed="R111" n="0030a17"/>曾无心外境。能与心为缘。何以故。由心不起。外境 <lb ed="X" n="0096c09"/><lb ed="R111" n="0030a18"/>本空。论云。由依唯识故。境本无体。真空義成故。以 <lb ed="X" n="0096c10"/><lb ed="R111" n="0030b01"/>尘无有故。本识即不生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0096c11"/><lb ed="R111" n="0030b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0096c1101">法内规模。人间轨则。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0096c12"/><lb ed="R111" n="0030b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0096c1201">此一心法门。可谓尽善尽美。何者。体含虚寂。不能 <lb ed="X" n="0096c13"/><lb ed="R111" n="0030b04"/>赞其美。理绝见闻。不能书其过。降兹<anchor xml:id="nkr_note_add_0096c1301" n="0096c1301"/><anchor xml:id="beg0096c1301" n="0096c1301"/>已<anchor xml:id="end0096c1301"/>下。皆堕形 <lb ed="X" n="0096c14"/><lb ed="R111" n="0030b05"/>名。则难逃毁赞矣。如昔人云。夫大道混然无形。寂 <lb ed="X" n="0096c15"/><lb ed="R111" n="0030b06"/>尔无声。视之不见。听之不闻。非可以影响知。不得 <lb ed="X" n="0096c16"/><lb ed="R111" n="0030b07"/>以毁誉称也。降此以往。则事不双美。名不幷盛矣。 <lb ed="X" n="0096c17"/><lb ed="R111" n="0030b08"/>虽天地之大。三光之明。圣贤之智。犹未免于毁誉 <lb ed="X" n="0096c18"/><lb ed="R111" n="0030b09"/>也。故天有拆之象。地有裂之形。日月有谪蚀之变。 <lb ed="X" n="0096c19"/><lb ed="R111" n="0030b10"/>五星有孛彗之妖。尧有不慈之诽。舜有谪父之谤。 <lb ed="X" n="0096c20"/><lb ed="R111" n="0030b11"/>汤主有放君之称。武王有弑主之讥。齐桓有贪婬 <lb ed="X" n="0096c21"/><lb ed="R111" n="0030b12"/>之目。晋文有不臣之声。伊尹有诬君之迹。管仲有 <lb ed="X" n="0096c22"/><lb ed="R111" n="0030b13"/>僭上之名。以夫二仪七曜之灵。不能无亏<anchor xml:id="nkr_note_add_0096c2201" n="0096c2201"/><anchor xml:id="beg0096c2201" n="0096c2201"/>濔<anchor xml:id="end0096c2201"/>。尧舜 <lb ed="X" n="0096c23"/><lb ed="R111" n="0030b14"/>汤武之圣。也不能免嫌谤。桓文伊管之贤。也不能 <lb ed="X" n="0096c24"/><lb ed="R111" n="0030b15"/>遗纤过。由此观之。宇宙庸流。奚能得免怨谤。而无 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0097a" n="0097a"/> <lb ed="X" n="0097a01"/><lb ed="R111" n="0030b16"/>悔吝也。若以心智通灵。成无为之化。则万累不能 <lb ed="X" n="0097a02"/><lb ed="R111" n="0030b17"/>干矣。又真俗二谛。幷从心起。第八识心是持种依。 <lb ed="X" n="0097a03"/><lb ed="R111" n="0030b18"/>真如心是迷悟依。如花严记云。依生灭八识辩二 <lb ed="X" n="0097a04"/><lb ed="R111" n="0031a01"/>所由。显法相但是心境依持。而即<persName>如来</persName>藏。辩其二 <lb ed="X" n="0097a05"/><lb ed="R111" n="0031a02"/>所以。于中先总。後以会缘入实。下别示二相。即以 <lb ed="X" n="0097a06"/><lb ed="R111" n="0031a03"/>起信真如生灭二门为二義耳。存壞不二。唯一缘 <lb ed="X" n="0097a07"/><lb ed="R111" n="0031a04"/>起。结归花严会缘入实。言二门无碍。唯是一心者。 <lb ed="X" n="0097a08"/><lb ed="R111" n="0031a05"/>结归起信依一心法立二种门。故须具足二義。方 <lb ed="X" n="0097a09"/><lb ed="R111" n="0031a06"/>名具分唯识。问。唯识第九。亦说其所转依有其二 <lb ed="X" n="0097a10"/><lb ed="R111" n="0031a07"/>种。一持种依。谓第八识。二迷悟依。谓即真如。何以 <lb ed="X" n="0097a11"/><lb ed="R111" n="0031a08"/>说。言然依生灭八识。唯有心境依持。答。彼虽说迷 <lb ed="X" n="0097a12"/><lb ed="R111" n="0031a09"/>悟依。非即心境依持。以真如不变。不随于心变万 <lb ed="X" n="0097a13"/><lb ed="R111" n="0031a10"/>境故。但是所迷耳。後还净时。非是摄相即真如故。 <lb ed="X" n="0097a14"/><lb ed="R111" n="0031a11"/>但是所悟耳。今乃心境依持。即是真妄非有二体。 <lb ed="X" n="0097a15"/><lb ed="R111" n="0031a12"/>故说一。约義不同。分成两義。说二门别。故论云。然 <lb ed="X" n="0097a16"/><lb ed="R111" n="0031a13"/>此二门。皆各总摄一切法。以此二门不相離故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0097a17"/><lb ed="R111" n="0031a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0097a1701">愿无不从。信无不剋。见万象于掌中。收十方于座侧。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0097a18"/><lb ed="R111" n="0031a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0097a1801">花严策林云。全色为眼。恒见色而无缘者。色是所 <lb ed="X" n="0097a19"/><lb ed="R111" n="0031a16"/>缘之境。眼是能缘之根。今即是眼。故无缘也。言全 <lb ed="X" n="0097a20"/><lb ed="R111" n="0031a17"/>眼为色。恒称见而非我者。眼是我能见。今全为色。 <lb ed="X" n="0097a21"/><lb ed="R111" n="0031a18"/>正见之时。即非我也。非我離于情想。无缘绝于贪 <lb ed="X" n="0097a22"/><lb ed="R111" n="0031b01"/>求。收万象于目前。全十方于眼际。是以缘義无尽。 <lb ed="X" n="0097a23"/><lb ed="R111" n="0031b02"/>随见见而不穷。物性叵思。应法法而难准。法普即 <lb ed="X" n="0097a24"/><lb ed="R111" n="0031b03"/>眼普。義通乃见通。体之自隐隐。照之遂褈褈。然後 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0097b" n="0097b"/> <lb ed="X" n="0097b01"/><lb ed="R111" n="0031b04"/>穷十方于眼际。镜空有而皎明。收万象以成身。显 <lb ed="X" n="0097b02"/><lb ed="R111" n="0031b05"/>事理而通彻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0097b03"/><lb ed="R111" n="0031b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0097b0301">感现而唯徇吾心。美恶而咸归我识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0097b04"/><lb ed="R111" n="0031b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0097b0401">此明具分唯识者。以不生灭与生灭和合。非一非 <lb ed="X" n="0097b05"/><lb ed="R111" n="0031b08"/>异。名阿赖耶识。即是具分。以具有生灭不生灭故。 <lb ed="X" n="0097b06"/><lb ed="R111" n="0031b09"/>不生灭即<persName>如来</persName>藏。即通真心也。若不全依真心。事 <lb ed="X" n="0097b07"/><lb ed="R111" n="0031b10"/>不依理。故唯约生灭。便非具分。有云影外有质。为 <lb ed="X" n="0097b08"/><lb ed="R111" n="0031b11"/>半头唯识。质影俱影。为具分者。此乃唯识宗中之 <lb ed="X" n="0097b09"/><lb ed="R111" n="0031b12"/>具分耳。又三界唯心。万法唯识。唯心法总有四義。 <lb ed="X" n="0097b10"/><lb ed="R111" n="0031b13"/>一是事。随境分别。见闻觉知。二是法。论体唯是生 <lb ed="X" n="0097b11"/><lb ed="R111" n="0031b14"/>灭法数。此二義。论俗故有。约真故无。三是理。穷之 <lb ed="X" n="0097b12"/><lb ed="R111" n="0031b15"/>空寂。四是实。论其本性。唯是真实<persName>如来</persName>藏法。又如 <lb ed="X" n="0097b13"/><lb ed="R111" n="0031b16"/>进趣大乘方便经云。<persName>佛</persName>言。一实境界者。谓众生心 <lb ed="X" n="0097b14"/><lb ed="R111" n="0031b17"/>体。从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0097b1401" n="0097b1401"/><anchor xml:id="beg0097b1401" n="0097b1401"/>已<anchor xml:id="end0097b1401"/>来。不生不灭。乃至一切众生心。一切二 <lb ed="X" n="0097b15"/><lb ed="R111" n="0031b18"/>乘心。一切菩萨心。一切诸<persName>佛</persName>心。皆同不生不灭真 <lb ed="X" n="0097b16"/><lb ed="R111" n="0032a01"/>如相故。乃至尽于十方虚空一切世界。求心形状。 <lb ed="X" n="0097b17"/><lb ed="R111" n="0032a02"/>无一区分而可得者。但以众生无明痴暗熏习因 <lb ed="X" n="0097b18"/><lb ed="R111" n="0032a03"/>缘。现妄境界。令生念著。所谓此心不能自知。妄自 <lb ed="X" n="0097b19"/><lb ed="R111" n="0032a04"/>谓有。起觉知想。计我我所。而实无有觉知之相。以 <lb ed="X" n="0097b20"/><lb ed="R111" n="0032a05"/>此妄心。毕竟无体。不可见故。若无觉知能分别者。 <lb ed="X" n="0097b21"/><lb ed="R111" n="0032a06"/>则无十方三世一切境界差别之相。以一切法皆 <lb ed="X" n="0097b22"/><lb ed="R111" n="0032a07"/>不能自有。恒依妄心分别故有。所谓一切境界。各 <lb ed="X" n="0097b23"/><lb ed="R111" n="0032a08"/>各不自念为有。知此为自。知彼为他。是故一切法 <lb ed="X" n="0097b24"/><lb ed="R111" n="0032a09"/>不能自有。则无别异。唯依妄心。不了不知。内自无 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0097c" n="0097c"/> <lb ed="X" n="0097c01"/><lb ed="R111" n="0032a10"/>故。为有前外所知境界。妄生种种法想。谓有谓无。 <lb ed="X" n="0097c02"/><lb ed="R111" n="0032a11"/>谓好谓恶。谓是谓非。谓得谓失。乃至生于无量无 <lb ed="X" n="0097c03"/><lb ed="R111" n="0032a12"/>边法想。当如是知。一切诸法。皆从妄想生。依妄心 <lb ed="X" n="0097c04"/><lb ed="R111" n="0032a13"/>为本。然此妄心无自相故。亦依境界而有。所谓缘 <lb ed="X" n="0097c05"/><lb ed="R111" n="0032a14"/>念觉知前境界故。说名为心。又此妄心。与前境界。 <lb ed="X" n="0097c06"/><lb ed="R111" n="0032a15"/>虽俱相依。起无前後。而此妄心。能为一切境界原 <lb ed="X" n="0097c07"/><lb ed="R111" n="0032a16"/>主。所以者何。谓依妄心不了法界一相故。说心有 <lb ed="X" n="0097c08"/><lb ed="R111" n="0032a17"/>无明。依无明力因故。现妄境界。亦依无明灭故。一 <lb ed="X" n="0097c09"/><lb ed="R111" n="0032a18"/>切境界灭。非依一切境界自不了故。说境界有无 <lb ed="X" n="0097c10"/><lb ed="R111" n="0032b01"/>明。亦非依境界故。生于无明。以一切诸<persName>佛</persName>。于一切 <lb ed="X" n="0097c11"/><lb ed="R111" n="0032b02"/>境界。不生无明故。又复不依境界灭故。无明心灭。 <lb ed="X" n="0097c12"/><lb ed="R111" n="0032b03"/>以一切境界。从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0097c1201" n="0097c1201"/><anchor xml:id="beg0097c1201" n="0097c1201"/>已<anchor xml:id="end0097c1201"/>来。体性自灭。未曾有故。因如 <lb ed="X" n="0097c13"/><lb ed="R111" n="0032b04"/>此義。是故但说一切诸法依心为本。当知一切诸 <lb ed="X" n="0097c14"/><lb ed="R111" n="0032b05"/>法。悉名为心。以義体不异。为心所摄故。又一切诸 <lb ed="X" n="0097c15"/><lb ed="R111" n="0032b06"/>法。从心所起。与心作相。和合而有。共生共灭。同无 <lb ed="X" n="0097c16"/><lb ed="R111" n="0032b07"/>有住。以一切境界。但随心所缘。念念相续故。而得 <lb ed="X" n="0097c17"/><lb ed="R111" n="0032b08"/>住持。暂时而有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0097c18"/><lb ed="R111" n="0032b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0097c1801">手出金毛狮子。皆籍善根。城变七宝花池。尽承慈力。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0097c19"/><lb ed="R111" n="0032b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0097c1901">大涅槃经云。阿阇世王欲害<persName>如来</persName>。放护财狂醉之 <lb ed="X" n="0097c20"/><lb ed="R111" n="0032b11"/>象。<persName>佛</persName>即舒手示之。即于五指出五狮子。是象见<anchor xml:id="nkr_note_add_0097c2001" n="0097c2001"/><anchor xml:id="beg0097c2001" n="0097c2001"/>已<anchor xml:id="end0097c2001"/>。 <lb ed="X" n="0097c21"/><lb ed="R111" n="0032b12"/>投地敬礼。<persName>佛</persName>言。我于尔时手五指头实无狮子。乃 <lb ed="X" n="0097c22"/><lb ed="R111" n="0032b13"/>是修慈善根力故。令彼见如斯事。又云。南天竺国 <lb ed="X" n="0097c23"/><lb ed="R111" n="0032b14"/>有一大城。名首波罗。城中有一长者。名曰卢至。为 <lb ed="X" n="0097c24"/><lb ed="R111" n="0032b15"/>众导首。<persName>佛</persName>欲至彼城邑。化度彼人。彼众尼乾。闻<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0098a" n="0098a"/> <lb ed="X" n="0098a01"/><lb ed="R111" n="0032b16"/>欲至。遂破壞林泉。坚闭城壁。各严器仗。防护固守。 <lb ed="X" n="0098a02"/><lb ed="R111" n="0032b17"/>设彼来者。莫令得前。<persName>佛</persName>言。我于尔时至彼城<anchor xml:id="nkr_note_add_0098a0201" n="0098a0201"/><anchor xml:id="beg0098a0201" n="0098a0201"/>已<anchor xml:id="end0098a0201"/>。不 <lb ed="X" n="0098a03"/><lb ed="R111" n="0032b18"/>见一切树木丛林。唯见诸人莊严器仗当壁自守。 <lb ed="X" n="0098a04"/><lb ed="R111" n="0033a01"/>见是事<anchor xml:id="nkr_note_add_0098a0401" n="0098a0401"/><anchor xml:id="beg0098a0401" n="0098a0401"/>已<anchor xml:id="end0098a0401"/>。寻生怜愍。慈心向之。所有树木还生如 <lb ed="X" n="0098a05"/><lb ed="R111" n="0033a02"/>本。河池泉井淸净盈满。如淸净池生众杂花。变其 <lb ed="X" n="0098a06"/><lb ed="R111" n="0033a03"/>城壁为绀琉璃。我于尔时实不化作种种树木淸 <lb ed="X" n="0098a07"/><lb ed="R111" n="0033a04"/>净花池。当知皆是慈善根力。能令彼见如是事。故 <lb ed="X" n="0098a08"/><lb ed="R111" n="0033a05"/>知凡有一切苦乐境界。仗<persName>佛</persName>力为增上缘。但是自 <lb ed="X" n="0098a09"/><lb ed="R111" n="0033a06"/>心感现。例见目前实境。悉是想生。心外实无一法。 <lb ed="X" n="0098a10"/><lb ed="R111" n="0033a07"/>但从识变耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0098a11"/><lb ed="R111" n="0033a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0098a1101">捲舒不定。隐显千端。或阒尔无迹。或烂然可观。处繁 <lb ed="X" n="0098a12"/><lb ed="R111" n="0033a09"/>而不乱。履险而常安。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0098a13"/><lb ed="R111" n="0033a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0098a1301">心境诸法。互夺互资。相泯相入。若相资相入。则性 <lb ed="X" n="0098a14"/><lb ed="R111" n="0033a11"/>相俱存。烂然可见。若互夺互泯。则理事俱空。阒尔 <lb ed="X" n="0098a15"/><lb ed="R111" n="0033a12"/>无迹。以万法从心。随缘建立。以无性从缘故有。以 <lb ed="X" n="0098a16"/><lb ed="R111" n="0033a13"/>从缘无性故空。如宝印重玄序云。蕴大千之经卷。 <lb ed="X" n="0098a17"/><lb ed="R111" n="0033a14"/>不出情尘。布极净之身雲。常居秽土。会寂灭于因 <lb ed="X" n="0098a18"/><lb ed="R111" n="0033a15"/>缘之际。得圆常于生死之轮。理事双现而两亡。性 <lb ed="X" n="0098a19"/><lb ed="R111" n="0033a16"/>相共成而互夺。一真湛尔而非寂。万化纷然而匪 <lb ed="X" n="0098a20"/><lb ed="R111" n="0033a17"/>繁。顿虚诸相而不空。遍兴多事而非有。不得一法 <lb ed="X" n="0098a21"/><lb ed="R111" n="0033a18"/>而密传心要。不演一字而恒转圆音。一体遍多。犹 <lb ed="X" n="0098a22"/><lb ed="R111" n="0033b01"/>朗月而影分千水。多身入一。若明镜而光写万形。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0098a23"/><lb ed="R111" n="0033b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0098a2301">醍醐之海泓深。横吞众派。法性之山挺出。高落群峦。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0098a24"/><lb ed="R111" n="0033b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0098a2401">法花经云。譬如一切川流江河。诸水之中。海为第 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0098b" n="0098b"/> <lb ed="X" n="0098b01"/><lb ed="R111" n="0033b04"/>一。此法花经亦复如是。于诸<persName>如来</persName>所说经中最为 <lb ed="X" n="0098b02"/><lb ed="R111" n="0033b05"/>深大。又云。及十宝山众山之中。<name role="" type="person">须弥山</name>为第一。此 <lb ed="X" n="0098b03"/><lb ed="R111" n="0033b06"/>法花经亦复如是。于诸经中最为其上。此经是醍 <lb ed="X" n="0098b04"/><lb ed="R111" n="0033b07"/>醐之教。为第一心宗。故经云。十方诸国土。唯有一 <lb ed="X" n="0098b05"/><lb ed="R111" n="0033b08"/>乘法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0098b06"/><lb ed="R111" n="0033b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0098b0601">理体融通。芳名震烈。瞻时而别相难穷。入处而一门 <lb ed="X" n="0098b07"/><lb ed="R111" n="0033b10"/>深彻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0098b08"/><lb ed="R111" n="0033b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0098b0801">若以事相观。随差别而迷旨。若以一心照。随平等 <lb ed="X" n="0098b09"/><lb ed="R111" n="0033b12"/>而归根。所以首楞严经云。但于一门深入。则六知 <lb ed="X" n="0098b10"/><lb ed="R111" n="0033b13"/>根一时淸净。又云。入一无妄。李长者论云。一入全 <lb ed="X" n="0098b11"/><lb ed="R111" n="0033b14"/>真。如新豐和尙悟道颂云。向前物物上求通。只为 <lb ed="X" n="0098b12"/><lb ed="R111" n="0033b15"/>从前不悟宗。如今悟了浑无事。方知万法本来空。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0098b13"/><lb ed="R111" n="0033b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0098b1301">服善见王之药饵。众病咸消。奏狮子筋之琴絃。群音 <lb ed="X" n="0098b14"/><lb ed="R111" n="0033b17"/>顿绝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0098b15"/><lb ed="R111" n="0033b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0098b1501">善见王药。能治众病。心之妙药亦复如是。能治诸 <lb ed="X" n="0098b16"/><lb ed="R111" n="0034a01"/>法。故偈云。一丸疗万病。不假药方多。又云。以狮子 <lb ed="X" n="0098b17"/><lb ed="R111" n="0034a02"/>筋为琴絃。其音一奏。群音断绝。况说一心能收万 <lb ed="X" n="0098b18"/><lb ed="R111" n="0034a03"/>法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0098b19"/><lb ed="R111" n="0034a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0098b1901">尔乃明逾皎日。德越太淸。随機起用。顺物无生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0098b20"/><lb ed="R111" n="0034a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0098b2001">问。初心学人。悟入此宗。信解圆通。有何勝力。答。若 <lb ed="X" n="0098b21"/><lb ed="R111" n="0034a06"/>正解圆明。决定信入。有超劫之功。获顿成之力。虽 <lb ed="X" n="0098b22"/><lb ed="R111" n="0034a07"/>在生死。常入涅槃。恒处尘劳。长居净刹。现具肉眼。 <lb ed="X" n="0098b23"/><lb ed="R111" n="0034a08"/>而开慧眼之光明。匪易凡心。便同<persName>佛</persName>心之知见。则 <lb ed="X" n="0098b24"/><lb ed="R111" n="0034a09"/>烦恼尘劳。不待断而自灭。菩提妙果。弗假修而自 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0098c" n="0098c"/> <lb ed="X" n="0098c01"/><lb ed="R111" n="0034a10"/>圆。乃至等冤亲。和诤论。齐凡圣。泯自他。一去来。印 <lb ed="X" n="0098c02"/><lb ed="R111" n="0034a11"/>同异。融延促。混中边。世出世间。不可称不可量不 <lb ed="X" n="0098c03"/><lb ed="R111" n="0034a12"/>可说不可说之力。莫能过者。亦名<persName>佛</persName>力。亦名般若 <lb ed="X" n="0098c04"/><lb ed="R111" n="0034a13"/>力。亦名大乘力。亦名法力。亦名无住力。所以先德 <lb ed="X" n="0098c05"/><lb ed="R111" n="0034a14"/>释云。无住力持者。则大劫不離一念。又云。色平等 <lb ed="X" n="0098c06"/><lb ed="R111" n="0034a15"/>是<persName>佛</persName>力。色既平等。则唯心義成。故知观心之门。理 <lb ed="X" n="0098c07"/><lb ed="R111" n="0034a16"/>无过者。最尊最贵。绝妙绝伦。刹那成<persName>佛</persName>之功。顿截 <lb ed="X" n="0098c08"/><lb ed="R111" n="0034a17"/>苦轮之力。大涅槃经云。譬如药树。名曰药王。于诸 <lb ed="X" n="0098c09"/><lb ed="R111" n="0034a18"/>药中。最为殊勝。能灭诸病。树不作念。若取枝葉及 <lb ed="X" n="0098c10"/><lb ed="R111" n="0034b01"/>皮身等。虽不作念。能愈诸病。涅槃亦尔。是以若于 <lb ed="X" n="0098c11"/><lb ed="R111" n="0034b02"/>一心。有圆信圆修。乃至见闻随喜。一念发心者。无 <lb ed="X" n="0098c12"/><lb ed="R111" n="0034b03"/>不除八万尘劳三障二死之病。大品经云。如摩尼 <lb ed="X" n="0098c13"/><lb ed="R111" n="0034b04"/>珠。所在住处。一切非人不得其便。以珠著身。暗中 <lb ed="X" n="0098c14"/><lb ed="R111" n="0034b05"/>得明。热时得凉。寒时得温。若在水中。随物现色。即 <lb ed="X" n="0098c15"/><lb ed="R111" n="0034b06"/>况识此自心如意灵珠。圆信坚固。一切时处。不为 <lb ed="X" n="0098c16"/><lb ed="R111" n="0034b07"/>无明尘劳非人之所侵害。则处繁不乱。履险恒安。 <lb ed="X" n="0098c17"/><lb ed="R111" n="0034b08"/>高而不危。满而不溢。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0098c18"/><lb ed="R111" n="0034b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0098c1801">非异非同。盈刹而坦然平现。不大不小。遍空而法尔 <lb ed="X" n="0098c19"/><lb ed="R111" n="0034b10"/>圆成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0098c20"/><lb ed="R111" n="0034b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0098c2001">此一心法。是大真理。不假有缘生。亦非无缘生。以 <lb ed="X" n="0098c21"/><lb ed="R111" n="0034b12"/>法体故。为万法之性。遍一切处。随人所感。应现无 <lb ed="X" n="0098c22"/><lb ed="R111" n="0034b13"/>尽。异而非异。同而非同。大而非大。小而非小。如华 <lb ed="X" n="0098c23"/><lb ed="R111" n="0034b14"/>严经颂云。一一微尘中。能证一切法。一切众生心。 <lb ed="X" n="0098c24"/><lb ed="R111" n="0034b15"/>普在三世中。<persName>如来</persName>于一念。一切悉明达。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0099a" n="0099a"/> <lb ed="X" n="0099a01"/><lb ed="R111" n="0034b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099a0101">神灵之台。秘密之府。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099a02"/><lb ed="R111" n="0034b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099a0201">此一心法。是神解之性。能通灵通圣。故曰灵台。又 <lb ed="X" n="0099a03"/><lb ed="R111" n="0034b18"/>万法之指归。千途之通体。故云秘府。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099a04"/><lb ed="R111" n="0035a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099a0401">病遇良医。民逢圣主。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099a05"/><lb ed="R111" n="0035a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099a0501">法花经云。如商人得主。如子得母。如渡得船。如病 <lb ed="X" n="0099a06"/><lb ed="R111" n="0035a03"/>得医。如暗得灯。如贫得宝。如民得王。如贾客得海。 <lb ed="X" n="0099a07"/><lb ed="R111" n="0035a04"/>此况人间所遇。若于<persName>佛</persName>法中。直了心人。可以永脱 <lb ed="X" n="0099a08"/><lb ed="R111" n="0035a05"/>尘劳。长居圣地。治烦恼之重病。成无上之法王。挍 <lb ed="X" n="0099a09"/><lb ed="R111" n="0035a06"/>量得失。天地悬殊矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099a10"/><lb ed="R111" n="0035a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099a1001">以本摄末。驾智海之津樑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099a11"/><lb ed="R111" n="0035a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099a1101">一心为本。诸法为末。欲渡生死海。应以心智而度 <lb ed="X" n="0099a12"/><lb ed="R111" n="0035a09"/>之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099a13"/><lb ed="R111" n="0035a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099a1301">擧一蔽诸。闢玄关之规矩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099a14"/><lb ed="R111" n="0035a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099a1401">擧一心法。摄尽无馀。此一法门。能建立凡圣境界。 <lb ed="X" n="0099a15"/><lb ed="R111" n="0035a12"/>摄生化门。六度万行。无不具足。如还源观云。从一 <lb ed="X" n="0099a16"/><lb ed="R111" n="0035a13"/>心体。出生二用。三遍。四德。五止。六观。一体者。即自 <lb ed="X" n="0099a17"/><lb ed="R111" n="0035a14"/>性淸净圆明体。即通为十定之体。言二用者。一海 <lb ed="X" n="0099a18"/><lb ed="R111" n="0035a15"/>印森罗常住用。即海印三昧。二法界圆明自在用。 <lb ed="X" n="0099a19"/><lb ed="R111" n="0035a16"/>即花严三昧。言三遍者。一者一尘普周法界遍。二 <lb ed="X" n="0099a20"/><lb ed="R111" n="0035a17"/>一尘出生无尽遍。三一尘含容空有遍。此三幷是 <lb ed="X" n="0099a21"/><lb ed="R111" n="0035a18"/>因陀罗网三昧门。言四德者。一随缘妙用无方德。 <lb ed="X" n="0099a22"/><lb ed="R111" n="0035b01"/>二威仪住持有则德。三柔和质直摄生德。四普代 <lb ed="X" n="0099a23"/><lb ed="R111" n="0035b02"/>众生受苦德。言五止者。一照法淸虚離缘止。二观 <lb ed="X" n="0099a24"/><lb ed="R111" n="0035b03"/>人寂泊绝欲止。三性起繁兴法尔止。四锭光显现 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0099b" n="0099b"/> <lb ed="X" n="0099b01"/><lb ed="R111" n="0035b04"/>无念止。五事理玄通非相止。言六观者。一摄境归 <lb ed="X" n="0099b02"/><lb ed="R111" n="0035b05"/>心真空观。二从心现境妙有观。三心境秘密圆融 <lb ed="X" n="0099b03"/><lb ed="R111" n="0035b06"/>观。四智身影现众缘观。五多身入一镜像观。六主 <lb ed="X" n="0099b04"/><lb ed="R111" n="0035b07"/>伴互现帝网观。上之止观。幷是寂用无涯三昧门 <lb ed="X" n="0099b05"/><lb ed="R111" n="0035b08"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099b06"/><lb ed="R111" n="0035b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099b0601">匡时龟镜。为物权衡。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099b07"/><lb ed="R111" n="0035b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099b0701">此一心法。能考古推今。穷凡达圣。如秤知轻重。似 <lb ed="X" n="0099b08"/><lb ed="R111" n="0035b11"/>镜鉴妍<g ref="#CB15525">媸</g>。但了一心。无不知诸法根源巨细矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099b09"/><lb ed="R111" n="0035b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099b0901">相夺则境智互泯。相资则彼我俱生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099b10"/><lb ed="R111" n="0035b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099b1001">以境夺智则智泯。以智夺境则境亡。以彼资我则 <lb ed="X" n="0099b11"/><lb ed="R111" n="0035b14"/>我立。以我资彼则彼生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099b12"/><lb ed="R111" n="0035b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099b1201">无明树上而觉华顿发。八苦海内而一味恒淸。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099b13"/><lb ed="R111" n="0035b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099b1301">经云。烦恼大悔中。有圆满<persName>如来</persName>。宣说实相常住之 <lb ed="X" n="0099b14"/><lb ed="R111" n="0035b17"/>理。本觉实性中。有无明众生。起无量无边烦恼之 <lb ed="X" n="0099b15"/><lb ed="R111" n="0035b18"/>波。论云。唯真不立。单妄不成。真妄相成。方能建立。 <lb ed="X" n="0099b16"/><lb ed="R111" n="0036a01"/>如水因风而起波。风水不相捨離故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099b17"/><lb ed="R111" n="0036a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099b1701">全体现前。岂用更思于妙悟。本来具足。何须苦待于 <lb ed="X" n="0099b18"/><lb ed="R111" n="0036a03"/>功成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099b19"/><lb ed="R111" n="0036a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099b1901">诸<persName>佛</persName>将众生心为<persName>佛</persName>。众生将<persName>佛</persName>心为众生。一体无 <lb ed="X" n="0099b20"/><lb ed="R111" n="0036a05"/>差。但隔迷悟。以即心是<persName>佛</persName>故。虽分三身之异。终无 <lb ed="X" n="0099b21"/><lb ed="R111" n="0036a06"/>别体。故云。法身相好。一际无差。又古德云。新<persName>佛</persName>旧 <lb ed="X" n="0099b22"/><lb ed="R111" n="0036a07"/>成。曾无二体。以报身就法身。如出模之像。像本旧 <lb ed="X" n="0099b23"/><lb ed="R111" n="0036a08"/>成。故无二体。新成旧<persName>佛</persName>。法报似分。以法身就报身。 <lb ed="X" n="0099b24"/><lb ed="R111" n="0036a09"/>如金成像。金像似分。以有未成像金故。今成像竟。 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0099c" n="0099c"/> <lb ed="X" n="0099c01"/><lb ed="R111" n="0036a10"/>似分于二。诸<persName>佛</persName>如<anchor xml:id="nkr_note_add_0099c0101" n="0099c0101"/><anchor xml:id="beg0099c0101" n="0099c0101"/>已<anchor xml:id="end0099c0101"/>成像之金。众生如未成像之 <lb ed="X" n="0099c02"/><lb ed="R111" n="0036a11"/>金。成与未成。似分前後。则金体始终。更无别异。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099c03"/><lb ed="R111" n="0036a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099c0301">显异标奇。精明究竟。如舒杲日之光。似布勾芒之令。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099c04"/><lb ed="R111" n="0036a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099c0401">此一心法。如日照天下。无法而不明。犹春遍寰中。 <lb ed="X" n="0099c05"/><lb ed="R111" n="0036a14"/>无物而不发。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099c06"/><lb ed="R111" n="0036a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099c0601">三毒四倒而非凡。八解六通而非圣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099c07"/><lb ed="R111" n="0036a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099c0701">在凡非凡。处圣非圣。以但是自心故。终无别理。宝 <lb ed="X" n="0099c08"/><lb ed="R111" n="0036a17"/>藏论云。如实际中。无毫厘凡圣可得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099c09"/><lb ed="R111" n="0036a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099c0901">至宝居怀兮终不他求。灵珠在握兮应须自庆。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099c10"/><lb ed="R111" n="0036b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099c1001">肇论云。圣远乎哉。体之即神。何者。为众生自心。皆 <lb ed="X" n="0099c11"/><lb ed="R111" n="0036b02"/>是般若。<anchor xml:id="nkr_note_add_0099c1101" n="0099c1101"/><anchor xml:id="beg0099c1101" n="0099c1101"/>但<anchor xml:id="end0099c1101"/>能体悟至理。即心是<persName>佛</persName>。即今日灵觉之 <lb ed="X" n="0099c12"/><lb ed="R111" n="0036b03"/>真性。即是般若圣智也。此明真智。斯乃悟理之圣。 <lb ed="X" n="0099c13"/><lb ed="R111" n="0036b04"/>非神通果证也。又所云般若圣智者。若正智即观 <lb ed="X" n="0099c14"/><lb ed="R111" n="0036b05"/>照般若。如如即实相般若。此正智如如。即是圆成 <lb ed="X" n="0099c15"/><lb ed="R111" n="0036b06"/>实性。圆成实性。即是<persName>如来</persName>藏心。<persName>如来</persName>藏心。即是众 <lb ed="X" n="0099c16"/><lb ed="R111" n="0036b07"/>生灵觉之性。众生灵觉之性。即是般若真智。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099c17"/><lb ed="R111" n="0036b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099c1701">愍同体兮起无缘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099c18"/><lb ed="R111" n="0036b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099c1801">菩萨观一切众生。同一体性。愍彼不达。而行大悲。 <lb ed="X" n="0099c19"/><lb ed="R111" n="0036b10"/>无缘者。即无缘慈。如石吸铁。任运吸取一切众生。 <lb ed="X" n="0099c20"/><lb ed="R111" n="0036b11"/>而无度想。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099c21"/><lb ed="R111" n="0036b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0099c2101">溢法财兮资慧命。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0099c22"/><lb ed="R111" n="0036b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0099c2201">法财者有七。一闻。二信。三戒。四定。五进。六捨。七惭 <lb ed="X" n="0099c23"/><lb ed="R111" n="0036b14"/>愧。慧命者。即自心无尽真如之性。此七种法财。乃 <lb ed="X" n="0099c24"/><lb ed="R111" n="0036b15"/>至恒沙智德。皆是心所有法。悟入之者。资益无穷。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0100a" n="0100a"/> <lb ed="X" n="0100a01"/><lb ed="R111" n="0036b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100a0101">履得一之旨。豁尔消疑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100a02"/><lb ed="R111" n="0036b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100a0201">天得一以淸。地得一以寧。人得一而道成。经云。若 <lb ed="X" n="0100a03"/><lb ed="R111" n="0036b18"/>得一。万邪灭矣。又云。若得一。万事毕。若了一真心。 <lb ed="X" n="0100a04"/><lb ed="R111" n="0037a01"/>何理而不圆。何事而不毕也。如古德问云。所言心 <lb ed="X" n="0100a05"/><lb ed="R111" n="0037a02"/>性是一者。何得众生界见有种种。答。以真如心性 <lb ed="X" n="0100a06"/><lb ed="R111" n="0037a03"/>是一。随缘生灭而成种种。又第八识。正是所熏心 <lb ed="X" n="0100a07"/><lb ed="R111" n="0037a04"/>体。含多种子。熏成种种。即是真如随缘義。又心性 <lb ed="X" n="0100a08"/><lb ed="R111" n="0037a05"/>是一者。古释有二義。一者妄心之性。成心之性。以 <lb ed="X" n="0100a09"/><lb ed="R111" n="0037a06"/>性相不同故。真心之性。真心即性故。二者通成。谓 <lb ed="X" n="0100a10"/><lb ed="R111" n="0037a07"/>此二性。别明二藏。前之二性。皆具二藏。但为妄覆。 <lb ed="X" n="0100a11"/><lb ed="R111" n="0037a08"/>名<persName>如来</persName>藏。直语藏体。即自性心故。此自性淸净真 <lb ed="X" n="0100a12"/><lb ed="R111" n="0037a09"/>心。不与妄合。名为空藏。具恒沙德。名不空藏。前明 <lb ed="X" n="0100a13"/><lb ed="R111" n="0037a10"/>即離。此明空有。故重出也。言皆平等无二者。上二 <lb ed="X" n="0100a14"/><lb ed="R111" n="0037a11"/>即離不同。由心之性故不即。由心即性故不離。不 <lb ed="X" n="0100a15"/><lb ed="R111" n="0037a12"/>即不離。为心之性。後二即空之实为不空。即实之 <lb ed="X" n="0100a16"/><lb ed="R111" n="0037a13"/>空为空藏。空有不二。为心之性。然空有无二之性。 <lb ed="X" n="0100a17"/><lb ed="R111" n="0037a14"/>即是不即不離之性。故但云一也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100a18"/><lb ed="R111" n="0037a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100a1801">入不二之门。廓然无诤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100a19"/><lb ed="R111" n="0037a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100a1901">心外有法。即见有二。便有对治。即乃成诤。若了境 <lb ed="X" n="0100a20"/><lb ed="R111" n="0037a17"/>即心。能所冥一。即无诤矣。既不涉能所。即非情无 <lb ed="X" n="0100a21"/><lb ed="R111" n="0037a18"/>情。但直论见性之门。匪落是非之道。是以能所不 <lb ed="X" n="0100a22"/><lb ed="R111" n="0037b01"/>同。不可执一。心境一味。不可称异。若以性从缘。则 <lb ed="X" n="0100a23"/><lb ed="R111" n="0037b02"/>情非情异。为性亦殊。若泯缘从性。则非觉不觉。若 <lb ed="X" n="0100a24"/><lb ed="R111" n="0037b03"/>二性互融。则无非觉悟。花严经云。真如无少分非 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0100b" n="0100b"/> <lb ed="X" n="0100b01"/><lb ed="R111" n="0037b04"/>觉悟者。则真如遍一切有情无情之处。若无少分 <lb ed="X" n="0100b02"/><lb ed="R111" n="0037b05"/>非觉悟者。岂无情非<persName>佛</persName>性乎。又经意但除执瓦砾 <lb ed="X" n="0100b03"/><lb ed="R111" n="0037b06"/>无情之见。非除<persName>佛</persName>性。则性无不在。量出虚空。寧可 <lb ed="X" n="0100b04"/><lb ed="R111" n="0037b07"/>除乎。又古德云。觉性是理。觉了属事。如无情中。但 <lb ed="X" n="0100b05"/><lb ed="R111" n="0037b08"/>有觉性。而无觉了。如木中但有火性。亦无火照。今 <lb ed="X" n="0100b06"/><lb ed="R111" n="0037b09"/>言性者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0100b0601" n="0100b0601"/><anchor xml:id="beg0100b0601" n="0100b0601"/>但<anchor xml:id="end0100b0601"/>據理本。谁论枝末。又觉智缘虑名情。自 <lb ed="X" n="0100b07"/><lb ed="R111" n="0037b10"/>性不改名性。愚人迷性生情。故境智不一。智者了 <lb ed="X" n="0100b08"/><lb ed="R111" n="0037b11"/>情成性。故物我无二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100b09"/><lb ed="R111" n="0037b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100b0901">大理齐平。不亏不盈。道性如是。无送无迎。千浔海底 <lb ed="X" n="0100b10"/><lb ed="R111" n="0037b13"/>而孤峻。万仞峰头而坦平。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100b11"/><lb ed="R111" n="0037b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100b1101">傅大士行路易云。须弥芥子父。芥子须弥爷。山海 <lb ed="X" n="0100b12"/><lb ed="R111" n="0037b15"/>坦然平。敲冰来煮茶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100b13"/><lb ed="R111" n="0037b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100b1301">竹祖摇风而自长。桐孙向日而潜荣。数朵之靑山长 <lb ed="X" n="0100b14"/><lb ed="R111" n="0037b17"/>在。一片之间雲忽生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100b15"/><lb ed="R111" n="0037b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100b1501">丹霞和尙忘<anchor xml:id="nkr_note_add_0100b1501" n="0100b1501"/><anchor xml:id="beg0100b1501" n="0100b1501"/>己<anchor xml:id="end0100b1501"/>吟云。靑山不用白雲朝。白雲不用 <lb ed="X" n="0100b16"/><lb ed="R111" n="0038a01"/>靑山管。雲常在山山在雲。靑山自闲雲自缓。皆比 <lb ed="X" n="0100b17"/><lb ed="R111" n="0038a02"/>一心之道性。智境闲闲。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100b18"/><lb ed="R111" n="0038a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100b1801">意地顿空。如兔角之铦利。解心全息。犹<g ref="#CB08504">焰</g>水之澄淸。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100b19"/><lb ed="R111" n="0038a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100b1901">新豐和尙颂云。井底熢尘生。高山起波浪。石女生 <lb ed="X" n="0100b20"/><lb ed="R111" n="0038a05"/>得儿。龟毛长数丈。若欲学菩提。应须看此样。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100b21"/><lb ed="R111" n="0038a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100b2101">大建法幢。深提宝印。居下恒高。处违常顺。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100b22"/><lb ed="R111" n="0038a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100b2201">此一心法门。是高建法幢。又是祖<persName>佛</persName>之心印。乃平 <lb ed="X" n="0100b23"/><lb ed="R111" n="0038a08"/>等门。为一际地。高下自相倾。顺逆自违诤。若入真 <lb ed="X" n="0100b24"/><lb ed="R111" n="0038a09"/>智。必无差别。如花严经云。智入三世悉皆平等。此 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0100c" n="0100c"/> <lb ed="X" n="0100c01"/><lb ed="R111" n="0038a10"/>明俗体本真。故云平等。以六相该之。即总而全别。 <lb ed="X" n="0100c02"/><lb ed="R111" n="0038a11"/>即别而全总。即同而俱异。即异而恒同。即成而俱 <lb ed="X" n="0100c03"/><lb ed="R111" n="0038a12"/>壞。即壞而俱成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100c04"/><lb ed="R111" n="0038a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100c0401">握王库刀之真形。抚修罗琴之正韵。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100c05"/><lb ed="R111" n="0038a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100c0501">涅槃经中。况众生<persName>佛</persName>性。昧者不见。如王库中。有真 <lb ed="X" n="0100c06"/><lb ed="R111" n="0038a15"/>宝刀。群臣无能识者。又经云。阿修罗王琴。不抚而 <lb ed="X" n="0100c07"/><lb ed="R111" n="0038a16"/>韵。此况众生心。恒转根本法轮。未尝间断。如花严 <lb ed="X" n="0100c08"/><lb ed="R111" n="0038a17"/>经云。刹说众生说。三世一时说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100c09"/><lb ed="R111" n="0038a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100c0901">得趣而幽途大闢。胡用多求。了一而万事齐休。但生 <lb ed="X" n="0100c10"/><lb ed="R111" n="0038b01"/>深信。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100c11"/><lb ed="R111" n="0038b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100c1101">信心铭云。一即一切。一切即一。若能如是。何虑不 <lb ed="X" n="0100c12"/><lb ed="R111" n="0038b03"/>毕。花严经颂云。种种变化无量身。一切世界微尘 <lb ed="X" n="0100c13"/><lb ed="R111" n="0038b04"/>等。欲悉了达从心起。菩萨以此初发心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100c14"/><lb ed="R111" n="0038b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100c1401">自在无碍。超古绝伦。荆棘变为行树。枭獍啼或梵轮。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100c15"/><lb ed="R111" n="0038b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100c1501">高僧传云。释智通云。若夫寻近大乘修正观者。察 <lb ed="X" n="0100c16"/><lb ed="R111" n="0038b07"/>微尘之本际。识一念之初原。便可荆棘播无常之 <lb ed="X" n="0100c17"/><lb ed="R111" n="0038b08"/>音。枭獍说甚深之法。十方净土。未必过此矣。凡言 <lb ed="X" n="0100c18"/><lb ed="R111" n="0038b09"/>唯心净土者。则一净一切净。可谓即尘劳而成<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0100c19"/><lb ed="R111" n="0038b10"/>国也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100c20"/><lb ed="R111" n="0038b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100c2001">似毛端之头含于宝月。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100c21"/><lb ed="R111" n="0038b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100c2101">庞居士偈云。毛头含宝月。彻底见真源。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100c22"/><lb ed="R111" n="0038b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100c2201">如琉璃之内现出金身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100c23"/><lb ed="R111" n="0038b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0100c2301">法花经偈云。如净琉璃中。内现真金像。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0100c24"/><lb ed="R111" n="0038b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0100c2401">若畅斯宗。发明妙慧。剔摩诃衍之骨髓。摘优昙花之 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0101a" n="0101a"/> <lb ed="X" n="0101a01"/><lb ed="R111" n="0038b16"/>根蒂。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101a02"/><lb ed="R111" n="0038b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101a0201">摩诃衍。即大乘心。优昙花。是灵瑞华。表说心时。难 <lb ed="X" n="0101a03"/><lb ed="R111" n="0038b18"/>遇难解。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101a04"/><lb ed="R111" n="0039a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101a0401">任聚须弥之笔。未写纤毫。纵饶乐说之门。难敷一偈。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101a05"/><lb ed="R111" n="0039a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101a0501">花严经云。聚<name role="" type="person">须弥山</name>为笔。未写普眼经之一句一 <lb ed="X" n="0101a06"/><lb ed="R111" n="0039a03"/>偈。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101a07"/><lb ed="R111" n="0039a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101a0701">印同异。泯中边。等来去。绝偏圆。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101a08"/><lb ed="R111" n="0039a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101a0801">以自心之体。非同异中边之见。如太虚空。更无异 <lb ed="X" n="0101a09"/><lb ed="R111" n="0039a06"/>相。故经云。菩萨知一切法。即心自性。成就慧身。不 <lb ed="X" n="0101a10"/><lb ed="R111" n="0039a07"/>由他悟。又起信论云。复次真如自体相者。一切凡 <lb ed="X" n="0101a11"/><lb ed="R111" n="0039a08"/>夫声闻缘觉菩萨<persName>佛</persName>。无有增减。非前际生。非後际 <lb ed="X" n="0101a12"/><lb ed="R111" n="0039a09"/>灭。毕竟常恒。无始<anchor xml:id="nkr_note_add_0101a1201" n="0101a1201"/><anchor xml:id="beg0101a1201" n="0101a1201"/>已<anchor xml:id="end0101a1201"/>来。本性具足一切功德。所谓 <lb ed="X" n="0101a13"/><lb ed="R111" n="0039a10"/>自体有大智慧光明義。遍照法界義。真实识知義。 <lb ed="X" n="0101a14"/><lb ed="R111" n="0039a11"/>自性淸净心義。常乐我净義。淸凉不变自在義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101a15"/><lb ed="R111" n="0039a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101a1501">水朝东而星拱北。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101a16"/><lb ed="R111" n="0039a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101a1601">水朝东者。尙书云。江汉朝宗于海。宗者尊也。有似 <lb ed="X" n="0101a17"/><lb ed="R111" n="0039a14"/>于朝。如心为万法宗。未有一法而不归心者。星拱 <lb ed="X" n="0101a18"/><lb ed="R111" n="0039a15"/>北者。论语云。子曰。为政以德。譬如北辰。居其所而 <lb ed="X" n="0101a19"/><lb ed="R111" n="0039a16"/>众星拱之。为政以德者。无为之德也。犹北辰之不 <lb ed="X" n="0101a20"/><lb ed="R111" n="0039a17"/>移。而众星拱之。如一心不动。众行归之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101a21"/><lb ed="R111" n="0039a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101a2101">谷孕风而海纳川。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101a22"/><lb ed="R111" n="0039b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101a2201">斯皆法尔如是。道性自然。如宝藏论云。谷风无绝。 <lb ed="X" n="0101a23"/><lb ed="R111" n="0039b02"/>泉水无竭。亦比道性无有间绝。则道不離心。心不 <lb ed="X" n="0101a24"/><lb ed="R111" n="0039b03"/>離道。故先德云。至妙灵通。目之曰道。又楞严经云。 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0101b" n="0101b"/> <lb ed="X" n="0101b01"/><lb ed="R111" n="0039b04"/>汝之心灵。一切明了。岂非真道耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101b02"/><lb ed="R111" n="0039b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101b0201">寂尔无声。众响群音而吼地。荡然无相。奇形异状而 <lb ed="X" n="0101b03"/><lb ed="R111" n="0039b06"/>参天。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101b04"/><lb ed="R111" n="0039b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101b0401">即相无相。无相即相。以是一心之境界故。如花严 <lb ed="X" n="0101b05"/><lb ed="R111" n="0039b08"/>经中。境界褈褈。<persName>佛</persName>身无尽。互相彻入。能同能别。全 <lb ed="X" n="0101b06"/><lb ed="R111" n="0039b09"/>异全同。净秽国土。无障无碍。不论有情无情之异。 <lb ed="X" n="0101b07"/><lb ed="R111" n="0039b10"/>皆为一心真智之境界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101b08"/><lb ed="R111" n="0039b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101b0801">约理而分。称真而说。蜜齐海内之甜。火均天下之热。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101b09"/><lb ed="R111" n="0039b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101b0901">一蜜甜。遍天下之蜜皆甜。一火热。尽寰中之火皆 <lb ed="X" n="0101b10"/><lb ed="R111" n="0039b13"/>热。此况若此一法是心。则世出世间一切诸法。皆 <lb ed="X" n="0101b11"/><lb ed="R111" n="0039b14"/>即是心矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101b12"/><lb ed="R111" n="0039b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101b1201">当正位之发扬。因法性之施设。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101b13"/><lb ed="R111" n="0039b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101b1301">此心赋者有二观。一唯心识观。二真如实观。先观 <lb ed="X" n="0101b14"/><lb ed="R111" n="0039b17"/>唯心。次入真如。楞伽经云。自觉圣智者。令觉自心 <lb ed="X" n="0101b15"/><lb ed="R111" n="0039b18"/>耳。摄论云。通达唯是意言分别。无有实法。即为入 <lb ed="X" n="0101b16"/><lb ed="R111" n="0040a01"/>唯识方便。不取外相。即入唯心。占察经云。一唯心 <lb ed="X" n="0101b17"/><lb ed="R111" n="0040a02"/>识观。二真如实观。唯心观浅。真如观深。能入法性。 <lb ed="X" n="0101b18"/><lb ed="R111" n="0040a03"/>法性即真如异名。如起信论云。心若驰散。即当摄 <lb ed="X" n="0101b19"/><lb ed="R111" n="0040a04"/>来。令住正念。其正念者。当知唯心。无外境界。此即 <lb ed="X" n="0101b20"/><lb ed="R111" n="0040a05"/>唯心识观。次云。即复此心。亦无自相。念念不可得。 <lb ed="X" n="0101b21"/><lb ed="R111" n="0040a06"/>此即真如实观。若了唯心。成唯心识观。若了无性。 <lb ed="X" n="0101b22"/><lb ed="R111" n="0040a07"/>成真如实观。心境两亡。则成无分别智。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101b23"/><lb ed="R111" n="0040a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101b2301">弗从事而失体。非一非多。不守己而任缘。亦同亦别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101b24"/><lb ed="R111" n="0040a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101b2401">如前云正位发扬者。未曾有一法。出心之正位。如 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0101c" n="0101c"/> <lb ed="X" n="0101c01"/><lb ed="R111" n="0040a10"/>法花经云。是法住法位。世间相常住。又前云法性 <lb ed="X" n="0101c02"/><lb ed="R111" n="0040a11"/>施设者。般若经云。未曾有一法。而出于法性。真如 <lb ed="X" n="0101c03"/><lb ed="R111" n="0040a12"/>一心。不守自性。随事建立。故云亦同亦别。虽随事 <lb ed="X" n="0101c04"/><lb ed="R111" n="0040a13"/>建立。不失自体。故云非一非多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101c05"/><lb ed="R111" n="0040a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101c0501">本迹双擧。权实俱存。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101c06"/><lb ed="R111" n="0040a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101c0601">肇论云。非本无以垂末。非末无以显本。本迹虽殊。 <lb ed="X" n="0101c07"/><lb ed="R111" n="0040a16"/>不思议一也。心即是本。法即是末。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101c08"/><lb ed="R111" n="0040a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101c0801">言中而尽提纲要。指下而全见根源。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101c09"/><lb ed="R111" n="0040a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101c0901">万法虽殊。一言而无不该尽。千月不等。一指而各 <lb ed="X" n="0101c10"/><lb ed="R111" n="0040b01"/>见根源。如锦冠云。一一事中。皆具如是无尽之德。 <lb ed="X" n="0101c11"/><lb ed="R111" n="0040b02"/>如海一滴。即具百川。又一一事。不壞本相。不離本 <lb ed="X" n="0101c12"/><lb ed="R111" n="0040b03"/>位。而圆融即入。谓欲言相用。即同体寂。欲谓之寂。 <lb ed="X" n="0101c13"/><lb ed="R111" n="0040b04"/>相用纷然。故花严疏序云。超言思而迥出。匪但超 <lb ed="X" n="0101c14"/><lb ed="R111" n="0040b05"/>言思。抑亦出于超言思。超与不超俱出。花严经云。 <lb ed="X" n="0101c15"/><lb ed="R111" n="0040b06"/>虽复不依言语道。亦复不著无言说。但即言亡言。 <lb ed="X" n="0101c16"/><lb ed="R111" n="0040b07"/>即思忘思。以契超出之旨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101c17"/><lb ed="R111" n="0040b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0101c1701">如一金分众器之形。不变随缘之道。犹千波含湿性 <lb ed="X" n="0101c18"/><lb ed="R111" n="0040b09"/>之理。随缘不变之门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0101c19"/><lb ed="R111" n="0040b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0101c1901">金是不变。器是随缘。波是随缘。湿是不变。则一心 <lb ed="X" n="0101c20"/><lb ed="R111" n="0040b11"/>门。具随缘不变二義。如演義记云。由随缘即不变 <lb ed="X" n="0101c21"/><lb ed="R111" n="0040b12"/>故。夺差别令体空。则末寂也。由体空差别故。夺不 <lb ed="X" n="0101c22"/><lb ed="R111" n="0040b13"/>变令随缘。故本寂也。以全本为末。故本便隐。全末 <lb ed="X" n="0101c23"/><lb ed="R111" n="0040b14"/>为本。故末便亡也。是则真如随缘成众生时。未曾 <lb ed="X" n="0101c24"/><lb ed="R111" n="0040b15"/>失于真体。故令众生非众生也。众生体空即法身 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0102a" n="0102a"/> <lb ed="X" n="0102a01"/><lb ed="R111" n="0040b16"/>时。未曾无众生。故令法身非法身也。故二双绝。二 <lb ed="X" n="0102a02"/><lb ed="R111" n="0040b17"/>既互绝。则真妄平等。无可异也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0102a03"/><lb ed="R111" n="0040b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102a0301">若达斯宗。无在不在。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0102a04"/><lb ed="R111" n="0041a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102a0401">净名经云。<persName>佛</persName>说一切法。皆无在无不在。约理实而 <lb ed="X" n="0102a05"/><lb ed="R111" n="0041a02"/>隐。云无在。约相虚而现。云无不在。斯即一心隐显。 <lb ed="X" n="0102a06"/><lb ed="R111" n="0041a03"/>无碍自在也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0102a07"/><lb ed="R111" n="0041a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102a0701">入圣体而靡高。居凡身而弗改。即狭而廣。毫端遍于 <lb ed="X" n="0102a08"/><lb ed="R111" n="0041a05"/>十方。以短摄长。刹那包于劫海。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0102a09"/><lb ed="R111" n="0041a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102a0901">先德云。尘含法界。无亏大小。念包九世。延促同时。 <lb ed="X" n="0102a10"/><lb ed="R111" n="0041a07"/>即是一心开合。以彰殊勝。如朝菌之类。夕死之徒。 <lb ed="X" n="0102a11"/><lb ed="R111" n="0041a08"/>岂等大椿之岁耶。此是世间人物。延促之情见耳。 <lb ed="X" n="0102a12"/><lb ed="R111" n="0041a09"/>如花严经。明毘目仙人执善财手。时经多劫。处历 <lb ed="X" n="0102a13"/><lb ed="R111" n="0041a10"/>无边。故不可以长短思也。若显超勝。一生顿圆。若 <lb ed="X" n="0102a14"/><lb ed="R111" n="0041a11"/>约甚深。多劫莫究。延促不可定执。贵在入玄。即权 <lb ed="X" n="0102a15"/><lb ed="R111" n="0041a12"/>機浅学。罔测津涯矣。如花严经颂云。始从一念终 <lb ed="X" n="0102a16"/><lb ed="R111" n="0041a13"/>成劫。悉依众生心想生。一切刹海劫无边。以一方 <lb ed="X" n="0102a17"/><lb ed="R111" n="0041a14"/>便皆淸净。释曰。一方便者。即是自心。延促由心定 <lb ed="X" n="0102a18"/><lb ed="R111" n="0041a15"/>量。若了一心。长短之劫自尽。故云皆淸净。花严经 <lb ed="X" n="0102a19"/><lb ed="R111" n="0041a16"/>颂云。有数无数一切劫。菩萨了知即一念。于此善 <lb ed="X" n="0102a20"/><lb ed="R111" n="0041a17"/>入菩提行。常勤修习不退转。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0102a21"/><lb ed="R111" n="0041a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102a2101">一葉落时天下秋。一尘起处厚地收。向空门而及第。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0102a22"/><lb ed="R111" n="0041b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102a2201">庞居士偈云。十方同聚会。个个学无为。此是选<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0102a23"/><lb ed="R111" n="0041b02"/>场。心空及第归。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0102a24"/><lb ed="R111" n="0041b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102a2401">于禅苑而封侯。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0102b" n="0102b"/> <lb ed="X" n="0102b01"/><lb ed="R111" n="0041b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102b0101">世间以成功立德。以为封侯。出世悟心得记。以为 <lb ed="X" n="0102b02"/><lb ed="R111" n="0041b05"/>封候。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0102b03"/><lb ed="R111" n="0041b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102b0301">敌生死军之甲䩜。战烦恼阵之戈矛。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0102b04"/><lb ed="R111" n="0041b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102b0401">唯识疏云。心外有法。生死轮迴。心外无法。生死永 <lb ed="X" n="0102b05"/><lb ed="R111" n="0041b08"/>绝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0102b06"/><lb ed="R111" n="0041b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102b0601">得大总持。可作超尘之本。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0102b07"/><lb ed="R111" n="0041b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102b0701">心是总持都院。无法不收。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0102b08"/><lb ed="R111" n="0041b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102b0801">具王三昧。堪为入道之由。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0102b09"/><lb ed="R111" n="0041b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102b0901">能观心性。名为上定。此心是真如三昧。一切三昧 <lb ed="X" n="0102b10"/><lb ed="R111" n="0041b13"/>之根本。故心为三昧之王。名王三昧。是以悟心成 <lb ed="X" n="0102b11"/><lb ed="R111" n="0041b14"/>道。万行俱成。夫若了即心是<persName>佛</persName>者。自然谦下。何以 <lb ed="X" n="0102b12"/><lb ed="R111" n="0041b15"/>故。信自心故。知一切众生皆有心。悉即是<persName>佛</persName>故。既 <lb ed="X" n="0102b13"/><lb ed="R111" n="0041b16"/>不自憍<g ref="#CB05096">倨</g>。亦不轻慢他。以知一心平等故。经云。柔 <lb ed="X" n="0102b14"/><lb ed="R111" n="0041b17"/>和之行。以顺法界。谦下是忍辱之本。周易云。谦亨 <lb ed="X" n="0102b15"/><lb ed="R111" n="0041b18"/>君子有终。彖曰。谦亨。天道下济而光明。地道卑而 <lb ed="X" n="0102b16"/><lb ed="R111" n="0042a01"/>上行。天道亏盈而益谦。地道变盈而流谦。鬼神害 <lb ed="X" n="0102b17"/><lb ed="R111" n="0042a02"/>盈而福谦。人道恶盈而好谦。是以于自于他。不赞 <lb ed="X" n="0102b18"/><lb ed="R111" n="0042a03"/>不毁。若自赞非大人之相。是眩惑人。若自毁。是妖 <lb ed="X" n="0102b19"/><lb ed="R111" n="0042a04"/>谄之人。若毁他。是谗贼之人。若赞他。是谄谀之人。 <lb ed="X" n="0102b20"/><lb ed="R111" n="0042a05"/>是以傅大士云。见好见恶但低头。有底因缘得成 <lb ed="X" n="0102b21"/><lb ed="R111" n="0042a06"/>病。故知得地万物皆生。得理万行皆成。唯心之理。 <lb ed="X" n="0102b22"/><lb ed="R111" n="0042a07"/>不可忘也。迄至成<persName>佛</persName>。无有增减。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0102b23"/><lb ed="R111" n="0042a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102b2301">学问宗师。菩提牓样。功德丛林。真如库藏。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0102b24"/><lb ed="R111" n="0042a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102b2401">一切众生第八识心。名含藏识。亦名宅识。如花严 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0102c" n="0102c"/> <lb ed="X" n="0102c01"/><lb ed="R111" n="0042a10"/>经云。菩萨摩诃萨知善巧说法。示现涅槃。为度众 <lb ed="X" n="0102c02"/><lb ed="R111" n="0042a11"/>生所有方便。一切皆是心想建立。非是顚倒。亦非 <lb ed="X" n="0102c03"/><lb ed="R111" n="0042a12"/>虚诳。何以故。菩萨了知一切诸法。三世平等。如如 <lb ed="X" n="0102c04"/><lb ed="R111" n="0042a13"/>不动。实际无住。不见有一众生<anchor xml:id="nkr_note_add_0102c0401" n="0102c0401"/><anchor xml:id="beg0102c0401" n="0102c0401"/>已<anchor xml:id="end0102c0401"/>受化。今受化。当 <lb ed="X" n="0102c05"/><lb ed="R111" n="0042a14"/>受化。亦自了知无所修行。无有少法若生若灭而 <lb ed="X" n="0102c06"/><lb ed="R111" n="0042a15"/>可得者。而依于一切法。令所愿不空。是为第九如 <lb ed="X" n="0102c07"/><lb ed="R111" n="0042a16"/>实住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0102c08"/><lb ed="R111" n="0042a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102c0801">纵横幻境。在一性而融虚。寂灭灵空。寄千门而显相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0102c09"/><lb ed="R111" n="0042a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102c0901">一性是万法之性。千门是万法之相。性相分二。融 <lb ed="X" n="0102c10"/><lb ed="R111" n="0042b01"/>之归一。如涅槃经云。<persName>佛</persName>性者。名第一義空。第一義 <lb ed="X" n="0102c11"/><lb ed="R111" n="0042b02"/>空。名为智慧。此二不二。以为<persName>佛</persName>性。然第一義空。是 <lb ed="X" n="0102c12"/><lb ed="R111" n="0042b03"/><persName>佛</persName>性。名为智慧。即<persName>佛</persName>性相。第一義空不在智慧。但 <lb ed="X" n="0102c13"/><lb ed="R111" n="0042b04"/>名法性。由在智慧。故名<persName>佛</persName>性。以性从相。则唯众生 <lb ed="X" n="0102c14"/><lb ed="R111" n="0042b05"/>得有<persName>佛</persName>性。有智慧故。墙壁瓦砾无有智慧。故无<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0102c15"/><lb ed="R111" n="0042b06"/>性。若以相从性。第一義空无所不在。则墙壁等。皆 <lb ed="X" n="0102c16"/><lb ed="R111" n="0042b07"/>是第一義空。如何非性。故经云。知一切法即心自 <lb ed="X" n="0102c17"/><lb ed="R111" n="0042b08"/>性。论云。以色性即智性故。色体无形说名智身。以 <lb ed="X" n="0102c18"/><lb ed="R111" n="0042b09"/>智性即色故。说名法身遍一切处。其体本均。今分 <lb ed="X" n="0102c19"/><lb ed="R111" n="0042b10"/>性相。故分二義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0102c20"/><lb ed="R111" n="0042b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0102c2001">妙迹无等。寰中最亲。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0102c21"/><lb ed="R111" n="0042b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0102c2101">天下最亲。莫过心也。以一切法从心所生。離心则 <lb ed="X" n="0102c22"/><lb ed="R111" n="0042b13"/>无一法。所以花严经云。以从波罗蜜所生一切宝 <lb ed="X" n="0102c23"/><lb ed="R111" n="0042b14"/>盖。于一切<persName>佛</persName>境界淸净解所生一切华帐。无生法 <lb ed="X" n="0102c24"/><lb ed="R111" n="0042b15"/>忍所生一切衣。入金刚法无碍心所生一切铃网。 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0103a" n="0103a"/> <lb ed="X" n="0103a01"/><lb ed="R111" n="0042b16"/>解一切法如幻心所生一切坚固香。周遍一切<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0103a02"/><lb ed="R111" n="0042b17"/>境界<persName>如来</persName>座心所生一切<persName>佛</persName>众宝妙座。供养<persName>佛</persName>不 <lb ed="X" n="0103a03"/><lb ed="R111" n="0042b18"/>懈心所生一切宝幢。解诸法如梦欢喜心所生<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0103a04"/><lb ed="R111" n="0043a01"/>所住一切宝宫殿。无著善根所生一切宝莲花雲 <lb ed="X" n="0103a05"/><lb ed="R111" n="0043a02"/>等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0103a06"/><lb ed="R111" n="0043a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0103a0601">小器出无边之嘉馔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0103a07"/><lb ed="R111" n="0043a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0103a0701">花严经云。有具足优婆夷。得菩萨无尽福德藏解 <lb ed="X" n="0103a08"/><lb ed="R111" n="0043a05"/>脱门。能于小器中。随诸众生种种欲乐。出生种种 <lb ed="X" n="0103a09"/><lb ed="R111" n="0043a06"/>美味饮食。悉令充满。以此小器。能于天中充足天 <lb ed="X" n="0103a10"/><lb ed="R111" n="0043a07"/>食。乃至人中充足人食。诸<persName>佛</persName>声闻罗汉及遍鬼趣 <lb ed="X" n="0103a11"/><lb ed="R111" n="0043a08"/>等。乃至云。善男子。且待须臾。汝当自见。说是语时。 <lb ed="X" n="0103a12"/><lb ed="R111" n="0043a09"/>善财则见无量众生。从四门入。皆是优婆夷本愿 <lb ed="X" n="0103a13"/><lb ed="R111" n="0043a10"/>所请。既来集<anchor xml:id="nkr_note_add_0103a1301" n="0103a1301"/><anchor xml:id="beg0103a1301" n="0103a1301"/>已<anchor xml:id="end0103a1301"/>。敷座令坐。随其所需。给施饮食。悉 <lb ed="X" n="0103a14"/><lb ed="R111" n="0043a11"/>皆充足。于小器中者。即是心器。心为无尽藏。随念 <lb ed="X" n="0103a15"/><lb ed="R111" n="0043a12"/>出生一切世出世间珍宝法门。有何穷尽。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0103a16"/><lb ed="R111" n="0043a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0103a1601">仰空雨莫测之殊珍。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0103a17"/><lb ed="R111" n="0043a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0103a1701">花严经中。明智居士云。我得随意出生福德藏解 <lb ed="X" n="0103a18"/><lb ed="R111" n="0043a15"/>脱门。凡有所需。悉满其愿。所谓衣服璎珞。象马车 <lb ed="X" n="0103a19"/><lb ed="R111" n="0043a16"/>乘。花香幢盖。饮食汤药等。乃至尔时居士知会众 <lb ed="X" n="0103a20"/><lb ed="R111" n="0043a17"/>普集。须臾繫念。仰视虚空。如其所需。悉从空下。一 <lb ed="X" n="0103a21"/><lb ed="R111" n="0043a18"/>切众会。普皆满足。然後为说种种法。所谓为得美 <lb ed="X" n="0103a22"/><lb ed="R111" n="0043b01"/>食而充足者。与说种种集福德行等。释曰。空中雨 <lb ed="X" n="0103a23"/><lb ed="R111" n="0043b02"/>物者。一是居士心中出。故云随意出生。又云须臾 <lb ed="X" n="0103a24"/><lb ed="R111" n="0043b03"/>繫念。二是所化众生自心感现。機应冥合。非一非 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0103b" n="0103b"/> <lb ed="X" n="0103b01"/><lb ed="R111" n="0043b04"/>异。成就斯事。仰视虚空者。即是法空中现。故法句 <lb ed="X" n="0103b02"/><lb ed="R111" n="0043b05"/>经云。菩萨于毕竟空中。炽燃建立。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0103b03"/><lb ed="R111" n="0043b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0103b0301">仙人执手之时。动经尘劫。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0103b04"/><lb ed="R111" n="0043b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0103b0401">如花严经中。毘目仙人执善财手。即时善财自见 <lb ed="X" n="0103b05"/><lb ed="R111" n="0043b08"/>其身。往十方十<persName>佛</persName>刹微尘数世界中。到十<persName>佛</persName>刹微 <lb ed="X" n="0103b06"/><lb ed="R111" n="0043b09"/>尘数诸<persName>佛</persName>所。见彼<persName>佛</persName>刹及其众会。诸<persName>佛</persName>相好种种 <lb ed="X" n="0103b07"/><lb ed="R111" n="0043b10"/>莊严。乃至经百千亿不可说不可说<persName>佛</persName>刹微尘数 <lb ed="X" n="0103b08"/><lb ed="R111" n="0043b11"/>劫。乃至时彼仙人放善财手。善财童子即自见身 <lb ed="X" n="0103b09"/><lb ed="R111" n="0043b12"/>还在本处。是知不动本位之地。身遍十方。未離一 <lb ed="X" n="0103b10"/><lb ed="R111" n="0043b13"/>念之中。时经尘劫。古释云。善财随事差别。皆入法 <lb ed="X" n="0103b11"/><lb ed="R111" n="0043b14"/>界。若圆融门。纔擧一门。即融诸门。然以理融事。令 <lb ed="X" n="0103b12"/><lb ed="R111" n="0043b15"/>事如理。以理显事。令理如事。故云理非无分。谓理 <lb ed="X" n="0103b13"/><lb ed="R111" n="0043b16"/>即事。事既有分。理亦有分。不尔。真理不即事故。理 <lb ed="X" n="0103b14"/><lb ed="R111" n="0043b17"/>既如事。随擧一法。即一法界。若擧多法。即多法界。 <lb ed="X" n="0103b15"/><lb ed="R111" n="0043b18"/>如善财亲证。暂时执手。便经多劫。明一切时圆融。 <lb ed="X" n="0103b16"/><lb ed="R111" n="0044a01"/>後入楼阁。普见无边。明一切处圆融。是以善财一 <lb ed="X" n="0103b17"/><lb ed="R111" n="0044a02"/>生能办多劫之行者。既善友力。瞬息之间。或有<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0103b18"/><lb ed="R111" n="0044a03"/>所。见经不可说不可说<persName>佛</persName>刹微尘数劫修行。何得 <lb ed="X" n="0103b19"/><lb ed="R111" n="0044a04"/>一生不经多劫。仙人之力长短自在故。如世王质 <lb ed="X" n="0103b20"/><lb ed="R111" n="0044a05"/>遇仙之棋。令斧柯烂。三世尙谓食顿。既然以长为 <lb ed="X" n="0103b21"/><lb ed="R111" n="0044a06"/>短。亦能以短为长。如周穆随于幻人。虽经多年。实 <lb ed="X" n="0103b22"/><lb ed="R111" n="0044a07"/>唯瞬息。故结云。不应以长短之时。廣狭之处。定其 <lb ed="X" n="0103b23"/><lb ed="R111" n="0044a08"/>旨也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0103b24"/><lb ed="R111" n="0044a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0103b2401">童子登楼之日。倏见前因。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0103c" n="0103c"/> <lb ed="X" n="0103c01"/><lb ed="R111" n="0044a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0103c0101">善财童子登弥勒楼阁。见弥勒三生之事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0103c02"/><lb ed="R111" n="0044a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0103c0201">成现而虽圆至道。弘阐而全在当人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0103c03"/><lb ed="R111" n="0044a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0103c0301">人能弘道。非道弘人。十方三世诸<persName>佛</persName>。皆是了心成 <lb ed="X" n="0103c04"/><lb ed="R111" n="0044a13"/><persName>佛</persName>。心即是法。法即是心。所以由人信故。乃能弘之。 <lb ed="X" n="0103c05"/><lb ed="R111" n="0044a14"/>又人即是法。法即是人。離人无有法。離法无有人。 <lb ed="X" n="0103c06"/><lb ed="R111" n="0044a15"/>故云此法先<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0103c0601" n="0103c0601"/><anchor xml:id="beg0103c0601" n="0103c0601"/>已<anchor xml:id="end0103c0601"/>说。後<persName>佛</persName>随顺不加一字。故云<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0103c07"/><lb ed="R111" n="0044a16"/>以法为师。如燕公张悦问水南善知识云。法在前 <lb ed="X" n="0103c08"/><lb ed="R111" n="0044a17"/>耶。<persName>佛</persName>在前耶。答云。法在前。诸<persName>佛</persName>所师所谓法故。便 <lb ed="X" n="0103c09"/><lb ed="R111" n="0044a18"/>被难云。若尔。最初成<persName>佛</persName>。前无<persName>佛</persName>说。何由悟法。答云。 <lb ed="X" n="0103c10"/><lb ed="R111" n="0044b01"/>自然而悟。如月令中。獭乃祭天。岂有人教。燕公大 <lb ed="X" n="0103c11"/><lb ed="R111" n="0044b02"/>伏也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0103c12"/><lb ed="R111" n="0044b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0103c1201">殊功警世。大用通神。乐蕴奇音。指妙而宫商应节。心 <lb ed="X" n="0103c13"/><lb ed="R111" n="0044b04"/>怀觉性。智巧而动用冥真。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0103c14"/><lb ed="R111" n="0044b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0103c1401">首楞严经云。譬如琴瑟箜篌琵琶。虽有妙音。若无 <lb ed="X" n="0103c15"/><lb ed="R111" n="0044b06"/>妙指。终不能发。汝与众生亦复如是。宝觉真心各 <lb ed="X" n="0103c16"/><lb ed="R111" n="0044b07"/>各圆满。如我按指海印发光。汝暂擧心尘劳先起。 <lb ed="X" n="0103c17"/><lb ed="R111" n="0044b08"/>是知指不妙故。五音不成。智不巧故。一心不现。如 <lb ed="X" n="0103c18"/><lb ed="R111" n="0044b09"/>藏教是拙度。通教是巧度。又但了诸法实相。不须 <lb ed="X" n="0103c19"/><lb ed="R111" n="0044b10"/>勤苦而修。是名巧度。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0103c20"/><lb ed="R111" n="0044b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0103c2001">十力功高。上贤能践。日月潜光。山川迴转。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0103c21"/><lb ed="R111" n="0044b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0103c2101">庞居士偈云。劫火燃天天不热。岚风吹动不闻声。 <lb ed="X" n="0103c22"/><lb ed="R111" n="0044b13"/>百川竞注海之溢。五嶽名山不见形。澄淸静虑无 <lb ed="X" n="0103c23"/><lb ed="R111" n="0044b14"/>踪迹。千途尽总入无生。故知无有一法不入一心 <lb ed="X" n="0103c24"/><lb ed="R111" n="0044b15"/>无生之旨。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0104a" n="0104a"/> <lb ed="X" n="0104a01"/><lb ed="R111" n="0044b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0104a0101">摧慢峰兮涸爱河。拆疑城兮截魔羂。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0104a02"/><lb ed="R111" n="0044b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0104a0201">若了一心。悟法空理。则入平等际。住实相门。乃能 <lb ed="X" n="0104a03"/><lb ed="R111" n="0044b18"/>倒慢山。<g ref="#CB15072">拔</g>爱箭。裂疑网。突魔围。何者。以达魔界即 <lb ed="X" n="0104a04"/><lb ed="R111" n="0045a01"/><persName>佛</persName>界。归一实心故。如论有喩云。譬如蝇能缘一切 <lb ed="X" n="0104a05"/><lb ed="R111" n="0045a02"/>物。唯不能缘火<g ref="#CB08504">焰</g>。缘火<g ref="#CB08504">焰</g>即为烧故。魔亦如是。能 <lb ed="X" n="0104a06"/><lb ed="R111" n="0045a03"/>缘一切法。唯不能缘诸法实相。若入实相。魔即实 <lb ed="X" n="0104a07"/><lb ed="R111" n="0045a04"/>相。何所惑耶。故论云。魔界如<persName>佛</persName>界如。一如无二如。 <lb ed="X" n="0104a08"/><lb ed="R111" n="0045a05"/>皆法界印。岂以法界印。更壞法界印。又论云。绝见 <lb ed="X" n="0104a09"/><lb ed="R111" n="0045a06"/>解般若菩萨。如捕鱼人。见一大鱼入深大水。钩网 <lb ed="X" n="0104a10"/><lb ed="R111" n="0045a07"/>所不及。则绝望忧愁。以離六十二见网故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0104a11"/><lb ed="R111" n="0045a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0104a1101">明之而法法在我。巨嶽可移。昧之而事事随他。纤毫 <lb ed="X" n="0104a12"/><lb ed="R111" n="0045a09"/>莫辩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0104a13"/><lb ed="R111" n="0045a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0104a1301">还源观云。明者德隆于即日。昧者望绝于多生。又 <lb ed="X" n="0104a14"/><lb ed="R111" n="0045a11"/>李长者论云。迷之者历劫浪修。悟之者当体凝寂。 <lb ed="X" n="0104a15"/><lb ed="R111" n="0045a12"/>皆是一心迷悟。致兹得失。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0104a16"/><lb ed="R111" n="0045a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0104a1601">法无难易。转变由人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0104a17"/><lb ed="R111" n="0045a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0104a1701">迷时人逐法。悟了法由人。迷时执心为境。被境所 <lb ed="X" n="0104a18"/><lb ed="R111" n="0045a15"/>转。悟时了境即心。一切由我。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0104a19"/><lb ed="R111" n="0045a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0104a1901">促多生于一念。化寒谷为芳春。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0104a20"/><lb ed="R111" n="0045a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0104a2001">一念证真。功超纍劫。如寒谷遇春。萌芽顿发。故华 <lb ed="X" n="0104a21"/><lb ed="R111" n="0045a18"/>严论云。不如一念缘起无生。超彼三乘权学等见。 <lb ed="X" n="0104a22"/><lb ed="R111" n="0045b01"/>如花严<g ref="#CB15081">策</g>林问云。成功立德。三教修同。如何此经。 <lb ed="X" n="0104a23"/><lb ed="R111" n="0045b02"/>赞无功用。答。缘修积行。即说立功。造极体真。须忘 <lb ed="X" n="0104a24"/><lb ed="R111" n="0045b03"/>功用。无功即功。流未来际。无用之用。用周十方。无 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0104b" n="0104b"/> <lb ed="X" n="0104b01"/><lb ed="R111" n="0045b04"/>功之功。曰真功矣。如乘舟入海。顿息篙桡。而擧帆 <lb ed="X" n="0104b02"/><lb ed="R111" n="0045b05"/>随风。万里非远。功用行息。是止篙桡。无相智圆。即 <lb ed="X" n="0104b03"/><lb ed="R111" n="0045b06"/>锦帆高擧。无依无住。既无功用。则处法流。长遊智 <lb ed="X" n="0104b04"/><lb ed="R111" n="0045b07"/>海。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0104b05"/><lb ed="R111" n="0045b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0104b0501">秉大矩而烛幽关。炳然见旨。驾迅航而渡深济。倏尔 <lb ed="X" n="0104b06"/><lb ed="R111" n="0045b09"/>登真。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0104b07"/><lb ed="R111" n="0045b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0104b0701">若直了一心。菩提易办。如登车立届于遐方。似乘 <lb ed="X" n="0104b08"/><lb ed="R111" n="0045b11"/>船坐至于千里。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0104b09"/><lb ed="R111" n="0045b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0104b0901">生<persName>如来</persName>家之要。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0104b10"/><lb ed="R111" n="0045b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0104b1001">若心外行法。是生世俗家。若了心即<persName>佛</persName>。是生<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0104b11"/><lb ed="R111" n="0045b14"/>家。此一心法。诸<persName>佛</persName>本宗。语默捲舒。常顺一真之道。 <lb ed="X" n="0104b12"/><lb ed="R111" n="0045b15"/>治生产业。不违实相之门。运用施为。念念而未離 <lb ed="X" n="0104b13"/><lb ed="R111" n="0045b16"/>法界。行住坐卧。步步而常在其中。若不信之人。对 <lb ed="X" n="0104b14"/><lb ed="R111" n="0045b17"/>面千里。如寒山子诗云。可贵天然物。独一无伴侣。 <lb ed="X" n="0104b15"/><lb ed="R111" n="0045b18"/>促之在方寸。延之一切处。汝若不信受。相逢不相 <lb ed="X" n="0104b16"/><lb ed="R111" n="0046a01"/>遇。如明达之者。寓目关怀。悉能先觉。若未遇之子。 <lb ed="X" n="0104b17"/><lb ed="R111" n="0046a02"/>可以事知。擧动施为。未尝间断。如蔡顺字君仲。顺 <lb ed="X" n="0104b18"/><lb ed="R111" n="0046a03"/>少孤。养母。常出求薪。有客猝至。母望顺不还。乃啮 <lb ed="X" n="0104b19"/><lb ed="R111" n="0046a04"/>其指。顺即心动。弃薪驰归。跪问其故。母曰。有急客 <lb ed="X" n="0104b20"/><lb ed="R111" n="0046a05"/>来。吾啮指以悟汝耳。又唐裴敬彝。父为陈王典所 <lb ed="X" n="0104b21"/><lb ed="R111" n="0046a06"/>杀。敬彝时在城。忽自觉流涕不食。谓人曰。我大人 <lb ed="X" n="0104b22"/><lb ed="R111" n="0046a07"/>凡有痛处。吾即不安。今日心痛。手足皆废。事在不 <lb ed="X" n="0104b23"/><lb ed="R111" n="0046a08"/>测。遂乃归觐。父果<anchor xml:id="nkr_note_add_0104b2301" n="0104b2301"/><anchor xml:id="beg0104b2301" n="0104b2301"/>已<anchor xml:id="end0104b2301"/>死。又唐张志安。居鄕闾称孝。 <lb ed="X" n="0104b24"/><lb ed="R111" n="0046a09"/>差为里尹。在县。忽称母疾急县令问。志安曰。母有 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0104c" n="0104c"/> <lb ed="X" n="0104c01"/><lb ed="R111" n="0046a10"/>疾。志安亦病。志安适患心痛。是以知母有疾。令因 <lb ed="X" n="0104c02"/><lb ed="R111" n="0046a11"/>之差人覆之。果如所说。寻奏高表门闾。拜为散骑 <lb ed="X" n="0104c03"/><lb ed="R111" n="0046a12"/>常侍。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0104c04"/><lb ed="R111" n="0046a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0104c0401">行菩萨道之因。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0104c05"/><lb ed="R111" n="0046a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0104c0501">法花经云。若未闻法花经者。当知是人未善行菩 <lb ed="X" n="0104c06"/><lb ed="R111" n="0046a15"/>萨道。若有得闻是经典者。乃能善行菩萨之道。又 <lb ed="X" n="0104c07"/><lb ed="R111" n="0046a16"/>菩萨所修万行。皆是不空<persName>如来</persName>藏真心不变性起 <lb ed="X" n="0104c08"/><lb ed="R111" n="0046a17"/>功德。如起信论云。复次真如依言说分别。有二种 <lb ed="X" n="0104c09"/><lb ed="R111" n="0046a18"/>義。云何为二。一者如实空。以能究竟显实故。二者 <lb ed="X" n="0104c10"/><lb ed="R111" n="0046b01"/>如实不空。以有自体具足无漏性功德故。花严记 <lb ed="X" n="0104c11"/><lb ed="R111" n="0046b02"/>云。自性淸净心。不与妄合。则名为空。性具万德。即 <lb ed="X" n="0104c12"/><lb ed="R111" n="0046b03"/>名不空。若離妄心。实无可空。则显空藏因妄而显。 <lb ed="X" n="0104c13"/><lb ed="R111" n="0046b04"/>不空藏要由翻染。方显不空。如本有檀德。今为悭 <lb ed="X" n="0104c14"/><lb ed="R111" n="0046b05"/>贪。本有尸德。今随五欲。本有寂定。今为乱想。本有 <lb ed="X" n="0104c15"/><lb ed="R111" n="0046b06"/>大智。今为愚痴。是则悭藏于施。乃至愚藏于慧。故 <lb ed="X" n="0104c16"/><lb ed="R111" n="0046b07"/>论云。以知法性无悭贪故。随顺修行檀波罗蜜等。 <lb ed="X" n="0104c17"/><lb ed="R111" n="0046b08"/>万行例然。故本有真实识知義。云若心有动。非真 <lb ed="X" n="0104c18"/><lb ed="R111" n="0046b09"/>识知。明妄心之动。藏其真如。是以即妄之空。藏不 <lb ed="X" n="0104c19"/><lb ed="R111" n="0046b10"/>空之万德。故经云。知妄本自真。见<persName>佛</persName>则淸净。以能 <lb ed="X" n="0104c20"/><lb ed="R111" n="0046b11"/>究竟显实。故名为空。故知空藏。能藏不空。能藏既 <lb ed="X" n="0104c21"/><lb ed="R111" n="0046b12"/>空。则显不空藏之本来具矣。又普贤行。遊入十方。 <lb ed="X" n="0104c22"/><lb ed="R111" n="0046b13"/>略有十门。一入世界。法界缘起于即入故。二入众 <lb ed="X" n="0104c23"/><lb ed="R111" n="0046b14"/>生界。生界<persName>佛</persName>界无二体故。三供养。一一供具皆称 <lb ed="X" n="0104c24"/><lb ed="R111" n="0046b15"/>真故。四明请法。穷法界智。无时不请诸<persName>佛</persName>无时不 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0105a" n="0105a"/> <lb ed="X" n="0105a01"/><lb ed="R111" n="0046b16"/>雨法故。五大智摄生。了生迷倒。而无众生。不碍化 <lb ed="X" n="0105a02"/><lb ed="R111" n="0046b17"/>故。六明现通。十方尘刹互入褈褈。震动现相而无 <lb ed="X" n="0105a03"/><lb ed="R111" n="0046b18"/>息故。七常寂定。未曾一念有起动故。八廣出生。念 <lb ed="X" n="0105a04"/><lb ed="R111" n="0047a01"/>念毛孔出现诸境无穷尽故。九者说法。念念常雨 <lb ed="X" n="0105a05"/><lb ed="R111" n="0047a02"/>无边法雨。雨一切故。十明总说。上之九義。擧一全 <lb ed="X" n="0105a06"/><lb ed="R111" n="0047a03"/>收。无前後故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0105a07"/><lb ed="R111" n="0047a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0105a0701">万别千差。靡出虚空之性。尊高卑下。难逃平等之津。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0105a08"/><lb ed="R111" n="0047a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0105a0801">一切法性。即是众生心性。众生心性。即是虚空性。 <lb ed="X" n="0105a09"/><lb ed="R111" n="0047a06"/>问。真妄相乖。其犹水火。云何此二得交彻耶。答。真 <lb ed="X" n="0105a10"/><lb ed="R111" n="0047a07"/>妄二法同一心故而得交彻。若演若达多。狂故失 <lb ed="X" n="0105a11"/><lb ed="R111" n="0047a08"/>头却复本心。头不曾失。设尔狂时。头亦不失。狂情 <lb ed="X" n="0105a12"/><lb ed="R111" n="0047a09"/>纔歇。歇即菩提。性净明心不从人得。如迷真执妄。 <lb ed="X" n="0105a13"/><lb ed="R111" n="0047a10"/>迷情纔悟。即复真心。设正迷时。真亦不失。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0105a14"/><lb ed="R111" n="0047a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0105a1401">剪惑裁疑。标真显正。使<persName>佛</persName>法之穹崇。致宗门之昌盛。 <lb ed="X" n="0105a15"/><lb ed="R111" n="0047a12"/>类秋江万影而交罗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0105a16"/><lb ed="R111" n="0047a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0105a1601">经明十喩中。一如影喩。一喩体虚无实。二喩有用 <lb ed="X" n="0105a17"/><lb ed="R111" n="0047a14"/>能荫覆義。故花严记云。如明净物。得日光曜。于屋 <lb ed="X" n="0105a18"/><lb ed="R111" n="0047a15"/>壁上有光影现。<persName>如来</persName>应機现身亦尔。谓曰喩<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0105a19"/><lb ed="R111" n="0047a16"/>身树等质以喩众生。日无异体。质有万差。树侧影 <lb ed="X" n="0105a20"/><lb ed="R111" n="0047a17"/>邪。形端影正。影不现于日内。<anchor xml:id="nkr_note_add_0105a2001" n="0105a2001"/><anchor xml:id="beg0105a2001" n="0105a2001"/>但<anchor xml:id="end0105a2001"/>有质边弄影多端。 <lb ed="X" n="0105a21"/><lb ed="R111" n="0047a18"/>随心万品。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0105a22"/><lb ed="R111" n="0047b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0105a2201">状寒室千灯而互映。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0105a23"/><lb ed="R111" n="0047b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0105a2301">一室千灯光光涉入。一心万境。万境一心。如光无 <lb ed="X" n="0105a24"/><lb ed="R111" n="0047b03"/>碍。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0105b" n="0105b"/> <lb ed="X" n="0105b01"/><lb ed="R111" n="0047b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0105b0101">若鸟戛以翱翔。似鱼沉渊而游泳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0105b02"/><lb ed="R111" n="0047b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0105b0201">入楞伽经云。若一切唯心。世间何处住。去来依何 <lb ed="X" n="0105b03"/><lb ed="R111" n="0047b06"/>法。云何见地中。如鸟虚空中。依心风而去。不住不 <lb ed="X" n="0105b04"/><lb ed="R111" n="0047b07"/>观察。于地上而去。如是诸众生。依分别心动。自心 <lb ed="X" n="0105b05"/><lb ed="R111" n="0047b08"/>中来去。如空中飞鸟。见是资生器。<persName>佛</persName>说心如是。故 <lb ed="X" n="0105b06"/><lb ed="R111" n="0047b09"/>知擧足下足。不離自心。如鸟若離空。何以骞翥。鱼 <lb ed="X" n="0105b07"/><lb ed="R111" n="0047b10"/>若離水。岂得浮沉。故祖师<name role="" type="person">弥遮迦</name>。问祖师<name role="" type="person">婆须蜜</name> <lb ed="X" n="0105b08"/><lb ed="R111" n="0047b11"/>曰。何方而来。复往何许。答曰。从自心来。复往无处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0105b09"/><lb ed="R111" n="0047b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0105b0901">啼笑而<persName>佛</persName>慧分明。行坐而觉源淸净。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0105b10"/><lb ed="R111" n="0047b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0105b1001">长者论云。不乖当念。蕴功即<persName>佛</persName>。都无时分迁转之 <lb ed="X" n="0105b11"/><lb ed="R111" n="0047b14"/>相。应真自性。常转法轮。又云。纤尘不隔于十方。毛 <lb ed="X" n="0105b12"/><lb ed="R111" n="0047b15"/>孔讵妨于刹海。又云。三世一念。古今咸即。过去未 <lb ed="X" n="0105b13"/><lb ed="R111" n="0047b16"/>来无尽之劫。同时无碍。一念成正觉时也。三贤菩 <lb ed="X" n="0105b14"/><lb ed="R111" n="0047b17"/>萨。念念入法流水中。任运至<persName>佛</persName>。初水後水。一性水 <lb ed="X" n="0105b15"/><lb ed="R111" n="0047b18"/>故。因<persName>佛</persName>果<persName>佛</persName>。一性<persName>佛</persName>故。于其中间无初中後。不隔 <lb ed="X" n="0105b16"/><lb ed="R111" n="0048a01"/>念故。依本法故。无念可隔。因果便终。一念相应一 <lb ed="X" n="0105b17"/><lb ed="R111" n="0048a02"/>念<persName>佛</persName>。不论相好及与神通。相好神通。从此正觉中 <lb ed="X" n="0105b18"/><lb ed="R111" n="0048a03"/>得。若证正觉。即不著诸相。<anchor xml:id="nkr_note_add_0105b1801" n="0105b1801"/><anchor xml:id="beg0105b1801" n="0105b1801"/>但<anchor xml:id="end0105b1801"/>以觉道相应故。神通 <lb ed="X" n="0105b19"/><lb ed="R111" n="0048a04"/>相好不求自至。又云。明众生世间即法界故。众生 <lb ed="X" n="0105b20"/><lb ed="R111" n="0048a05"/>性即不思议故。众生分别即<persName>如来</persName>智故。又<persName>如来</persName>根 <lb ed="X" n="0105b21"/><lb ed="R111" n="0048a06"/>本智。是众生分别心。契同无二故。法界自在。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0105b22"/><lb ed="R111" n="0048a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0105b2201">妙解而唯应我是。列祖襟喉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0105b23"/><lb ed="R111" n="0048a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0105b2301">此心赋者。但说真心。不言妄识。以真心妄心。各有 <lb ed="X" n="0105b24"/><lb ed="R111" n="0048a09"/>性相。且真心以灵知寂照为心。不空无住为体。实 <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0105c" n="0105c"/> <lb ed="X" n="0105c01"/><lb ed="R111" n="0048a10"/>相为相。妄心以六尘缘影为心。无性为体。攀缘思 <lb ed="X" n="0105c02"/><lb ed="R111" n="0048a11"/>虑为相。此缘虑觉了能知之妄心。而无自体。但是 <lb ed="X" n="0105c03"/><lb ed="R111" n="0048a12"/>前尘。随境有无。境来即生。境去即灭。因境而起。全 <lb ed="X" n="0105c04"/><lb ed="R111" n="0048a13"/>境是心。又因心照境。全心是境。各无自性。唯是因 <lb ed="X" n="0105c05"/><lb ed="R111" n="0048a14"/>缘。故法句经云。<g ref="#CB08504">焰</g>光无水。但阳气耳。阴中无色。但 <lb ed="X" n="0105c06"/><lb ed="R111" n="0048a15"/>缘气耳。以热时炎气。因日光烁。远看似水。<anchor xml:id="nkr_note_add_0105c0601" n="0105c0601"/><anchor xml:id="beg0105c0601" n="0105c0601"/>但<anchor xml:id="end0105c0601"/>从想 <lb ed="X" n="0105c07"/><lb ed="R111" n="0048a16"/>生。唯阳气耳。此虚妄色心亦复如是。以自业为因。 <lb ed="X" n="0105c08"/><lb ed="R111" n="0048a17"/>父母外尘为缘。和合似现色心。唯缘气耳。故圆觉 <lb ed="X" n="0105c09"/><lb ed="R111" n="0048a18"/>经云。妄认六尘缘影为自心性。故知此能推之心。 <lb ed="X" n="0105c10"/><lb ed="R111" n="0048b01"/>若无因缘。即不生起。但从缘生。缘生之法。皆是无 <lb ed="X" n="0105c11"/><lb ed="R111" n="0048b02"/>常。如镜裡之形。无体而全因外境。似水中之月。不 <lb ed="X" n="0105c12"/><lb ed="R111" n="0048b03"/>实而虚现空轮。认此为真。愚之甚矣。所以庆喜执 <lb ed="X" n="0105c13"/><lb ed="R111" n="0048b04"/>而无據。七处茫然。二祖了而不生。一言契道。则二 <lb ed="X" n="0105c14"/><lb ed="R111" n="0048b05"/>祖求此缘虑不安之心不得。即知真心遍一切处。 <lb ed="X" n="0105c15"/><lb ed="R111" n="0048b06"/>悟此为宗。遂乃最初绍于祖位。阿难因<persName>如来</persName>推破 <lb ed="X" n="0105c16"/><lb ed="R111" n="0048b07"/>妄心。乃至于五阴六入十二处十八界七大性。一 <lb ed="X" n="0105c17"/><lb ed="R111" n="0048b08"/>一微细穷诘。彻底唯空。皆无自性。既非因缘自他 <lb ed="X" n="0105c18"/><lb ed="R111" n="0048b09"/>和合而有。又非自然无因而生。悉是意言识想分 <lb ed="X" n="0105c19"/><lb ed="R111" n="0048b10"/>别。因兹豁悟妙明真心。廣大含容遍一切处。即与 <lb ed="X" n="0105c20"/><lb ed="R111" n="0048b11"/>大众俱达此心。同声赞<persName>佛</persName>云。妙湛总持不动尊。首 <lb ed="X" n="0105c21"/><lb ed="R111" n="0048b12"/>楞严王世稀有。消我亿劫顚倒想。不历僧祇获法 <lb ed="X" n="0105c22"/><lb ed="R111" n="0048b13"/>身。即同初祖直指人心见性成<persName>佛</persName>。此一真心。则列 <lb ed="X" n="0105c23"/><lb ed="R111" n="0048b14"/>祖之襟喉也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0105c24"/><lb ed="R111" n="0048b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0105c2401">通心而莫更馀思。群贤性命。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X63.1231.0106a" n="0106a"/> <lb ed="X" n="0106a01"/><lb ed="R111" n="0048b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0106a0101">如不增不减经云。甚深義者。即第一義谛。第一義 <lb ed="X" n="0106a02"/><lb ed="R111" n="0048b17"/>谛者。即众生界。众生界者。即<persName>如来</persName>藏。<persName>如来</persName>藏者。即 <lb ed="X" n="0106a03"/><lb ed="R111" n="0048b18"/>法身。释曰。夫心者。为诸法总持之门。作万有真实 <lb ed="X" n="0106a04"/><lb ed="R111" n="0049a01"/>之性。故称第一義谛。杂杂心念。故号众生。是心之 <lb ed="X" n="0106a05"/><lb ed="R111" n="0049a02"/>界。即众生界。从真如性起。名曰<persName>如来</persName>。无所缺减。乃 <lb ed="X" n="0106a06"/><lb ed="R111" n="0049a03"/>目为藏。能积聚恒沙功德。故名法身。是以仁王经 <lb ed="X" n="0106a07"/><lb ed="R111" n="0049a04"/>云。最初一念。具足八万四千波罗蜜。诸身分中。命 <lb ed="X" n="0106a08"/><lb ed="R111" n="0049a05"/>根为上。诸法门中心。为其上。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0106a09"/><lb ed="R111" n="0049a06"/> <lb ed="X" n="0106a10"/><lb ed="R111" n="0049a07"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>註心赋卷第一</cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0082c0601" to="#end0082c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0084a1001" to="#end0084a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0084c1101" to="#end0084c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0086c2101" to="#end0086c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0087c2301" to="#end0087c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0088a2201" to="#end0088a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0088b1501" to="#end0088b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0089a0301" to="#end0089a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0089c1801" to="#end0089c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0090a1701" to="#end0090a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0090a1901" to="#end0090a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0090c1201" to="#end0090c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0090c1301" to="#end0090c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0091a2201" to="#end0091a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">糵<note type="cf1">T26n1537_p0458a03</note><note type="cf2">T41n1821_p0229c18</note></lem><rdg wit="#wit.orig">蘖</rdg></app> <app from="#beg0091b0801" to="#end0091b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0091b1301" to="#end0091b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0091b1501" to="#end0091b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0092a0801" to="#end0092a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0093a2401" to="#end0093a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0093c0101" to="#end0093c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="来函：赵文平 (2021-05-16)">埋</lem><rdg wit="#wit.orig">理</rdg></app> <app from="#beg0093c1701" to="#end0093c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0093c2401" to="#end0093c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0094a0101" to="#end0094a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0094a2401" to="#end0094a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">券</lem><rdg wit="#wit.orig">倦</rdg></app> <app from="#beg0096b0101" to="#end0096b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0096c1301" to="#end0096c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0096c2201" to="#end0096c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">濔<note type="cf1">X63n1231_p0156c18</note></lem><rdg wit="#wit.orig">弥</rdg></app> <app from="#beg0097b1401" to="#end0097b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0097c1201" to="#end0097c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0097c2001" to="#end0097c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0098a0201" to="#end0098a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0098a0401" to="#end0098a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0099c0101" to="#end0099c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0099c1101" to="#end0099c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0100b0601" to="#end0100b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0100b1501" to="#end0100b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0101a1201" to="#end0101a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0102c0401" to="#end0102c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0103a1301" to="#end0103a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0103c0601" to="#end0103c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0104b2301" to="#end0104b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0105a2001" to="#end0105a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0105b1801" to="#end0105b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0105c0601" to="#end0105c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0082c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0082c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0084a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0084a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0084c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0084c1101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0086c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0086c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0087c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0087c2301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0088a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0088a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0088b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0088b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0089a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0089a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0089c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0089c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0090a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0090a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0090a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0090a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0090c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0090c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0090c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0090c1301">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0091a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0091a2201">糵【CB】，蘖【卍续】</note> <note n="0091b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0091b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0091b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0091b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0091b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0091b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0092a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0092a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0093a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0093c0101" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X63.0093c01.19" target="#nkr_note_add_0093c0101">埋【CB】，理【卍续】（CBETA 按：原书“理”字不合文意，先“埋”後“掘”方纔顺理，今改作“埋”字。）</note> <note n="0093c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0093c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0093c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0094a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0094a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0094a2401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X63.0094a24.11" target="#nkr_note_add_0094a2401">券【CB】，倦【卍续】</note> <note n="0096b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0096b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0096c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0096c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0096c2201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X63.0096c22.17" target="#nkr_note_add_0096c2201">濔【CB】，弥【卍续】</note> <note n="0097b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0097b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0097c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0097c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0097c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0097c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0098a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0098a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0098a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0098a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0099c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0099c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0099c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0099c1101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0100b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0100b0601">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0100b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0100b1501">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0101a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0101a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0102c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0102c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0103a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0103a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0103c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0103c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0104b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0104b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0105a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0105a2001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0105b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0105b1801">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0105c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0105c0601">但【CB】，但【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>